Thế nhưng, sau 5 năm thực hiện giao quyền tự chủ cho một số bệnh viện tại tuyến T.Ư, đã có được sự thay đổi lớn và tất nhiên còn có cả những mặt trái cần hạn chế.

Được làm hết khả năng

Đi đầu về tự chủ (TC) là BV Nội tiết. Cách đây 10 năm, BV đang đứng trên bờ vực "giải thể", nay đã phát triển mạnh mẽ thành BV chuyên khoa lớn. TS Tạ Văn Bình - Giám đốc BV - khẳng định: Chủ trương giao quyền tự chủ là nguồn sinh khí mới cho BV. BV đã thay đổi bộ mặt nhờ kỷ luật lao động nghiêm, đảm bảo tốt chuyên môn cùng với việc đời sống, thu nhập của thầy thuốc tăng gấp 3 lần. Nhờ có uy tín, BV Nội tiết mỗi buổi sáng từ 5 giờ đến 11 giờ khám và làm các xét nghiệm cho hàng nghìn bệnh nhân, với các thủ tục hành chính đơn giản.

Khoa Khám chữa bệnh theo yêu cầu (KCBTYC) của BV Bạch Mai - chỉ sau hai năm nhận nhiệm vụ tự chủ (TC) - đã được nhiều bệnh nhân tín nhiệm. Khi khoa mới mở, chỉ với thiết kế là khám bệnh cho 200-250 bệnh nhân/ngày, nhưng đến nay trung bình khám cho 500 bệnh nhân/ngày từ 6h30 sáng đến 19h tối. Với mô hình khám bệnh khép kín, bệnh nhân vào đăng ký khám sẽ được các GS, BS có tay nghề cao khám tỉ mỉ, tư vấn chu đáo... mà không phải chờ đợi quá lâu.

Bệnh nhân đến khám - chữa bệnh dịch vụ tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội).

TS Đỗ Trung Quân - Trưởng khoa - nói: "Bây giờ chúng tôi mới được làm việc thực sự, được quyền quyết định về nhân lực, tổ chức...; trước đây chỉ được phụ trách về chuyên môn mà không có quyền điều hành nên khó phát triển. Nhờ TC, khoa KCBTYC đã áp dụng quản lý hơn 400 bệnh nhân bằng thẻ điện tử. Mỗi bệnh nhân được phát thẻ có mã số riêng, có thể vào mạng để xem bệnh án, đơn thuốc... Những bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính như: Tăng huyết áp, tiểu đường... phải khám bệnh định kỳ, sẽ rất thuận lợi cho bác sĩ theo dõi quá trình điều trị...".

Khoa Chẩn đoán hình ảnh - BV Bạch Mai, là nơi đầu tiên thực hiện TC, đến nay đã thực sự là một trung tâm chẩn đoán hình ảnh hiện đại nhất tại khu vực phía bắc. Không ngồi đợi Nhà nước cấp ngân sách, khoa đã thực hiện xã hội hoá, mua các trang thiết bị hiện đại như: Máy chụp cắt lớp 64 dãy, máy chụp mạch... giúp ích rất nhiều cho việc chẩn đoán những ca bệnh khó. Với số lượng từ 700-1.000 bệnh nhân làm các siêu âm, X.quang, CT scanner, chụp mạch máu... đều được giải quyết hết trong ngày.

Có hay không việc lạm dụng?

Để BV phát triển, mỗi cán bộ nhân viên đều phải làm việc nghiêm túc và mỗi vi phạm về kỷ luật, chuyên môn đều bị phạt tiền. Trước cam kết này, tại BV Nội tiết đã có một số cán bộ vi phạm kỷ luật tự viết đơn xin thôi việc, song họ đã làm đơn tố cáo BV là lạm quyền. Nói về vấn đề này, GS Tạ Văn Bình - Giám đốc BV - cho biết: Mỗi quy định thưởng - phạt của BV đều được đưa ra bàn bạc và thống nhất trước cơ quan và coi đó như là "hương ước". BV luôn thực hiện công bằng trong phân phối ngoài lương, người làm nhiều hưởng nhiều, có vi phạm sẽ trừ thưởng... Và để làm được việc đó, người lãnh đạo phải dũng cảm.

Mở rộng các dịch vụ kỹ thuật cao - đặc biệt là huy động xã hội hoá để mua các trang thiết bị hiện đại - liệu có là nguyên nhân của việc lạm dụng các xét nghiệm, chiếu chụp? TS Phạm Minh Thông - Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, BV Bạch Mai - cho rằng, xã hội hoá mua các máy móc hiện đại không phải là giải quyết cho nhiều bệnh nhân, mà là nâng cao chất lượng chẩn đoán để chữa bệnh sớm nhất, tốt nhất. Đặc biệt, giúp bệnh nhân có thể chữa bệnh ngay trong nước mà không cần phải ra nước ngoài tốn kém.

Tuy nhiên, theo khuyến cáo của các chuyên gia kinh tế, việc giao quyền tự chủ cho các BV phải được thực hiện một cách nghiêm túc và có sự giám sát của cán bộ trong BV, của Bộ Y tế, vì nếu không, bên cạnh việc tạo cơ chế để phát huy thế mạnh, phục vụ bệnh nhân tốt hơn, sẽ phát sinh sự lộng quyền của các giám đốc BV, cũng như việc lạm dụng xét nghiệm, hay tìm cách chia chác tài sản công và mất dân chủ tại BV.