Lao Động số 185 Ngày 11/08/2007 đã thông tin “Quảng Bình: phát hiện tiền cổ sau lũ” về những báu vật tại thôn Tân Sơn (xã Sơn Hoá huyện Tuyên Hóa) do bà Nguyễn Thị Liên giao nộp. Sau đó, đoàn giám định của Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch tỉnh đã xác định, đây là tiền thời Minh Mạng thông bảo, được đúc bằng vàng 24k. Điều đáng nói, đến nay, việc làm đáng khích lệ của bà Liên vẫn chưa được cơ quan chức trách chú ý như quy định của pháp luật.
Một ngày giữa tháng bảy, chúng tôi có dịp ghé lại nhà bà Liên, nhân vật chính trong nhiều cuộc bàn luận của người dân về số báu vật được phát hiện ở Tuyên Hóa sau đợt hoành hành của mưa lũ năm 2007. Bà mệt mỏi nói: “Sau khi giao nộp số cổ vật được vài tháng, tui đã nhiều lần lên huyện để hỏi về khoản tiền mà tui được hưởng theo quy định của nhà nước. Đến công an, họ chỉ sang UBND huyện, cán bộ huyện lại bảo khoản này hỏi chủ tịch, đến chủ tịch toàn đi công tác… từ đó đến nay, năm lầm bảy lượt lên xuống nhưng tui vẫn chưa biết ở cơ quan mô chi trả và lúc mô thì mới được nhận thưởng”.
Sở dĩ phải mất công đi lại nhiều lần và cố đòi bằng được khoản tiền công là do bà nghĩ: với số báu vật quý đó, bà đã không giấu diếm để hưởng lợi cho riêng mình mà tức tốc nộp ngay cho Nhà nước. Vậy chút thành tích đã được pháp luật quy định sao không giải quyết. Mặt khác, hành động của bà đáng được nêu gương thì nhiều người dân trong vùng lại cho đó chỉ nộp lấy lệ còn số lượng lớn đã được cất kỹ làm bà uất ức. Những câu chuyện kể về được vàng rồi thủ tục tạ ơn trời đất… cũng làm bà lo lắng.
Khi được hỏi về vấn đề này, một cán bộ phụ trách văn hóa thông tin cho biết, số báu vật trên đang được cất giữ tại cơ quan chức năng huyện Tuyên Hóa. Còn việc khen thưởng do Sở VHTTDL tỉnh Quảng Bình làm thủ tục nhưng vẫn chưa rõ thời điểm nào.
Theo Nghị định số 92 ngày 11 tháng 11 năm 2002 quy định chi tiết thi hành Luật Di sản văn hóa. Khoản 4 điều 54 quy định: “Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày tiếp nhận di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia do tổ chức, cá nhân giao nộp hoặc kể từ ngày kết thúc việc tìm kiếm, khai quật khảo cổ do tổ chức, cá nhân phát hiện và thông báo thì cơ quan có thẩm quyền về văn hoá - thông tin phải thành lập Hội đồng định giá để xác định giá trị di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia đó. Việc trao tiền thưởng cho tổ chức, cá nhân phát hiện và tự nguyện giao nộp di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia được thực hiện trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày Hội đồng định giá có văn bản thẩm định giá trị di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia đó”. Về thẩm quyền và trình tự, thủ tục quyết định việc khen thưởng cũng đã được quy định rõ tại điều này.
Đề nghị Sở VHTTDL tỉnh Quảng Bình triển khai kịp thời nhằm đảm bảo công bằng xã hội, bên cạnh đó, động viên khích lệ những cá nhân khác bởi đây là vùng đất thường xuyên phát hiện nhiều cổ vật có giá trị.