Album "Giáng Son" được đánh giá là một trong 10 album nhạc nội đáng nghe nhất trong năm. 2007 vì vậy có thể coi là năm của các nữ nhạc sĩ trẻ.

Cú hích "Bài hát Việt"

Không nói cái thời nữ nhạc sĩ (NS) chỉ đếm được trên đầu ngón tay mà ngay cả dạo rộ lên mốt ca sĩ tự sáng tác nhạc, cũng đã không mấy ai có được cái nhìn khả quan về đội ngũ nữ nhạc sĩ ở ta. Dù rằng, trong số những ca sĩ kiêm nhạc sĩ ấy, cũng có người ít nhiều gây được dấu ấn như Ngọc Anh với album "Hãy yêu khi ta còn bên nhau" hoặc được thừa nhận rộng rãi hơn như Phương Uyên của "Ba Con Mèo".

Cái nhìn dần được thay đổi có lẽ bắt đầu từ giải thưởng "nhạc sĩ ấn tượng" trong năm xuất hiện đầu tiên của BHV (2005) dành cho tác giả ca khúc "Giấc mơ trưa" của nữ NS Giáng Son hay nhỏ hơn, là những "Giải thưởng của tháng" dành cho "Thu tình yêu", "Ngọn cỏ lau" của Lưu Thiên Hương, "Độc huyền cầm" của Bảo Lan...

Một sự ghi nhận không chỉ có ý nghĩa khích lệ với một cá nhân mà còn với cả cộng đồng nữ NS để từ đó, dần hình thành nên một làn sóng các nữ NS trẻ trên sân chơi BHV cũng như trong đời sống âm nhạc nói chung.

Với những ưu việt của sóng truyền hình, BHV đã giúp vẽ nên một bức chân dung sinh động về các nữ NS thế hệ mới vì họ không chỉ đảm nhiệm mỗi phần sáng tác mà còn cả phần biểu diễn (hát và trình diễn nhạc cụ), đôi khi kiêm cả phối khí.

Ngoài ra, vài người trong số họ còn có hình thức khá bắt mắt như Bảo Lan, Mai Khôi, Lưu Thiên Hương hay gần đây là Jazzy Dạ Lam..., càng dễ dàng đưa ca khúc của họ đến với công chúng một cách truyền cảm hơn.

Ca sĩ, nhạc sĩ Lưu Thiên Hương.

BHV, với hai thang đánh giá là Hội đồng thẩm định và bình chọn của khán giả đã khiến cho sự xuất hiện này càng trở nên chững chạc và thuyết phục hơn. Sức thuyết phục đủ để người ta không cảm thấy gượng ép khi đặt từ nhạc sĩ trước những cái tên Bảo Lan, Lưu Thiên Hương... vốn trước đó thường gắn với hai chữ ca sĩ.

"Đúng là chưa bao giờ các cây sáng tác nữ có được nhiều cơ hội thể hiện như bây giờ. Và dường như cũng chính vì thế mà họ trở nên tự tin hơn bao giờ - Bảo Lan nói - Nếu 2008 mà các nữ NS cũng duy trì được phong độ như 2007 hay hơn thế thì đúng là không nghi ngờ gì nữa: một làn sóng các nữ NS đang được hình thành ở ta".

Hầu hết "tay ngang"

Một làn sóng nữ NS thế hệ mới thuyết phục hơn cả về chất lẫn lượng là bức chân dung đã được 2007 phác thảo và chắc chắn sẽ cho những sắc màu sinh động hơn trong 2008. Tuy nhiên, không khó để nhận ra "gót chân Asin" ở thế hệ nữ NS này.

"Tiếng là được đào tạo bài bản ở nhạc viện nhưng trong lĩnh vực sáng tác, chúng tôi hầu hết chỉ là những nhạc sĩ tay ngang và còn cần phải "nạp điện" nhiều hơn nữa nếu muốn đi xa hơn và đi lâu hơn - Cây "độc huyền cầm" Bảo Lan băn khoăn.

Nhưng đồng thời, cô cũng tự tin - Song nói cho cùng, nếu như bạn đã qua đào tạo đầy đủ về nhạc lý và lại còn chơi tốt ít nhất một loại nhạc cụ thì điều bạn có thể làm thậm chí còn nhiều hơn là việc sáng tác một ca khúc.
 
Đấy là chưa nói vì vẫn còn được xem là "của hiếm" nên phần nào đó, chúng tôi còn dễ được cả giới chuyên môn lẫn người nghe chú ý cũng như "thể tất" hơn chăng?" (Bảo Lan không những có 15 năm khổ luyện với đàn bầu mà còn có thể chơi được 3 loại nhạc cụ khác).

Còn ở dạng của hiếm hơn là những nữ NS không có mặt trên BHV vì không chuyên về mảng ca khúc và có thể còn vì một sân chơi như thế chưa đủ cho họ nhưng lại cho hy vọng sẽ đi xa hơn nhiều ở khả năng hội nhập của họ.

Đó là trường hợp của Kim Ngọc - một đại diện nữ hiếm hoi trong làng khí nhạc - và cùng đó là những thể nghiệm độc đáo khác (kết hợp âm nhạc với nghệ thuật sắp đặt) tại những môi trường thực hành có tính chuyên nghiệp cao nằm ngoài biên giới Việt.

Một trường hợp cũng có cơ hội tầm sư học đạo ở xứ người là Jazzy Dạ Lam (con gái nhạc sĩ Trương Tuyết Mai), mới đây cũng vừa trở về từ Đức và đang được coi là một niềm hy vọng mới của làng nhạc nữ.

Một số nữ NS khác không có điều kiện đi ra nước ngoài nhưng sau khi nổi lên ở BHV hiện cũng đang chọn theo học chuyên ngành sáng tác tại các trường đào tạo nghệ thuật trong nước như trường hợp của Lưu Thiên Hương.

Hoà âm, phối khí? "Xin hàng!"

Nhạc sĩ Giáng Son.

"Tay ngang" vì vậy xem ra chưa hẳn là vấn đề đáng lo ngại nhất khi mà "tay ngang cũng có ba bảy kiểu". Một điều dễ nhận thấy hơn là trong khi sáng tác của các nhạc sĩ nam thường dễ tìm đầu ra (người thể hiện) hơn: cả nữ hay nam ca sĩ đều có thể hát thì sáng tác của các nữ NS hầu hết chỉ có thể là do các nữ ca sĩ thể hiện (trừ những sáng tác của Phương Uyên hay phải nhờ tới Tùng Dương).

"Tôi thừa nhận đó là một hạn chế của các nữ NS, khi mà góc nhìn của nam giới thường rộng và có tầm bao quát chuyện đời hơn nữ giới. Tôi rất ít sáng tác những ca khúc về đề tài tình yêu mà thay vào đó là những đề tài thế sự... một phần cũng là muốn bước ra khỏi hạn chế đó." - Bảo Lan nói.

Một hạn chế nữa của các nữ NS ở ta so với các nam nhạc sĩ cùng thế hệ với họ là hầu hết họ đều rất lơ mơ về kỹ thuật phòng thu, rất ít người trong số họ có đủ khả năng và sự tự tin để phối khí những sáng tác của mình.

Blog của nữ NS Mai Khôi hé mở phần nào tâm trạng này: "Làm nhạc Electronic thật khó khăn với những điều kiện hạn hẹp về sound, về những phương tiện kỹ thuật để mix (...).

"Cái gọi là phòng thu của tôi chính là... phòng ngủ và thiết bị làm nhạc duy nhất tôi có là một cái laptop nên nhiều lúc tôi cũng ao ước có được một phòng thu. Nhưng nếu bạn là phụ nữ và phải ngồi cắm mặt ở phòng thu suốt một ngày trời thì chắc chắn bạn sẽ thôi ngay mơ ước ấy - Bảo Lan nói - Bởi vì ngoài tài chính ra thì khó có nữ NS nào có thể có đủ sức khoẻ, thời gian và độ tĩnh tâm cần thiết để có thể ngày đêm "ngồi thiền" trong đấy".