Mới đây, Cơ quan cảnh sát điều tra CA tỉnh Nam Định đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam 3 bị can: Trần Trọng Lãm, Vũ Đình Lợi - Trạm trưởng Y tế xã Yên Tiến và Trương Công Lịch - Trạm trưởng Y tế xã Yên Lương (huyện Ý Yên) - về hành vi làm giả con dấu tài liệu cơ quan Nhà nước, nhằm mục đích tạo dựng hồ sơ về nguồn gốc trẻ sơ sinh cho người nước ngoài nhận làm con nuôi.

Sáng 14.7, PV Báo Lao Động đã có cuộc phỏng vấn TS Vũ Đức Long - Cục trưởng Cục Con nuôi quốc tế, Bộ Tư Pháp về hoạt động quản lý nhà nước để tạo thuận lợi cho quá trình cho - nhận con nuôi nước ngoài và ngăn chặn tội phạm trong lĩnh vực này.

* Thưa ông, việc tồn tại những đường dây làm giả giấy tờ, hồ sơ của trẻ được cho làm con nuôi người nước ngoài có phải là do những kẽ hở trong pháp luật hiện hành?

- Trước tiên nói về pháp luật thì dù pháp luật có kín đến mấy cũng có kẽ hở. Cái thứ hai, hiệu quả pháp luật tuỳ thuộc vào rất nhiều việc thực thi pháp luật.

Hiện nay, tình trạng chung là ở địa phương việc thực thi pháp luật không đến nơi đến chốn. Hiện tượng giấy tờ giả ở ta hiện nay là một vấn đề, không chỉ ở lĩnh vực cho - nhận con nuôi, mà cả ở những lĩnh vực khác.

Về vấn đề cho - nhận con nuôi, tôi khẳng định là những quy định pháp luật hiện hành rất chặt chẽ. Một trường hợp cho trẻ làm con nuôi người nước ngoài phải tuân thủ hiệp định đã ký, thứ hai tuân thủ pháp luật VN, thứ ba là tuân thủ pháp luật của nước có cha mẹ nuôi. Theo các phía nước ngoài đánh giá thì quy trình cho - nhận trẻ làm con nuôi của ta hiện nay là tương đối rõ ràng, chặt chẽ và có thể kiểm soát được.

Thế thì vụ Nam Định bật ra cái gì? Như vậy là khâu trẻ vào nhà nuôi dưỡng. Trẻ từ nhà hộ sinh và các nơi khác vào trung tâm nuôi dưỡng, không loại trừ khâu này có vấn đề. Ơ chỗ này, ai là người làm giả giấy tờ của trẻ, ai là người gom trẻ để trục lợi thì phải chịu trách nhiệm. Cái này, công an phải vào cuộc.

Vấn đề này không phải bây giờ chúng tôi mới quan tâm. Chúng tôi đã phát hiện nhiều trường hợp giấy tờ của trẻ có vấn đề, nhưng kiểm tra trên hồ sơ rất khó phát hiện vì nhiều trường hợp giấy tờ giả mà lại là thật.

* Theo quy định tại NĐ 69/2006/NĐ-CP ngày 21.7.2006, trẻ được nhận làm con nuôi người nước ngoài là trẻ đang sống tại các cơ sở nuôi dưỡng hợp pháp tại VN. Vậy thưa ông, việc tồn tại những cơ sở nuôi dưỡng trẻ không đạt tiêu chuẩn có phải là dấu hiệu của đường dây mua bán trẻ em?

- Trước hết, Trung tâm Ý Yên được thành lập theo quyết định của UBND huyện. Thứ hai, việc cho cơ sở nuôi dưỡng trẻ làm con nuôi nước ngoài phải có ý kiến đồng ý của UBND tỉnh (sau khi được tư vấn của Sở Tư pháp, Công an, Sở LĐTBXH). Như vậy, việc các cơ sở nuôi dưỡng trên có đáp ứng được điều kiện hay không là do tỉnh chịu trách nhiệm. Địa phương quyết định thành lập cơ sở nuôi dưỡng đó phải trả lời câu hỏi rằng cơ sở nuôi dưỡng đó có đủ điều kiện để cho con nuôi nước ngoài không?

Về việc tồn tại những cơ sở nuôi dưỡng trẻ không đạt tiêu chuẩn có phải là dấu hiệu của đường dây mua bán trẻ em, tôi cho rằng có thể ý đồ lập cơ sở nuôi dưỡng cũng tốt, nhưng bị người khác lợi dụng, điều này cũng không loại trừ. Cái hiện nay đau đầu nhất là trẻ đi từ nhà hộ sinh và các nơi khác vào cơ sở nuôi dưỡng, đoạn này, Bộ Tư pháp không quản lý, đây là đoạn rất khó.

*Vậy trách nhiệm của Sở Tư pháp Nam Định trong trường hợp này đến đâu?

- Sở Tư pháp cùng với cơ sở nuôi dưỡng chịu trách nhiệm về hồ sơ của trẻ. Ơ đây có mấy cắt đoạn: Ông huyện cho thành lập cơ sở nuôi dưỡng; ông tỉnh cho làm con nuôi nước ngoài; ông Sở Tư pháp chịu trách nhiệm hồ sơ của trẻ; tất cả hồ sơ này qua bên công an xem có vấn đề gì không. Công an chịu trách nhiệm về vấn đề an ninh trong việc cho trẻ làm con nuôi người nước ngoài.

Như vậy thủ tục rất chặt, rất nhiều các cơ quan. Toàn bộ sau khi làm xong hết rồi thì trình Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định ký quyết định cho con nuôi và tổ chức bàn giao. Như vậy quy trình rất chặt chẽ.

*Trong vụ việc này có một số văn phòng con nuôi nước ngoài tài trợ cho Trung tâm Ý Yên. Thưa ông, việc quản lý sự tài trợ của các văn phòng con nuôi nước ngoài như thế nào?

- Họ được phép làm nhân đạo và sự hỗ trợ tài chính đó được yêu cầu phải thông qua các dự án. Các dự án đó 6 tháng và một năm phải báo cáo tiến độ dự án. Bộ Tư pháp kiểm tra Văn phòng con nuôi nước ngoài và kiểm tra dự án đó.

Nhưng hiện nay vướng là có mặt họ báo cáo rất đúng, có mặt họ chưa báo cáo. Nghĩa là có những khoản tiền chảy không đúng mục đích. Hiện tượng này có. Còn nói kinh phí bôi trơn vào đối tượng nào, nó ở đâu, nó ra làm sao thì cái này phải để công an làm việc mới rõ.

- Xin cảm ơn ông!