Quá nhiều giấy tờ, thủ tục

Chỉ riêng giảm trừ gia cảnh (GTGC), những quy định cũng đã làm "ù tai, hoa mắt" bởi có quá nhiều loại giấy tờ, thủ tục, hồ sơ mà người nộp thuế cần phải thực hiện và đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý thuế. Ví dụ trường hợp người nộp thuế có con theo học và là người phụ thuộc thì đã cần: Giấy khai sinh, giấy xác nhận của trường hoặc bản chứng thực thẻ sinh viên, biên lai thu học phí hoặc chứng từ nộp khoản chi phí tiền học, tiền sinh hoạt phí có niên độ phù hợp với năm tính thuế.

Tuy nhiên, phức tạp sẽ còn hơn thế. Ví dụ, người nộp thuế có con tàn tật thì ngoài giấy khai sinh, người nộp thuế còn phải "đưa con lên trung tâm giám định y khoa tận tỉnh, thành phố" để khám, xác nhận về mức độ tàn tật không có khả năng lao động. Nếu theo hướng dẫn, một người nộp thuế có 2 con đang học, cháu tàn tật không nơi nương tựa, bố mẹ già, vợ thu nhập thấp thì cần khoảng 30 loại giấy tờ...

Song có lẽ sẽ là "rủi ro" nếu như người nộp thuế được hoàn thuế. Đến đây, lại một núi công việc, giấy tờ gồm: Đơn xin hoàn thuế, bản photocopy giấy chứng minh nhân dân, tờ khai quyết toán thuế, các chứng từ khấu trừ thuế, biên lai thu thuế, chứng từ xác định tình trạng kết thúc thời gian làm việc, quyết định thôi việc, bản thanh lý hợp đồng lao động... Luật gia Hữu Dung nhận xét: Nếu một người nộp thuế phải tham gia tất cả quy trình trên thì có lẽ "cả năm chỉ đi lo thủ tục thuế".

Bất cập

Sẽ là quá bất cập, nhiêu khê, phức tạp khi một người có thu nhập, sau khi GTGC thì không còn phải nộp thuế TNCN, nhưng lại vẫn phải đáp ứng đầy đủ "núi giấy tờ" và thủ tục như trên. Rõ ràng khi đó không chỉ người nộp thuế mất thời gian, công sức mà cơ quan thuế cũng ôm cả "biển việc", mà thực chất không thu được một đồng tiền thuế nào. Nhưng sẽ là bất cập hơn khi "quả bóng" đã được đá thẳng về phía người nộp thuế, trong khi cơ quan thuế chỉ ngồi im đòi hỏi người nộp thuế đáp ứng yêu cầu phức tạp này.

Các chuyên gia cho rằng, cơ quan thuế hoàn toàn có thể bãi bỏ khâu quyết toán thuế nếu xét thấy đối tượng sau khi giảm trừ không còn phải nộp thuế. Tương tự, các khoản như lãi tiết kiệm, kiều hối cũng không cần thiết phải lập hồ sơ miễn thuế vì đương nhiên đã được miễn và lập cũng chẳng để làm gì.

Đặc biệt, câu hỏi đặt ra là: Người nộp thuế đã có mã số thuế, tại sao cơ quan thuế không lập hồ sơ, ứng dụng CNTT để theo dõi mà lại bắt buộc người nộp thuế phải lưu trữ cả "núi giấy tờ" trong cả năm trời rồi khi quyết toán thuế, hoàn thuế lại phải kê khai, trình báo một lần nữa?