Từ chủ nhà...

Lại phải bắt đầu với một chủ đề nói mãi nhưng vẫn luôn luôn mới là sản phẩm du lịch. Cách đây hơn 2 năm, người viết bài này đã có một so sánh với Hội An của Quảng Nam và thấy rằng, Huế thua xa địa phương này về mọi mặt qua các chương trình tour. Nếu một tour du lịch (với người nước ngoài) kéo dài 4 ngày, thì khách chỉ ở Huế đúng một đêm và một ngày rưỡi, còn lại về Hội An.

Nếu tour kéo dài 5 ngày và nhiều hơn (hiện những tour dài ngày như thế này rất ít), thì may mắn, Huế mới kéo khách ở lại được 2 đêm. Và đến cuối năm 2007, con số này có nhích lên được một chút ở mức 2,03 đêm!

Vẫn biết việc khách ở bao nhiêu ngày đêm là tuỳ thuộc vào việc mua tour của các hãng lữ hành nước ngoài, nhưng những con số vừa kể đã nói lên một điều rằng, sản phẩm du lịch của Thừa Thiên-Huế bao nhiêu năm vẫn không có gì mới.

Một hướng dẫn viên du lịch có thâm niên nhận xét: Bao nhiêu năm, các điểm tham quan của Huế vẫn là đền đài, lăng tẩm. Các sản phẩm mới như tour nhà vườn Phú Mộng - Kim Long, du lịch sinh thái... thì chỉ gây tò mò đối với "Tây balô" và khách lẻ nội địa, còn khách tour nước ngoài thì rất ít vì không ai mua những tour này vì kiểu làm nửa vời của chính quyền địa phương.

Đã thế, giá phòng khách sạn xịn của Huế thường rất cao so với các địa phương khác, trong lúc chất lượng dịch vụ lại không tương xứng. Một vấn đề nữa mà du khách phàn nàn là ở Huế ban đêm, các điểm vui chơi, mua sắm... hầu như không có, mà có cũng không gây được sự chú ý của du khách nên cách tốt nhất là... ngủ. (Trong khi đó hầu hết các chương trình tour ở Hội An có hẳn cả một "chương" mua sắm!)

Như nhìn nhận của ông Nguyễn Quốc Thành - Phó giám đốc Sở Du lịch Thừa Thiên-Huế, trong thời gian qua, công tác lữ hành của du lịch Huế đã có những chuyển biến đáng kể khi thu hút ngày càng lớn lượng khách Thái Lan đến Huế (một phần là nhờ đã thông hành lang kinh tế Đông Tây). Nếu như năm 2004, chỉ có 16.000 lượt khách đến Huế thì đến hết năm 2007, có đến 160.000 lượt.

Hiện Huế đang xúc tiến nối quan hệ, quảng bá... với Quảng Tây (Trung Quốc), Hàn Quốc... và hứa hẹn trong năm 2008, sẽ có một "làn sóng" khách Trung Quốc, Hàn Quốc đến Huế bằng đường biển, đường không. Tuy vậy, cũng không lấy gì làm vui khi hiện tại, hệ thống dịch vụ của ngành du lịch Huế quá yếu và thiếu. Chỉ riêng việc bây giờ đang ngồi lo, trong năm 2008, cảng Chân Mây sẽ đón khoảng 8 tàu du lịch, mỗi tàu khoảng 2000 khách, trong đó có khoảng 1000 khách sẽ lên bờ đi tham quan Huế và Hội An, nhưng không biết lấy đâu ra cho đủ phương tiện để vận chuyển là một ví dụ!

Đó là chưa nói đến riêng việc làm trong sạch môi trường du lịch bằng cách hạn chế và chấm dứt nạn ăn xin, chèo kéo khách... mấy năm nay, mỗi năm thành phố Huế và các ban ngành liên quan tổ chức không dưới 3 cuộc họp, nhưng rồi đâu vẫn vào đấy!

"Trong vòng 3 năm tới, bộ mặt của du lịch Thừa Thiên-Huế vẫn chưa có gì thay đổi, hấp dẫn" - Đó là khẳng định của ông Nguyễn Quốc Thành - Phó Giám đốc Sở Du lịch Thừa Thiên-Huế.

...đến khách

Ăn xin, chèo kéo du khách mua hàng - một trong những hình ảnh làm du khách không hài lòng khi đến Huế.  Ảnh: H.V.M.

Trong năm 2007, có hai sự kiện "động trời", góp phần làm hình ảnh du lịch Huế vốn đã xấu, càng xấu thêm trong mắt du khách. Đó là việc một du khách Thái Lan bị tiểu thương chợ Đông Ba tát tai sau khi bất đồng về giá cả một món hàng; và một du khách người Việt bị một "cò vé" ở bến thuyền ca Huế cầm dép đánh vào mặt vì sau một hồi cãi cọ liên quan đến chuyện mua vé.

Đó là những hành động rất xấu, đáng lên án và bị trừng phạt, bởi nó đi ngược với truyền thống từ tâm, mến khách của người Huế. Tuy nhiên cái gì cũng có hai mặt của nó. Để dẫn đến cơ sự như vậy, thì suy cho cùng, các "thượng đế" cũng cần phải xem lại mình.

Nhiều năm trở lại đây, lượng khách nội địa đến Huế ngày càng đông. Và một bộ phận không nhỏ khách nội địa đã góp phần làm xấu hình ảnh du lịch Huế do ý thức, hay nói cách khác là dân trí du lịch không được cao. Ngoài đường, trong quán ăn, quán càphê, các điểm tham quan..., ở đâu, bao giờ cũng nhìn thấy cảnh xả rác, khạc nhổ bừa bãi; nằm, ngồi, viết vẽ lung tung ở những nơi linh thiêng và hiện vật cần bảo vệ...

Có lần, tôi rất xấu hổ khi chứng kiến tại lăng Tự Đức, một du khách nước ngoài nhắc nhở một nhóm du khách người Việt không nên... cưỡi lên những con ngựa bằng đá ở sân lăng, bởi làm như vậy là góp phần phá cho hiện vật nhanh xuống cấp. Có cảm giác, nhiều người Việt chúng ta đi du lịch theo phong trào, đi cho biết, đi cho có đi cho bằng chúng bạn chứ không có ý thức tìm hiểu, cũng như thái độ ứng xử đúng mực đối với con người và vùng đất, cũng như những di tích lịch sử, văn hoá của nơi mà mình đặt chân đến.

Với khách nước ngoài, đặc biệt là "Tây balô" cũng đầy rẫy những chuyện đáng nói. Phổ biến nhất làn nạn các ông Tây, bà Tây mặc quần đùi, áo ba lỗ, thậm chí... ở trần để đi vào những chốn thâm nghiêm như chùa chiền, miếu mạo.

Còn nhớ hồi năm 2000, khi ông Thái Công Nguyên còn làm Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế chịu không nổi cảnh trên, đã ban một "lệnh" cấm tất cả những du khách mặc quần đùi, áo cụt không được vào tham quan Đại Nội Huế. Và nếu ai muốn vào thì phải vào phòng dưới Ngọ Môn để thuê một bộ đồ dài mặc vào. Lệnh này sau đó được bãi bỏ vì gặp phản ứng của du khách do... quần áo cho thuê quá bẩn. Tuy nhiên cách làm của ông Thái Công Nguyên không phải là không có lý.

Hỏi ông Nguyễn Quốc Thành - Phó giám đốc Sở Du lịch Thừa Thiên-Huế - về những chuyện vừa kể, ông thở dài: "Có những điều thuộc về dân trí thì không còn cách nào khác ngoài việc phải chờ đợi. Tuy nhiên có những việc lại lỗi do quản lý của chúng ta yếu kém, luật của chúng ta không nghiêm minh. Lấy ví dụ, nếu như chúng ta có một đội quân kiểu như cảnh sát môi trường rải đều ở các đường phố và các điểm tham quan để nhắc nhở và xử phạt những hành vi trái quy định, trái thuần phong mỹ tục của du khách, thì chắc chắn hình ảnh du lịch sẽ đẹp lên rất nhiều.