Vốn vay chưa đáp ứng đủ

Mặc dù đã có chủ trương cho vay vốn của Ngân hàng Chính sách và các nguồn vốn ngân sách địa phương, tối đa, NLĐ có thể vay tới 60 triệu đồng nếu đi XK tại các thị trường chất lượng cao. Tuy nhiên với NLĐ, điều đó không dễ khi NH chỉ cho vay khi LĐ đi XK đã có visa. Trong khi đó, để có được visa, NLĐ phải đóng rất nhiều khoản tiền, có khi số tiền lên đến vài chục triệu.

Hiện, các DN tham gia XKLĐ hướng đến địa bàn nông thôn, miền núi để tuyển chọn nguồn LĐ. Song, đa số người dân đều nghèo, phải đóng một khoản tiền lớn là điều quá sức đối với họ. Trước đây những thị trường chi phí đi thấp như Malaysia rất được ưa chuộng vì tiền bỏ ra có vài triệu thì đã bị "đóng băng". Các thị trường có chất lượng, lương cao thì trình độ cũng phải cao và chi phí đi cũng rất cao. Gần đây, Cty Airseco đã bắt đầu đưa LĐ sang làm việc tại Bồ Đào Nha.

Theo tính toán với mức lương cao, sau 3 năm NLĐ có thể có thu nhập tới gần 1,2 tỉ đồng. Tuy nhiên, ngoài yêu cầu cao về trình độ, mức phí mà NLĐ phải nộp rất cao: 8.200USD (khoảng 136 triệu đồng) cộng thêm 5.000USD (83 triệu đồng) phí chống trốn. So với mức vay tối đa 60 triệu vay từ NH thì quả là có sự chênh lệch lớn. Điều này cũng tạo nên khó khăn cho các DN trong tuyển chọn nguồn LĐ.

Chú trọng tới LĐ có tay nghề

Hiện, những thị trường yêu cầu thấp, chấp nhận LĐPT đã tạm ngừng hoạt động. Các DN nỗ lực mở các thị trường mới, lương cao đồng nghĩa với tay nghề cao, nhưng LĐ của chúng ta đa phần không đáp ứng nổi. Ông Nguyễn Hùng Việt - GĐ TT XKLĐ Bắc Ninh (Banico) - cho biết: "LĐ có tay nghề thì họ đã có chỗ làm ổn định trong nước, những người đi XKLĐ hầu như không có gì trong tay, hoặc cũng chỉ tương đương ở mức sơ cấp nghề. Chúng tôi có muốn đưa đi cũng rất khó vì đối tác yêu cầu rất cao".

Do đó, vấn đề đặt ra là cần quan tâm hơn nữa đến công tác đào tạo nghề cho NLĐ. Theo ông Nguyễn Ngọc Quỳnh - Cục trưởng Cục Quản lý LĐ ngoài nước, sắp tới Bộ LĐTBXH sẽ triển khai đề án "Đặt hàng đào tạo nghề cho XKLĐ". Nếu triển khai tốt đề án này sẽ hết sức có lợi cho các DN và bản thân NLĐ. Nhưng hiện tại, các DN cũng đã tự tìm lối đi cho riêng mình. Cty Airseco đã có hẳn 2 TT đào tạo nghề cho NLĐ tại HN, LĐ của thị trường Qatar, Dubai được đào tạo miễn phí. Trong khi đó, Cty SONA lại bắt đầu triển khai các khoá đào tạo liên kết với CĐ nghề Lilama 1 để đào tạo nghề cho những LĐ đủ điều kiện.

Tuy nhiên, đại diện các địa phương cũng có ý kiến, với những nghề có thể dạy thông qua TT dạy nghề của huyện thì các DN nên phối hợp thực hiện. Bởi chi phí sẽ giảm đi đáng kể. Mặt khác, LĐ không phải đi xa nhà tránh tình trạng ăn chực nằm chờ, đôi khi gây tâm lý bất lợi. Mới đây, Cty Banico đã liên kết với TT dạy nghề của huyện Nga Sơn, Thanh Hoá mở các lớp đào tạo nghề may công nghiệp cho LĐ trước khi sang Nhật làm việc.

Ngoài ra, vấn đề thông tin cũng cần quan tâm vì rất nhiều NLĐ không thực sự hiểu rõ, hiểu đúng về XKLĐ. Và nếu kết hợp tốt giữa giải ngân vốn vay, đào tạo nghề và thông tin đúng sẽ thúc đẩy hoạt động XKLĐ có hiệu quả.