Lê Tùng Khanh - giải lớn Nikon với tác phẩm "Vượt sóng".

Uy tín một cuộc thi ảnh quốc tế phải căn cứ trên nhiều lĩnh vực: đơn vị đứng ra tổ chức, thành phần Ban giám khảo, giá trị giải thưởng, số thí sinh, số nước tham dự...

Thực tế là trên thế giới có hàng trăm, ngàn cuộc thi ảnh lớn nhỏ mang tính salon do các câu lạc bộ địa phương đứng ra tổ chức, nó khuyến khích sự tham dự của của nhiều nghệ sĩ từ càng nhiều nước càng tốt. Đó không phải là cuộc thi của quốc gia đó, cũng như tính chất "chơi" của nó nhiều hơn.

Lẽ dĩ nhiên, không ai dám coi thường chữ "chơi" của nó vì cái chơi của nhiều nghệ sĩ nghiệp dư cũng rất cầu kỳ, thậm chí còn hơn cả chuyên nghiệp. Nhưng ở đây có vấn đề là đã chơi phải bình đẳng.

Một nhà nhiếp ảnh suốt ngày lo đi chụp để gửi ảnh dự thi, khác với một anh chàng công chức ngày nghỉ tiện tay cầm máy đi, may mắn chụp được tấm ảnh đẹp và tình cờ đọc trên mạng thông báo cuộc thi gửi đi thi.

Bởi thế, nếu trong một cuộc thi, "chân đất" đọ với "chân giày" ắt là thua. Do đó, một số cuộc thi ảnh quốc tế có nhiều quốc gia tham dự, nhưng tác giả ở quốc gia đó lại chưa phải là một tên tuổi nổi bật thì rõ ràng đó chưa thể là đại diện cho quốc gia đó.

Chưa kể xem vựng tập một số cuộc thi quốc tế thấy ảnh đoạt giải năm nay cũng không khác mấy so với ảnh đoạt giải năm trước thì cũng không nên quá xem trọng cuộc thi đó!

Tại các giải nhiếp ảnh trẻ Đông Nam Á, giải ảnh người khuyết tật Bangkok (Thái Lan), các cuộc thi ảnh salon ở Rio de Janeiro (Brazil), Malmo (Thuỵ Điển), cuộc thi vòng Super Circuit (Áo), thi kỹ thuật số vòng ở Italia; thi ảnh Asahi Shimbum (Nhật bản), thi ảnh Singapore và nhất là các cuộc thi ảnh ở Hồng Kông, VN liên tục đoạt giải cao.

Trần Thị Tuyết Mai với tác phẩm "Cuộc sống vùng biển" - giải bạc VN07, giải huy chương đồng hạng Asahi Shimbum.

Năm vừa qua các nghệ sĩ Vương Quốc Kim (Đắc Lắc), Dương Quốc Định (Đồng Nai), Lê Hồng Linh (TPHCM), Lý Hoàng Long (Đà Lạt), Đào Tiến Đạt (Quy Nhơn)... - những tên tuổi trong làng ảnh VN - tiếp tục gặt hái nhiều thành tích.

Trong số đó, giải nhiếp ảnh năm 2007 có thể coi là tầm cỡ nhất thuộc về Lê Tùng Khanh (TPHCM) với tác phẩm "Vượt sóng"- giải thưởng lớn cuộc thi ảnh quốc tế Nikon 2006-2007 (Nhật bản).

Tầm cỡ nhất về số lượng ảnh dự thi lên tới 47.000 ảnh của 16.000 tác giả từ 135 quốc gia và vùng lãnh thổ dự thi trong gần hai năm. Đây cũng là cuộc thi tác giả nhận giải thưởng bằng máy ảnh (kèm phụ kiện) Nikon đời mới, với trị giá lên tới khoảng 9.000USD - cao nhất từ trước tới nay của các nhà nhiếp ảnh VN.

Cách đây, 7 năm, nhà nhiếp ảnh Trần Thanh Sang (TPHCM) từng đoạt giải đồng cuộc thi ảnh môi trường UNICEF trị giá 5000USD, và sau đó một vài năm, tác giả Dương Công Sơn (TPHCM) giải lớn Earth Vision (Nhật bản) 300.000 yen. Đó là những nhà nhiếp ảnh VN đoạt giải có giá trị tiền cao nhất.

Tiếp sau là cuộc thi ảnh quốc tế VN07 do VN tổ chức đã huy động hầu hết các tay máy xuất sắc nhất VN và nhiều nhà nhiếp ảnh quốc tế dự thi. Các tác giả VN đã giành nhiều giải cao ở cuộc thi, trong đó có Vũ Thị Tịnh (Lâm Đồng) giải vàng với tác phẩm "Nụ cười mới".

Các giải thưởng quốc tế khác nhiếp ảnh VN giành được có giá trị khác nhau, phần lớn là giải ảnh các cuộc thi Châu Á; giải ảnh các cuộc thi Châu Âu có ít hơn do cách tiếp cận đề tài - góc nhìn văn hoá khác nhau.

Nổi lên là tác giả Lý Hoàng Long (Đà Lạt) vốn học đồ hoạ, với nhiều tác phẩm sáng tạo về ý tưởng, kỹ thuật sử dụng phần mềm máy tính sành sỏi đã giành nhiều giải cao như "Lầm đường" - huy chương Vàng Fiap thi ảnh Malmo (Thuỵ Điển), "Vượt thoát" - Huy chương Bạc OrhanHolding (Thổ Nhĩ Kỳ)... hay loạt ảnh bộ "Nhập lễ" - giải Đặc biệt thi ảnh Italia... Đào Tiến Đạt (Quy Nhơn) với lối tư duy cẩn trọng, sáng tạo trước khi bấm máy cũng giành nhiều giải thưởng.

Nhiếp ảnh nghệ thuật là vậy, còn ảnh báo chí, năm qua, nổi nhất là Ngọc Trường, phóng viên TTXVN giành giải Bạc tại cuộc thi "ảnh báo chí thế kỷ 21 của các hãng thông tấn trên thế giới" với bức ảnh chụp được khoảnh khắc tuyệt đẹp của vận động viên cầu mây VN Lê Thị Huệ. Còn lại là một số giải khác như giải nhất của Nguyễn Việt Thanh và giải ba của Lê Anh Dũng tại cuộc thi ảnh báo chí tiểu vùng sông Mêkông lần thứ nhất.

Đó là những tín hiệu tích cực thể hiện nhiếp ảnh VN có nhiều khởi sắc.

Đi tìm một phong cách trong số các tác giả nhiếp ảnh VN - chủ đề một cuộc hội thảo lớn tại TPHCM - liệu có câu trả lời trong thời gian trước mắt?