Người phụ nữ có ánh nhìn đằm thắm, đượm buồn, gương mặt vất vả lo toan vẫn rạng tươi khi nói về con cái, gia đình: "Hai đứa con gái tôi tự nuôi nhau khi đứa lớn học lớp 6, đứa bé học lớp 4, các con tôi ngoan, học tốt. Tôi có lỗi với các con, nhưng không đi làm thì không có tiền nuôi con ăn học...".
Người mẹ "cả gan" cho các con tự lập từ bé đó là chị Phạm Thị Phương Loan, hiện công tác tại Phòng Kinh tế - Kế hoạch của công trình.
22 năm trước, rời quê Văn Võ, huyện Chương Mỹ (Hà Tây), cô thôn nữ Phạm Thị Phương Loan lên công trình Nhà máy thuỷ điện Hoà Bình trên Sông Đà làm công nhân xây dựng; tiếp đó là thợ vận hành máy xây dựng Xí nghiệp Bêtông nghiền sàng thuộc Cty Xây dựng dân dụng, TCty Sông Đà.
Rồi Loan lập gia đình, chồng chị quê ở Ninh Bình cùng một cơ quan. Hai đứa con lần lượt chào đời vào năm 1989 và 1991 - là thời điểm ở công trường hết việc, hàng ngàn thợ dôi dư nghỉ chế độ 176 về quê, hoặc chuyển nghề, khó khăn chồng chất khó khăn trên đôi vai chị. Sau nhiều đêm suy nghĩ, Loan quyết định phải đi học thêm, phải tồn tại, phải làm việc để nuôi con. Bàn với chồng, chị quyết định đi học.
Năm 1993, chị về Đại học Bách khoa Hà Nội thi vào ngành Điện - Tự động hoá. Đây là thời kỳ cơ cực nhất của đời chị. Hai đứa con nhỏ, cháu lớn lên 4 tuổi, cháu bé mới 2 tuổi, chồng làm việc tại Thuỷ điện Yaly. Chị phải xin nghỉ việc để học, nên mức lương cơ bản mỗi tháng là 33.500 đồng. Để có tiền học và nuôi con, ngoài thời gian học, chị nhận thêm đủ thứ việc để làm như đan len, làm nón v.v... Những dịp phải đi thực tập, chị gửi đứa lớn nhờ hàng xóm trong khu tập thể (Hoà Bình) trông hộ, đứa bé thì gửi về quê, rồi đi về như con thoi giữa Hà Nội, Hoà Bình, Phú Thọ, vừa học, vừa chăm sóc các con.
Năm 1997, tốt nghiệp đại học, chị đã nghĩ rất nhiều về nơi làm việc, rồi quyết định vào công trường xây dựng Nhà máy thuỷ điện Yaly, cùng chồng. Từ đó đến nay, xong việc ở Yaly, chị lại khăn gói lên đường đến với công trình Thuỷ điện Sê San 3 (tháng 8.2002), và khi Nhà máy Sê San 3 đã sản xuất ra điện, hoà lưới điện quốc gia thì chị lại lên đường đến công trường mới.
Tháng 3 vừa rồi, chị đã có mặt tại công trình Thuỷ điện Xêkamản 3 bên nước Lào. Ngoài công việc chuyên môn, chị còn tham gia các hoạt động của các công trường với vai trò phụ trách nữ công.
Điều khiến chị suy nghĩ là luôn phải xa các con. Khi con gái lớn Bùi Thị Thuỳ Linh vào lớp 6 và cô bé em Bùi Thị Kim Huệ học lớp 4, chị đã gọi hai chị em giao việc trông nhà, tự nuôi nhau, và phải học giỏi. Chị dạy cho các con tự lập hoàn toàn.
Các con chị rất ngoan, không phụ lòng tin của bố mẹ, thầy cô. Cả hai chị em đều học tốt. Cô chị vừa thi tốt nghiệp lớp 12, đang chuẩn bị thi đại học. Cô em học lớp 10. Giáo viên chủ nhiệm của hai con chị Loan đều rất yên tâm về học trò của mình.
Nhiều đêm nhớ thương các con, chị nghĩ đau cả đầu, nhưng xác định phải lao động, phải có tiền cho các con ăn học thành người, chị lại nuốt nước mắt làm việc, và mỗi năm thu xếp về thăm các con một lần. Với chị Loan, các con luôn là động lực để chị vượt gian khó, để làm việc, phấn đấu.
Mỗi gia đình có một hoàn cảnh, Chúng tôi gặp rất rất nhiều gia cảnh, mà người phụ nữ luôn phải gồng mình gánh vác khó khăn để xây tổ ấm cho mình. Điều mà chị Loan làm được là phấn đấu từ một công nhân học tập để thành một cán bộ kỹ thuật, trở thành Đảng viên.
Điều đặc biệt ở chị là từ công trường xa cả ngàn cây số, bây giờ còn cách trở cả đường biên giới, nhưng chị vẫn dạy các con ngoan, học giỏi, gia đình yên ấm. Với tôi, chị Loan xứng đáng là một tấm gương "vượt số phận" để trưởng thành.