Đã có nhiều lời cảnh báo trên các phương tiện truyền thông về sự "xuống cấp" của văn hoá người HN những năm gần đây dưới mọi góc cạnh. Từ gia đình, đến trường học và xã hội, chỗ nào người ta cũng có thể nhặt ra những hạt sạn trong văn hoá người HN, đáng để suy ngẫm.
Song, cái nền tảng văn hoá ngàn năm của người HN không hề bị xói mòn, mà vẫn được số đông người HN bảo tồn và phát triển. Dù cơn bão "kinh tế thị trường" đang ập đến, nhưng không ít người HN chân chính vẫn bình tĩnh ngày đêm vun bón cho gốc cây văn hoá của mình xanh tươi, với tâm niệm "hoà nhập, không hoà tan".
Ở một khía cạnh nào đó, người HN vẫn cần nhận thấy điểm yếu trong văn hoá của mình, đó là ý thức chấp hành pháp luật chưa cao, hành xử theo cảm tính nhiều hơn lý tính và có quá nhiều thói quen không phù hợp với văn hoá đô thị hiện đại. Nói một cách chính xác và công bằng, những bất cập trong cuộc sống hàng ngày trên lãnh địa HN, không phải đều do người HN "gốc" gây ra, mà có tới ít nhất 1/3 số dân ngoại tỉnh hiện diện trên mọi ngả đường, góc phố thủ đô kiếm sống.
Đấy là chưa kể tới hàng chục vạn dân từ "làng" lên "phố", từ "xã" lên "phường" chỉ trong vài năm qua trong cơn lốc đô thị hoá. Họ chưa đủ thời gian và điều kiện để "hoá thân" thành người HN. Rõ ràng, "văn hoá làng xã" còn nhiều bất cập với văn hoá đô thị.
Do đó, xây dựng văn hoá người HN thời hội nhập chính là xây dựng văn hoá đô thị hiện đại. Truyền thống văn hoá với bản sắc dân tộc đã được chắt lọc và hình thành cần tiếp tục phát huy, đó là tín, nghĩa, trung, hiếu. Đồng thời, đẩy mạnh việc xây dựng văn hoá đô thị hiện đại, mà cốt lõi là xây dựng ý thức tự giác sống và làm việc theo pháp luật, loại bỏ những "lệ" và những thói quen không phù hợp.
Cuộc sống đô thị hiện đại đòi hỏi khẩn trương, đúng giờ, tuân thủ mọi quy định nơi công cộng từ Luật Giao thông đến những hành vi nhỏ nhất như không hút thuốc nơi đông người, không vứt rác bừa bãi, không đại - tiểu tiện tuỳ tiện, không khạc nhổ bậy... và còn "n" thứ không khác mà cuộc sống văn minh không cho phép cá thể làm ảnh hưởng đến cộng đồng.