Lá thư có 4 vấn đề từ thực tiễn, nêu rõ những mâu thuẫn giữa đề án và chủ trương của bộ đã triển khai. Theo các em thì HS "loay hoay không biết đằng nào mà lần".

Kính gửi: Các bác lãnh đạo của Bộ GDĐT

Năm học 2008-2009, chúng cháu sẽ là HS lớp 12, cũng là năm học được áp dụng đề án "Đổi mới thi tốt nghiệp THPT và ĐH-CĐ" nếu được Chính phủ thông qua vào tháng 9 tới. Là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp của đề án, chúng cháu cũng thực sự lo lắng, không biết "tương lai" của mình sẽ được đề án điều chỉnh như thế nào, bởi chúng cháu chưa được tiếp cận với đề án đó.

Rất may, bố một người bạn trong nhóm đã tìm được bản "Dự thảo lần thứ 20 - đề án đổi mới thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh vào ĐH-CĐ và TC", nhờ đó, chúng cháu mới tìm được những điểm bất hợp lý mâu thuẫn với chủ trương đang thực hiện của Bộ GDĐT.

Thứ nhất: Trong đề án, bộ nhấn mạnh quan điểm giữ kỳ thi tốt nghiệp THPT vì nhằm đảm bảo cho người học ngay trong nhà trường luôn phải cố gắng học tập, trang bị cho mình đầy đủ kiến thức phổ thông toàn diện, cần thiết cho lao động và học tập sau này. Bộ lo ngại, nếu bỏ kỳ thi này thì HS không học toàn diện, chỉ chú trọng những môn thi đại học.
Chúng cháu được biết, những năm trước đây, HS thi tốt nghiệp không đủ điểm thì trở thành thí sinh tự do, được tham dự kỳ thi tốt nghiệp năm sau và chỉ được học dự thính.
 
Tuy nhiên, bắt đầu từ năm học 2006-2007, bộ có chủ trương cho HS không đỗ tốt nghiệp được thi lần 2. Có nghĩa là bộ cũng muốn tạo điều kiện cho HS đỗ tốt nghiệp có được tấm bằng để vào đời, lập nghiệp. Và chỉ có những HS "ngồi nhầm" nhiều lớp mới không thể đỗ tốt nghiệp lần 2. Như vậy, chúng cháu xin hỏi thực tế đó có mâu thuẫn với quan điểm nêu trong đề án: "Học sinh phải trang bị đầy đủ kiến thức phổ thông, toàn diện?".

Thứ hai: Tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp trong những năm qua có lẽ các bác nắm cụ thể hơn chúng cháu. Đã có gần cả hai thập kỷ, HS được đánh giá bằng cụm từ "con cháu chúng ta giỏi thật". Có lớp gần như 100% là HS tiên tiến, HS giỏi, không có HS trung bình, chứ đừng nói đến từ HS yếu, kém. Tỉ lệ đỗ tốt nghiệp cao vời vợi, nhiều trường đạt tỉ lệ đáng giật mình.

Có HS đạt điểm 9, 10 môn toán nhưng thi đại học thì được điểm 1, 2. Không biết những trường hợp này có được liệt vào "học tài thi phận" hay nó thể hiện kỳ thi tốt nghiệp THPT không nghiêm túc? Không cần phải bàn, ai cũng công nhận kỳ thi ĐH-CĐ nghiêm túc hơn, có kết quả thực chất hơn, khi báo chí đăng tải các điểm thi tốt nghiệp THPT "phao" rải trắng sân trường, vẫn còn hiện tượng cướp đề thi - dù toàn ngành đã thực hiện cuộc vận động "hai không". Đặc biệt, kết quả thi tốt nghiệp THPT năm nay đã cho kết quả khả quan. Ngay ngôi trường chúng cháu học, tỉ lệ đỗ tốt nghiệp 100%. Chúng cháu nghi ngờ con số này, còn các bác?

Chúng cháu cũng mạnh dạn xin hỏi, Bộ GDĐT có dám quả quyết để nhận định rằng, tỉ lệ thi tốt nghiệp THPT năm nay tăng mạnh ở nhiều địa phương, đó là kết quả của cuộc vận động "hai không" mà bộ mới triển khai được có 2 năm? Cuộc chiến chống tiêu cực trong thi cử của ngành đã thành công? Thưa các bác, chỉ có HS mới đánh giá khách quan nhất về hiện tượng tiêu cực trong thi cử, còn việc đánh giá của lãnh đạo sở tại các địa phương phụ thuộc, bị chi phối bởi căn bệnh "thành tích".

Nếu bộ giữ kỳ thi tốt nghiệp THPT thì chúng cháu dám cam đoan rằng, nơi nào làm nghiêm, giữ được kỷ cương, lãnh đạo không mắc bệnh thành tích thì nơi đó HS bị thiệt và ngược lại. Trong bản đề án cũng đã nêu các bất cập, hạn chế: "Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại địa phương, việc coi thi chỉ do cán bộ, giáo viên địa phương thực hiện, thường bị sức ép từ bên ngoài.

Hội đồng coi thi nhiều nơi không kiểm soát được hết tình hình để đảm bảo thi nghiêm túc; tiêu cực và bệnh chạy theo thành tích cũng làm cho công tác coi thi, chấm thi ở nhiều nơi trở nên lỏng lẻo, hình thức. Nghiêm trọng hơn là những trường hợp gian lận có tổ chức được phát hiện trong vài năm gần đây". Nói chung, kỷ cương trong kỳ thi tốt nghiệp THPT không được đảm bảo như trong kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ. Chỉ khi nào kỷ cương trong kỳ thi tốt nghiệp THPT được xã hội, HS đánh giá nghiêm túc như kỳ thi ĐH-CĐ thì các bác mới nên lựa chọn giữ kỳ thi tốt nghiệp THPT.
 
Còn vào thời điểm này thì sẽ không đảm bảo khách quan và công bằng. Chúng cháu xin hỏi, liệu thanh tra của bộ có "với" đến tận hội đồng thi xa xôi để giám sát, kiểm tra? Còn giao cho các địa phương thì tỉ lệ tốt nghiệp THPT phụ thuộc nhiều vào yếu tố "tác động". Con của một cán bộ lãnh đạo ở địa phương vi phạm quy chế, chúng cháu tin rằng... sẽ được bỏ qua. Đặc biệt, thi trắc nghiệm thì việc chỉ cho HS đáp án đúng nằm trong diện "ưu ái" dễ như trở bàn tay.  (Còn tiếp)