Đa phần các công trình đều có quy mô và vốn đầu tư lớn, nhưng nhìn chung đều bị chậm tiến độ thực hiện. "Mổ xẻ" nguyên nhân chậm trễ, tại một hội nghị đánh giá công tác đầu tư XDCB ngành dầu khí trong 2 năm gần đây, lãnh đạo tập đoàn này đã chỉ ra: Một trong những nguyên nhân là năng lực của chủ đầu tư và nhà thầu trong nước còn yếu.
7 năm chưa xong khâu chuẩn bị
Dự án kho xăng dầu Cù Lao Tào (Bà Rịa - Vũng Tàu) do Cty chế biến và kinh doanh sản phẩm dầu mỏ (PDC) làm chủ đầu tư được PetroVietnam phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2002, với tổng mức đầu tư 195 tỉ đồng, sau 6 lần điều chỉnh tổng mức đầu tư, tổng dự toán, đến năm 2006, PetroVietnam mới đồng ý về chủ trương chỉ định thầu thi công cho các đơn vị xây lắp trong ngành.
Đến giữa năm 2007, PDC mới ký hợp đồng nguyên tắc với đơn vị xây dựng là Cty PVConst và tiến hành khởi công công trình. Đến hết ngày 30.4.2008, công trình tổng kho xăng dầu Cù Lao Tào mới thực hiện được 9% khối lượng phải thực hiện. Khối lượng công việc còn lại phải thi công để hoàn thành công trình là 91% trong khi quỹ thời gian đã tiêu tốn phân nửa.
Sự chậm trễ ở một loạt khâu chuẩn bị đầu tư kéo dài, đến nay mất gần 7 năm mà công trình vẫn chưa hoàn tất. Theo chủ đầu tư - PDC, tiến độ dự kiến phải hoàn thành công trình trước ngày 31.12.2008 là bất khả thi do nhà thầu không thể thi công xong công trình trong điều kiện các hạng mục đều phức tạp và mùa mưa bão đến gần. Hai nguyên nhân chính được chỉ ra trong quá trình thực hiện là công tác đấu thầu bị hạn chế, chủ đầu tư giao thầu cho nhà thầu không đủ năng lực thi công.
Nhà máy lọc dầu Dung Quất cũng là bằng chứng sống động của năng lực quản lý, thi công yếu. Dự án bị chia nhỏ làm nhiều gói thầu đã gây khó khăn trong việc quản lý giao diện giữa các gói. Năng lực và kinh nghiệm của nhà thầu VN để triển khai các dự án phức tạp như nhà máy lọc dầu còn thiếu và yếu. Do đó, khi PetroVietnam quyết định thay đổi nhà thầu VN thi công gói thầu 5A- đê chắn sóng bằng nhà thầu nước ngoài (Cty Van Oord- Hà Lan), bổ sung thêm nhà thầu TCty CP dịch vụ kỹ thuật dầu khí (PTSC) thi công gói 5B... thì tiến độ của dự án đã được đẩy nhanh hơn.
"Mổ xẻ" nguyên nhân
Ông Nguyễn Hữu Tuyến - Phó TGĐ phụ trách đầu tư xây dựng cơ bản PetroVietnam nhận xét: "Mặc dù 2 năm qua, công tác quản lý đầu tư xây dựng công trình của PetroVietnam đã được cải tiến rất nhiều, nhưng việc vẫn còn tình trạng công trình chậm tiến độ là vấn đề nhức nhối, phải được "mổ xẻ" để khắc phục".
Bà Phạm Thị Thu Hà, Trưởng ban Xây dựng- PetroVietnam chỉ rõ: Vấn đề là ở công tác đề bạt cán bộ quản lý xây dựng công trình của các đơn vị còn chưa hợp lý nên đã mắc phải nhiều sai sót về thủ tục xây dựng. Thậm chí lãnh đạo nhiều đơn vị thành viên còn chưa ý thức được thẩm quyền và trách nhiệm của mình trong công tác đầu tư xây dựng, có hiện tượng buông lỏng quản lý và giám sát của Hội đồng thành viên, HĐQT đối với các dự án.
Thêm vào đó, việc phân cấp quá lớn từ Cty mẹ- PetroVietnam cho người đại diện phần vốn của tập đoàn tại các Cty thành viên do TĐ nắm cổ phần chi phối hoặc Cty liên kết đã trở nên "lực bất tòng tâm" khi mà bản thân họ chưa đáp ứng được yêu cầu về kiến thức quản lý đầu tư xây dựng theo những quy định hiện hành. Phía các bên thi công, bên cạnh năng lực còn hạn chế thì việc thiếu nhân công, máy móc, thiết bị... đang là những trở ngại chính.
Theo các quy định hiện nay thì trách nhiệm của chủ đầu tư trước sức ép về tiến độ, chất lượng và hiệu quả của dự án rất lớn, trong khi các quy định về đấu thầu còn nhiều bất cập, nhiều quy định chưa cụ thể, nặng về hình thức, chưa cho phép chủ đầu tư được chủ động và tự chịu trách nhiệm.