Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Duy Hiền – GĐ Trung tâm Festival Huế (ảnh) về chủ đề này. Ông nói:
Nếu chỉ xét về khía cạnh văn hóa, thật ra Huế đã hội nhập với thế giới gần 15 năm nay rồi, kể từ khi được UNESCO công nhận di sản văn hóa Huế là một bộ phận của di sản toàn nhân loại. Vì vậy quá trình góp phần xây dựng "tư thế" ấy, nếu quả thật có một quá trình như vậy, không chỉ từ khi chúng ta gia nhập WTO. Từ lời kêu gọi khẩn thiết "Huế phải được cứu vãn" năm ấy, đến nay có thể nói, diện mạo vốn có trong lịch sử của di sản văn hóa Huế đang dần dần rõ nét cùng nhịp sống hiện đại của thành phố Huế.
Các giá trị di sản được bảo tồn và phát huy đã đưa Huế trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách.
Cuộc vận động bảo vệ di tích Huế được UNESCO đánh giá là mang lại hiệu quả cao nhất. Những thành tựu đạt được trên lĩnh vực bảo tồn đã tiếp thêm sức sống cho các quần thể di tích ở Huế thoát khỏi giai đoạn cứu nguy khẩn cấp chuyển sang giai đoạn ổn định và phát triển bền vững. Các giá trị di sản được bảo tồn và phát huy hiệu quả đã đưa Huế trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.
Điều này thật không dễ dàng chút nào. Bởi cũng như các khu di tích khác ở VN, công tác bảo tồn di tích ở Huế gặp quá nhiều khó khăn, số lượng công trình cần tu bổ nhiều và cấp bách trong khi nguồn lực đầu tư eo hẹp. Mặt khác trong điều kiện đô thị hóa nhanh, du lịch mì ăn liền càng ảnh hưởng đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Góp tay cùng với những người làm công tác bảo tồn và văn hóa, chính quyền Huế đã triển khai di chuyển các nhà máy, xí nghiệp, cơ quan ở trong khu vực thành nội ra bên ngoài.
Thực hiện di dân ở những khu vực như Thượng thành, Hộ thành hà, sông Ngự Hà… Từng bước quản lý bảo vệ cảnh quan môi trường, dịch vụ ở các khu vực tiệm cận các di tích. Nghiên cứu và xây dựng các phương án quy hoạch mang tính đồng bộ kết hợp quy hoạch bảo tồn, phát huy giá trị di sản cố đô Huế với quy hoạch phát triển thành phố. Các dự án quy hoạch bảo tồn di sản có sự tham gia giải pháp của cộng đồng nhằm bảo đảm mục tiêu xã hội của công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Triển khai chủ trương xã hội hóa công tác bảo tồn, xây dựng các hình mẫu, các quy chế để hướng dẫn nhân dân cải tạo và xây dựng công trình phù hợp thể hiện tính bảo tồn thích nghi vừa đảm bảo nhu cầu đời sống của người dân vừa làm phong phú hệ di sản văn hóa.
Tất nhiên cũng còn nhiều việc bất cập. Một số công trình gây ô nhiễm hoặc tác động xấu đến di sản đến nay vẫn chưa được đóng cửa hoặc di dời dù Huế đã cam kết thực hiện những việc này từ đầu những năm 90 của thế kỷ trước. Việc xây dựng các công trình giao thông, nhà ở hiện đại, hệ thống thủy lợi, tình trạng đô thị hóa, nhà cao tầng phá vỡ cảnh quan dòng sông Hương, có khả năng tác động tiêu cực tới các di tích và môi trường xung quanh vẫn tiếp tục xảy ra. Việc xâm lấn, phá hoại di tích vẫn day dứt lòng người trước sự bất lực hoặc quản lý kém hiệu quả…