Thiệt thòi và bức xúc

Trong số những người ký tên, phải kể đến những NS đã có cả cuộc đời cống hiến cho cách mạng, cho nền tân nhạc VN, như: Phạm Tuyên, Nguyễn Tài Tuệ, Doãn Nho, Nguyễn Đức Toàn, Phan Huỳnh Điểu, Phan Nhân, Phong Nhã, Thuận Yến, Nguyễn Tài Tuệ, Hồng Đăng... và không ít NS trẻ đã và đang có những đóng góp nhất định cho sự phát triển âm nhạc VN hiện nay: Đỗ Bảo, Giáng Son, Anh Quân, Quốc Trung, Ngọc Châu, Huy Tuấn...

Trong kiến nghị của mình gửi cho TGĐ Đài Tiếng nói VN, Đài Truyền hình VN, Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC và GĐ các đài truyền hình cáp trong cả nước, các NS đã cho rằng: Đài TNVN có thực hiện chế độ nhuận bút do đài đề ra, nhưng đó chỉ là tiền nhuận bút ban đầu chứ không thể coi là tiền mua đứt tác phẩm để đài tuỳ ý sử dụng.

Ngoài ra, trên các chương trình phát sóng của đài còn có một số lượng lớn tác phẩm âm nhạc do các BTV khai thác từ nhiều nguồn khác nhau, phần lớn các NS không hề nhận được khoản tiền nào từ việc đài sử dụng tác phẩm của mình...

"Việc một cơ quan thông tấn lớn chưa thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước đối với bản quyền tác giả, đã gây cho các NS những bức xúc và thiệt thòi". Các NS đã đánh giá cao thái độ rất đáng trân trọng của Đài THVN - đơn vị đã thực hiện nghĩa vụ với bản quyền từ năm 2004. Tuy vậy, mức chi trả còn quá thấp. Đài VTC và các đài truyền hình cáp khác chưa trả tiền bản quyền cho các NS.

Theo NS Phạm Tuyên: "Quyền sở hữu trí tuệ cần được tôn trọng. Chúng tôi cũng chẳng đòi hỏi to lớn gì. Một tác phẩm được phổ biến, được sống trong đời sống đã là niềm vui của mỗi NS. Tuy vậy, sự tồn tại của nó cũng phải được ghi nhận thông qua việc các DN xin phép sử dụng và trả tác quyền. Có như vậy thì NS mới sống được với nghề. Mong rằng các tổ chức nhà nước quan tâm hơn nữa đến quyền lợi của NS".

Đại diện cho lớp NS trẻ, Giáng Son cho rằng: "Tác quyền là quyền lợi chính đáng của mỗi NS và đã được không chỉ luật pháp trong nước bảo hộ mà còn có cả các công ước quốc tế. Chúng tôi chỉ đòi những gì chúng tôi đáng được hưởng, đó cũng là thể hiện sự trân trọng của xã hội đối với công việc của chúng tôi. Có như thế, NS mới có thêm nhiều động lực để sáng tác tiếp".

Luật đã có, nhưng...

Luật Dân sự, Luật Sở hữu trí tuệ, Công ước Berne; các nghị định (NĐ) về chi trả nhuận bút, NĐ xử phạt về vi phạm hành chính trong hoạt động VHTT, NĐ về quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Dân sự, Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả và quyền liên quan...

Đó là những cơ sở pháp lý trong việc thực hiện tác quyền đối với các NS. Nhưng trên thực tế, việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang là vấn đề hết sức nóng và nan giải. Nếu tính riêng trong lĩnh vực âm nhạc, hiện có 2 cơ quan đại diện cho quyền tập thể: VCPMC (đại diện cho quyền tác giả) và Hiệp hội Ghi âm (đại diện cho quyền liên quan).

Hiệp hội Ghi âm "chật vật" một thời gian dài, vừa qua mới thoả thuận hợp đồng được với 6 website có sử dụng âm nhạc; VCPMC mặc dù có sự tăng trưởng vượt bậc, nhưng giá trị các hợp đồng với các đơn vị cũng chỉ ở mức khiêm tốn; hơn nữa, việc thoả thuận với các cơ quan như đã kể ở trên là hết sức khó khăn. Theo NS Phó Đức Phương - GĐ VCPMC - việc thoả thuận với Đài TNVN đã kéo dài 4 năm nay mà chưa có kết quả.

Được biết, cuối tháng 1 vừa qua, Văn phòng Chính phủ cũng gửi ý kiến của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho Bộ VHTTDL, trong đó giao Bộ VHTTDL phối hợp với VCPMC và các cơ quan liên quan xây dựng chỉ thị của Thủ tướng CP về việc tăng cường bảo vệ quyền tác giả âm nhạc VN, trình Thủ tướng xem xét, quyết định.

Hiện Bộ VHTTDL đã thành lập tổ soạn thảo chỉ thị cho vấn đề bảo vệ quyền tác giả âm nhạc và quyền liên quan. Chỉ có một hệ thống cơ sở pháp lý hoàn chỉnh, cộng với ý thức "Thực thi Luật Sở hữu trí tuệ không chỉ là yêu cầu hội nhập, mà còn là sự thôi thúc tự thân của một quốc gia" (nguyên Phó TT Vũ Khoan - PV) ở mỗi người có trách nhiệm thì Luật SHTT mới thực sự đi vào cuộc sống.. 

>> Thu tác quyền âm nhạc: Phải hài hoà lợi ích ba bên
>> Bản quyền nhạc Trịnh: Cần làm những gì phải làm
>> Gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có quyền đòi tiền bản quyền