Kỷ niệm CMT8 và Quốc khánh năm nay, thị xã Tân An đang sửa soạn để trở thành thành phố.
Khởi nghĩa thí điểm ở nơi có cơ sở quần chúng mạnh
Một ngày sau khi khởi nghĩa giành chính quyền thành công ở Hà Nội, Xứ ủy Nam Kỳ họp hội nghị mở rộng ở Chợ Đệm (Chợ Lớn, nay thuộc huyện Bình Chánh - TPHCM). Hội nghị quyết định chọn Tân An khởi nghĩa thí điểm, vì ở đây có cơ sở quần chúng rất mạnh.
Nếu Tân An khởi nghĩa thắng lợi thì các tỉnh còn lại của Nam Kỳ sẽ đồng loạt khởi nghĩa. Trưa ngày 21.8.1945, lực lượng khởi nghĩa chiếm giữ trại lính bảo an ở tỉnh lỵ Tân An, tước khí giới binh lính, chiếm kho bạc và kho vũ khí. Đến 3 giờ chiều cùng ngày, toàn bộ tỉnh lỵ đã về tay lực lượng khởi nghĩa.
Viên tỉnh trưởng Tân An bị cách mạng bắt giữ. Khởi nghĩa thành công mỹ mãn ở Tân An, đã phát đi tín hiệu cho khởi nghĩa ở Sài Gòn - Chợ Lớn và toàn bộ Nam Kỳ.
Nhưng chỉ 1 tháng sau, nhân dân Tân An đã cùng với cả Nam Bộ bước vào cuộc kháng chiến mùa thu. Tỉnh Tân An sau đó đã nhập với một phần của tỉnh Chợ Lớn để thành tỉnh Long An ngày nay.
"Vũng" lầy trở thành thành phố
Từ khi vùng đất ngã ba sông Vũng Gù được chọn làm lỵ sở của hạt Tân An (một phủ của tỉnh Gia Định tách ra) vào năm 1869, suốt hơn một trăm năm tỉnh lỵ bên bờ sông Vàm Cỏ Tây này gần như ngủ quên hoặc bị chiến tranh tàn phá. Nó chỉ bừng tỉnh từ công cuộc đổi mới, đặc biệt là từ khi Long An gia nhập Vùng kinh tế trọng điểm phía nam cách đây 5 năm.
Những ngày này về thăm Tân An, thấy thị xã này như đang thấm thía thân phận "đi trước về sau", nên dốc hết sức để phát triển. Mà mục tiêu trở thành thành phố Tân An vào cuối năm 2009 sau khi đã được công nhận đô thị loại 3 cuối năm 2007 vừa rồi, là sự thể hiện quyết tâm rõ nhất của tỉnh lỵ đi đầu trong Cách mạng Tháng Tám ở Nam Kỳ.
Đại lộ Hùng Vương mới xây dựng khang trang, và đang vươn dài ra hai đầu, đã trở thành con đường xương sống của đô thị Tân An.
Khu trung tâm hành chính mới của tỉnh cùng với khu đô thị cao cấp kề bên đang được triển khai trên diện tích cả trăm hécta, sẽ là "công trình thế kỷ" tạo dấu nhấn đưa Tân An và cả tỉnh Long An bước vào giai đoạn công nghiệp hóa - hiện đại hóa.
Khu đô thị - công nghiệp Lợi Bình Nhơn, các khu dân cư phường 5, phường 6, cụm công nghiệp Khánh Hậu... đã và đang thành hình, sẽ tạo thêm sức sống cho thành phố Tân An tương lai...
Đôi điều hoài niệm
Tân An có vinh dự mở đầu cho khởi nghĩa giành chính quyền ở cả Nam Kỳ trong CMT8, nhưng bây giờ muốn tìm lại dấu tích của cuộc khởi nghĩa ở Tân An không phải dễ. "Sân banh" - nơi nhân dân míttinh mừng ngày Độc lập - giờ đã là những công trình xây dựng.
Cái dinh quan phủ kiểu xưa (nay là trụ sở UBND tỉnh) cũng được "tân cổ giao duyên" hóa bằng cách "mông má" lại từ trong ra ngoài (kể cả hàng rào), không khác gì một công trình kiến trúc của thế kỷ 21.
Chiếc cầu sắt Tân An - nơi lực lượng khởi nghĩa chặn bắt viên tỉnh trưởng Tân An, do chính Hãng Eiffel nổi tiếng xây dựng cách đây hơn trăm năm - cũng mới bị tháo dỡ. Nhà ga xe lửa cũng bị đập bỏ, để xây Trung tâm Bưu chính viễn thông.
Rất may là vẫn còn đó chiếc cầu Đúc, nơi quân khởi nghĩa tràn qua chiếm các dinh sở của Nhật - Pháp. Và đáng giá hơn hết là dinh Tổng Thận - nơi lực lượng khởi nghĩa làm trụ sở trong những ngày đầu giành chính quyền - đang bị sụp đổ hoang tàn, có khả năng chỉ còn là phế tích.