Gia đình VN làm sao để vẫn là nơi bảo vệ, nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ em?
Vì gánh nặng kiếm sống
Kết quả cuộc điều tra cho thấy, có đến 21,5% các ông bố và 6,8% các bà mẹ hoàn toàn không dành một chút thời gian nào cho việc chăm sóc con cái, lý do chủ yếu vì gánh nặng kiếm sống. Cùng với tốc độ phát triển nhanh của thời kỳ CNH-HĐH là việc cha mẹ ngày càng dành ít thời gian hơn cho con cái mình vì cần phải dành thời gian cho việc kiếm thêm thu nhập.
Nhiều vùng quê đang phổ biến tình trạng cả cha mẹ phải dời xa con cái để kiếm kế sinh nhai vì thu nhập từ đồng ruộng quá thấp, không đủ để trang trải cuộc sống, lo học hành cho các con. Công việc của họ tìm được là LĐ đơn giản, tuy vậy ít nhiều thu nhập cũng dư dả hơn so với làm ruộng..., con cái phó mặc cho ông bà nuôi dưỡng.
Nhiều người mẹ đã phải gửi con mới mấy tháng tuổi nhờ ông bà chăm sóc. Những trẻ nhỏ sớm phải xa cha mẹ đã thiếu hụt sự chăm sóc, yêu thương dạy dỗ của cha mẹ. Theo điều tra riêng của chúng tôi, rất ít ông bố bà mẹ ý thức được hậu quả của việc thiếu chăm sóc, dạy dỗ và bảo vệ con cái đến nơi đến chốn gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển về thể chất, nhất là trẻ ở độ tuổi còn quá nhỏ.
Chị Nguyễn Thị M quê ở Xuân Phong (Xuân Trường, Nam Định) đơn giản nghĩ rằng, ông bà chăm sóc cháu cũng khác gì bố mẹ, vì ông bà cũng nuôi dạy chị thì không thể không nuôi dạy con chị được. Nỗi dằng xé trong trái tim người mẹ xa con chỉ là nỗi nhớ cồn cào của tình mẫu tử. Nhiều em nhỏ phải sống xa cha mẹ mấy năm trời mới được gặp vì bố mẹ đi làm ăn ở nước ngoài.
Ở Hà Nội đã xảy ra một trường hợp, một nữ HS lớp 8 đã tự tử vì nghe tin cha mẹ đang làm ăn ở nước ngoài đã chết vì tai nạn giao thông. Khi được cứu sống, em tâm sự, ông bà đã già, cha mẹ chết em chẳng còn ai thân thiết nên đã tìm đến chái chết để giải thoát tâm lý ức chế.
Theo chuyên gia tâm lý Hoàng Thiên Thư, những trẻ nhỏ ở trong hoàn cảnh này thường mặc cảm, tự ti, đặc biệt là các em gái nguy cơ bị xâm hại tình dục là rất lớn, các em rất dễ bị những tác động xấu của xã hội mà không có sự hỗ trợ, kèm cặp, chỉ bảo của cha mẹ.
TS Hoàng Thiên Thư nhấn mạnh: Cần phải thấy rõ khoảng cách giữa tình cảm, sự yêu thương, chăm sóc, dạy dỗ con cái của cha mẹ và ông bà, khoảng chênh của tuổi tác, của tâm lý là yếu tố rất lớn.
Giàu... cũng xa con
Nhiều gia đình cha mẹ có trình độ học vấn, kinh tế khá giả cũng vẫn xảy ra tình trạng bỏ bê con cái. Lý do chủ yếu vì cảm thấy bị áp lực bởi nhu cầu làm việc nhiều giờ để cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường. Những đứa trẻ trong các gia đình này thừa thãi về vật chất và điều kiện sống nhưng cũng chịu sự thiệt thòi là thiếu hụt tình cảm, mất mát trong cuộc sống tinh thần.
Đối tượng này dễ sa ngã vào các tệ nạn xã hội, con đường dẫn đến phạm pháp là rất gần bởi các em có đầy đủ điều kiện, tác động để sa ngã. Không ít băng nhóm "con nhà giàu" mặc sức phá phách, lao vào cuộc sống hưởng thụ, có lối sống truỵ lạc gây nhức nhối trong xã hội, tăng tỉ lệ trẻ em phạm pháp.
Cho dù con trẻ phải sống xa cha mẹ trong hoàn cảnh, điều kiện nào thì đều dẫn đến tình trạng trẻ phải tự đối mặt với những khó khăn của chính mình mà không có sự giúp đỡ, hướng dẫn, chỉ bảo của người lớn. Chính vì thế, trẻ rất dễ sa ngã, bị mắc vào những tệ nạn xã hội, nhất là đối với các em đang trong lứa tuổi dậy thì.
Các nghiên cứu quốc tế đã cho thấy rằng sự phát triển về tâm thần, thể chất và xã hội của trẻ em có liên hệ chặt chẽ với thời gian mà cha mẹ dành cho chúng. Điều này có nghĩa là trẻ em là những người chịu nhiều mất mát nhất khi cha mẹ không dành đủ thời gian cho các em.
Theo các chuyên gia tâm lý, chính sự thờ ơ, không quan tâm, không chăm sóc, hoặc đối xử thô bạo, ép buộc của cha mẹ đã khiến không ít trẻ, nhất là trẻ vị thành niên trở nên đối lập với cha mẹ. Có trẻ vì quá sợ hãi đã tìm tới cái chết. Kinh nghiệm của nhiều bậc cha mẹ cho thấy, chỉ có thể thành công bằng tình cảm. Nếu được bố mẹ, gia đình quan tâm, yêu thương, trẻ sẽ an toàn vượt qua giai đoạn khó khăn.
Bài 2: Hậu quả đã được... báo trước