Thiếu mặt bằng

Việc mở rộng mặt bằng, quy mô SX rất lớn, kèm theo đó là thợ lành nghề. Ông Nguyễn Hữu Chỉnh, Nghệ nhân dân gian - Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Vạn Phúc cho biết: "Một trong những bất cập lớn nhất của chúng tôi là thiếu mặt bằng để SX. Rất nhiều hộ gia đình muốn mở rộng quy mô SX nhưng thiếu đất.".

Chị Tâm - chủ một xưởng dệt, người may mắn thuê được mặt bằng của HTX cho biết: "Gia đình tôi có 20 máy dệt. Ngoài diện tích xưởng, chúng tôi phải dành một chút không gian trưng bày SP để du khách đến thăm quan, mua sắm. Chúng tôi rất muốn mở rộng SX vì nhiều đơn đặt hàng trong nước và nước ngoài đã đăng ký".

Điều này cho thấy việc SXKD ở các LN còn mang tính nhỏ lẻ, manh mún là có nguyên do của nó. Ngoài lối sống mang tính cộng đồng, quây quần của người dân trong phạm vi hẹp, thì sự thiếu quan tâm của cơ quan chức năng chưa tạo điều kiện để các LN phát triển.

Thiếu LĐ có nghề

Giai đoạn thịnh vượng của nghề dệt lụa, làng Vạn Phúc thường xuyên có 1.500 đến 1.600 LĐ, gồm LĐ gia đình và thuê mướn, nhưng nay chỉ còn chưa đến 1.000 người.

Ông Nguyễn Hữu Chỉnh cho biết: Từ 1000 máy dệt lụa thời kỳ hoàng kim (2002 - 2006), đến nay con số này ở làng Vạn Phúc chỉ còn khoảng 650 đến 700 máy. Ngày càng nhiều người dân làng lụa phải từ bỏ nghề truyền thống vì không chịu nổi áp lực tăng giá. Thiếu LĐ là thực trạng nhức nhối đối với LN và nguyên nhân chủ yếu chính là bởi sức ép tăng giá, nhất là giá nguyên liệu đầu vào. Nếu trước đây, 1kg tơ có giá 310.000đ thì nay đã lên đến 390.000đ.

Giá tơ tăng cao, SP làm ra không có lãi, khiến nhiều người làm nghề phải chia tay với những chiếc khung cửi thân thuộc, chuyển sang làm may đo quần áo, cắt tóc gội đầu,... Những chiếc máy dệt trước đây phải bỏ từ 14 triệu đến 20 triệu đồng để mua thì nay, nhiều nhà phải bán sắt vụn với cái giá hơn 1 triệu. Bà Nguyễn Thị Thanh, chủ cơ sở dệt Thanh Thư cho biết trước đây gia đình bà thường xuyên có 4 máy dệt liên tục hoạt động thì nay chỉ duy trì 1 máy.

Chủ cơ sở dệt lụa Chiến than thở: "Khó khăn lắm. Ngày trước cả nhà bảy anh chị em cùng làm nghề dệt thì nay còn mỗi mình tôi. Bây giờ giá tơ lên cao, lụa dệt ra giá thấp nhất cũng phải 200.000đ/m nên nhiều người ngại không dám mua. Hàng không bán được nên tôi cũng chỉ SX cầm chừng, được đến đâu hay đến đó".

Cũng theo các chủ xưởng dệt, việc thuê nhân công trong thời điểm hiện tại hết sức khó khăn. Trước đây, tiền công LĐ bình quân 800.000đ/tháng vẫn có người làm thì hiện tại, trả lương 1 - 1,2 triệu đồng/tháng vẫn không thuê được nhân công. Thời giá đắt đỏ, thu nhập đó không thể đủ để NLĐ chi phí, sinh hoạt.

Gia đình anh Hòa, khối Chiến Thắng có 5 máy dệt, hiện rất thiếu LĐ. Gia đình anh rất muốn tìm những LĐ trẻ để đào tạo, nhưng đã mấy tháng nay chưa tìm được người. Cái khó của việc tìm LĐ làm nghề dệt là do môi trường làm việc tại LN rất chật chội, ồn ào, thu nhập thấp... Trong khi đó công việc đòi hỏi NLĐ phải khéo tay, bền bỉ, nên không phải ai cũng làm được.

Là người tâm huyết với nghề dệt lụa truyền thống, ông Nguyễn Hữu Chỉnh cho rằng để giải quyết khó khăn của LN, cần xây dựng các khu tiểu thủ CN để tập trung SX, thu hút LĐ. Ông mong mỏi có một quy hoạch tầm vĩ mô cho nghề trồng dâu nuôi tằm của VN để chủ động nguồn nguyên liệu; có một kế hoạch đào tạo thợ giỏi nghề, và phải có một môi trường làm việc tương xứng, mới mong gìn giữ, phát triển được LN. Điều mong muốn của ông, cũng chính là mong muốn của nhiều người làng dệt lụa Vạn Phúc.