Trả nợ, xây trang trại

Số lượng LĐ tại Quảng Bình đi xuất khẩu so với các tỉnh bạn không lớn và nằm rải rác khắp nơi. Dọc quốc lộ 1A là dãy nhà cao tầng khang trang nối tiếp nhau khá bắt mắt. Chị Thoa - chủ cửa hàng bách hóa lớn nhất - nhì xã - cho hay: "Nhà tôi có ba cháu thì hai đứa đi Malaysia hơn 5 năm nay. Chúng nó cũng tằn tiện, gửi tiền về xây nhà và mở cửa hàng này".

Chị chỉ sang một loạt cửa hàng quần áo thời trang, giày dép bên kia đường, cho biết đều là của các gia đình có con đi XKLĐ, làm ăn khấm khá. Với chị Hương, chủ một quán trà đá nhỏ cũng ở dọc quốc lộ, kết quả sau 8 năm lăn lộn tại Hàn Quốc của chồng chị chính là một trang trại nhỏ, đủ đảm bảo cuộc sống cho cả gia đình. Nay vợ chồng sum vầy, ngày ngày chị bán nước giải khát, còn anh thì cai quản trang trại.

Tuy nhiên, không phải ai cũng được như chị Thoa, chị Hương. Anh Thùy, lái xe ôm dọc quốc lộ, cũng đã từng đi XKLĐ tại Anh trong 2 năm. Số tiền anh dành dụm mang về chỉ đủ để trả nợ và xây một ngôi nhà khang trang rồi... hết. Trước khi đi anh cũng chạy xe ôm, bây giờ trở về, lại tiếp tục nghề cũ. "Có nhà là tốt rồi, nếu không đi thì bao giờ mới có tiền xây nhà đây!" - anh nói như an ủi chính mình.

Không ít người rơi vào hoàn cảnh như anh, khi tiền họ mang về chỉ đủ để xây nhà, trả nợ, rồi đâu lại vào đấy. Không mấy ai tìm được hướng làm ăn mới. Nhiều LĐ còn tính... đi lại với mục tiêu tiếp theo là sắm thêm ít tiện nghi, hoặc tìm cách "kéo" người nhà cùng đi.

Vẫn manh mún

Ông Lê Xuân Dục - Trưởng phòng LĐVL, Sở LĐTBXH băn khoăn: "Nhu cầu đi tuy cao nhưng số lượng rất hạn chế, nhiều DN không thông qua sở mà về thẳng địa phương để tuyển LĐ nên rất khó quản lý số lượng. Sau khi về, LĐ chủ yếu làm ăn tự phát, tự thân".

Cũng theo ông Dục, đối tượng đi XKLĐ đa phần là LĐPT tại Malaysia, Đài Loan, Hàn Quốc..., thu nhập thấp, lại bị động chờ DN nên lượng người đi rất hạn chế, hoặc chỉ đi ngắn hạn. Không phải LĐ nào cũng có thể tìm được hướng làm ăn mới sau khi về, mà chỉ dừng lại ở việc trả nợ, xây nhà và sắm phương tiện đi lại.

Ngay tại địa bàn tập trung nhiều LĐ đi XK như huyện Bố Trạch, việc quản lý XKLĐ cũng còn nhiều bất cập. Theo ông Phạm Công Thanh, chánh VP UBND huyện, vấn đề "hậu" XKLĐ góp phần giảm đáng kể hộ nghèo, song đa số LĐ vẫn còn thiếu việc làm sau khi về nước. Nhu cầu XKLĐ tại địa phương ngày càng lớn, song lại quá phụ thuộc vào DN nên hầu hết LĐ lâm vào tình trạng bị động. Huyện đã thành lập BCĐ XKLĐ nhằm siết chặt quản lý XKLĐ, đồng thời định hướng việc làm cho LĐ sau khi về nước.