Là thế hệ sau, tôi nghiệm sinh rằng, đó là phẩm chất nghề nghiệp căn cơ nhất trong sự nghiệp báo chí của cả cuộc đời ông, với hàng nửa thế kỷ miệt mài, cần mẫn viết báo, và nhất định chỉ làm một nghề: Nghề báo.
Trong phong cách viết của ông, phẩm chất này không khi nào chịu ngừng nghỉ. Tuổi càng cao, các bài báo mang phẩm chất đối thoại này càng náo động, càng trở nên độc sáng. Ông quả là tiêu biểu cho thế hệ tiền phong của báo chí cách mạng Việt Nam, đã vượt lên cái hữu hạn "thời gian của người", càng "về chiều" càng chín, như "gừng càng già càng cay". Chính vì vậy, ông gọi "trúng chóc" tinh thần triết học vốn có trong lối viết độc đáo của mình, khi đặt tên cuốn sách vừa xuất bản của ông: "Đối thoại" (Đối thoại, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008).
Và đặc biệt, tất cả các bài báo được tập hợp trong sách này, đều là bài viết mang đúng tinh thần "đối thoại" của ông, cho dù ông ở vị trí nhân vật được/bị các nhà báo phỏng vấn. Và ông đã trả lời - trong tư thế và trên tinh thần đối thoại sòng phẳng, minh bạch và dũng cảm.
Theo tôi, đây chính là vẻ đẹp hiện đại nhất của tác phẩm báo chí hôm nay, trong hình thức phỏng vấn. Điều đặc biệt nữa, các nhà báo viết về ông đều là những nhà báo giỏi tác nghiệp trong thể loại phỏng vấn. Thuộc về những tờ báo khác nhau, họ đã biết ứng dụng sáng tạo tinh thần đối thoại của chính cây bút nhà nghề Hữu Thọ vào bài phỏng vấn của mình, và thật sự, họ đã tạo nên vẻ đẹp chính luận riêng biệt của từng tờ báo, của từng phong cách cá nhân, qua các bài viết hiện diện trong tập sách này: Nhân Dân, Lao Động, Tuổi Trẻ, An ninh Thế giới, Văn nghệ Quân đội, Văn Nghệ Trẻ, Pháp Luật, Tiền Phong, Kinh doanh & Tiếp thị, Nhà báo & Công luận, Nông nghiệp Việt Nam, Đầu Tư, Đời sống & Pháp luật...
Bởi vậy, tôi không ngạc nhiên khi talk show "Khi người ta trẻ" kênh VTV6, của Ban Thanh thiếu niên - Đài THVN, phát sóng lần đầu vào 20h ngày 19.6.2008, đã mời ông "xông đất", thực hiện cuộc đối thoại tay đôi (thời lượng 90 phút) về nghề báo, giữa ông - 78 tuổi đời, hơn 50 tuổi nghề, 20 đầu sách - với nhà báo trẻ Vũ Nguyên - 27 tuổi, phóng viên Báo Sài Gòn Tiếp thị. Talk show này chọn ông, vì theo họ, ông được đánh giá là người có khả năng "thời sự hoá" những chuyện tưởng như vĩnh viễn, muôn thuở, và "vĩnh viễn hoá" những chuyện tưởng như thời sự, thoáng qua.
Tôi nghĩ, sở dĩ Hữu Thọ đạt đến nghệ thuật thông tin độc đáo ấy, là bởi ông đã sử dụng rất chuyên nghiệp phương pháp đối thoại, trên một tinh thần triết học khỏe mạnh về báo chí, khi thiết lập mối quan hệ giữa ông và công chúng truyền thông, thông qua cách đặt những vấn đề xã hội "nóng" trong tác phẩm của mình. Là nhà báo chuyên nghiệp, Hữu Thọ biết chắc rằng, nhà báo chỉ có thể đối thoại với xã hội bằng cách thông tin về những vấn đề thời sự "nóng", đang được cả xã hội đương đại quan tâm, trăn trở nghĩ suy, tìm cách tháo gỡ để phát triển hài hòa, vững chắc, nhất là xã hội Việt Nam hiện đại, vốn xuất phát từ một xã hội nông nghiệp tiểu nông, mang đậm căn tính nông dân, đã và đang phải tiến đến một xã hội "công nghiệp hoá", "hiện đại hoá", "đô thị hoá", với mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh...
Ông tự nghiệm sinh rằng, muốn đối thoại với công chúng báo chí, trước hết nhà báo phải biết nghe, nhìn, phát hiện, chọn lọc và phản ánh thật nhanh nhạy những vấn đề xã hội, luôn nảy sinh hàng ngày trong đời sống dân chúng. Nhưng muốn "biết" như thế, rất cần một điểm tựa nghề nghiệp đặc thù: "Phải có mắt sáng, lòng trong, bút sắc". Và hơn hết, phải xuất phát từ tinh thần dân chủ, phải thông tin vì quyền lợi dân chúng, phải đại diện cho công chúng báo chí, (với quyền được nhận thông tin), nhất là những khi cần đối thoại với các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước về các vấn đề phát triển văn hoá, kinh tế, xã hội... của đất nước, đặc biệt trong thời điểm Việt Nam gia nhập WTO...
Có lẽ vì thế, Hữu Thọ sẵn lòng nhận biệt danh "người hay cãi", cũng là tên cuốn sách (tập hợp các bài báo của ông, 1987-1991, in tại NXB Sự thật 1991, NXB Thanh niên, 1999). Cũng không ngẫu nhiên, Hữu Thọ nằm lòng lời Bác Hồ dặn báo chí: "Mỗi chữ viết, mỗi lời nói phải thể hiện một tư tưởng, một ước ao của nhân dân". Bởi vậy, càng không tình cờ mà ông lấy tín niệm cho nghề báo của mình, cái "di ngôn" sâu sắc của nhân vật lịch sử Đào Duy Từ: "Ước tôi hay gián, ước chúa hay nghe" (Mong rằng bầy tôi hay can gián, mong rằng những người lãnh đạo biết nghe). Vì vậy, càng không ngẫu nhiên khi cánh báo chí đặt tên các bài phỏng vấn Hữu Thọ trong cuốn sách này, đều xuất phát từ sự hiểu biết tính cách báo chí đặc biệt của Hữu Thọ.
Và càng không ngẫu nhiên, họ biết rõ: Khi viết, Hữu Thọ luôn trăn trở giữa cái nhanh và cái đúng trong cái nghề, mà ông gọi là "nghề bút mực đầy gian khó" này. Ông tâm sự: "Nhanh mà phải đúng". Công chúng muốn có tin nhanh, nhưng quan trọng là tin phải đúng (...). Vì chỉ nhà báo luôn luôn thông tin nhanh và đúng mới là nhà báo, một tờ báo luôn luôn thông tin nhanh mà đúng mới trở thành tờ báo được công chúng tin cậy, vì trên đời này không ai muốn trở thành người bị lừa. "Tin cậy" luôn luôn là sự đánh giá cao nhất của công chúng với một tờ báo, một nhà báo (Hữu Thọ, Tâm sự nghề nghiệp: Nhanh và đúng, Báo "Sức khỏe và đời sống", tr.10, 19.6.2008).
Tâm sự nghề nghiệp này giải thích tính hiệu quả nhãn tiền của các bài báo do Hữu Thọ viết. Nhanh và đúng về thông tin, thì nhà báo mới đối thoại được với công chúng, bởi chỉ nhanh không thôi, có thể rơi vào bi kịch "nhanh nhẩu đoảng", gây thiệt hại lớn cho xã hội.
Thành công của các bài phỏng vấn trong cuốn sách này chính là thành công "kép", mang ý nghĩa tích cực đối với sự vận hành guồng máy báo chí ở Việt Nam. Nó hiển thị tích cực cuộc chuyển giao và tiếp nối giữa các thế hệ làm báo ở Việt Nam hôm nay.
Những cuộc đối thoại rốt ráo và quyết liệt của thế hệ nhà báo sau, với một nhà báo lão thành, qua cuốn sách này còn cho thấy phương diện khác của nghề báo. Đó là bếp núc của nhà báo đối với thể loại phỏng vấn, đang được sử dụng với mật độ dày đặc hôm nay. Có thể rút một kinh nghiệm hữu ích cho riêng loại bài này: Bài phỏng vấn, nhất là ở đẳng cấp cao, giữa nhà báo và nhà báo, nhất định phải mang tinh thần cốt lõi là đối thoại (thật đáo để, càng đáo để càng tốt), về các vấn đề nóng, luôn đặt ra từ thực tiễn xã hội đương đại và đặt ra từ chính thực tiễn nóng bỏng của nghề làm báo ở Việt Nam.