Số này Báo LĐ tiếp tục đăng bài viết của PV Nguyễn Thịnh và ông Hoàng Minh Diệu - em trai liệt sĩ. Đây là vấn đề nhạy cảm, và điều quan trọng là việc tìm kiếm mộ liệt sĩ và sự sám hối của người cựu chiến binh Mỹ H.Steedly luôn là điều đáng trân trọng.

Ngày 24.8, trong thư gửi Báo Lao Động, đạo diễn Minh Chuyên viết: "Toàn bộ nội dung phim "Linh hồn Việt cộng" (LHVC) là sự thật (...) Có chỗ chưa nói hết sự thật (...) vì nói hết thì vô cùng nghiệt ngã", là "bí mật đau lòng". Có thật như vậy?

Sự "nghiệt ngã" nằm ở chỗ, cũng theo ông Chuyên, gia đình liệt sĩ (LS) Đảm đã phải tổ chức đào "trộm" ngôi mộ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang LS Ayun Pa, vì không đủ thủ tục; sau đó đã đưa "hài cốt liệt sĩ Đảm" lên đồi 467 làm lễ; vị trí này được đạo diễn Minh Chuyên "nói lại" là thuộc đèo Mang Yang (trong phim nói ở Ayun Pa; hai nơi cách nhau những 150km- PV). Cùng ngày 24.8, chúng tôi đã có chuyến xác minh lại tại thị xã Ayun Pa, cùng nhiều thông tin khác cho thấy đạo diễn Minh Chuyên lại tiếp tục nói... không đúng.

Thứ nhất, một bên "nói lại sự thật đau lòng" là hài cốt được "đào trộm" tại Nghĩa trang LS Ayun Pa; còn công văn của Trung tâm Phim tài liệu (phúc đáp công văn của Đài PTTH Gia Lai) lại cho rằng mộ LS Đảm được đào cách Ayun Pa hơn 1km, không nằm trong nghĩa trang (?). Cảnh "cất bốc" dàn dựng trong phim là ở trên một ngọn đồi; không phải ở nghĩa trang nên vấn đề đặt ra là hài cốt trong phim là của ai?

Thứ hai, lãnh đạo Phòng LĐTBXH, lãnh đạo Công an Ayun Pa khẳng định: Không có bất cứ đoàn làm phim nào, đoàn cựu binh Mỹ nào có mặt tại Ayun Pa trong thời điểm tháng 5.2008; và tại Ayun Pa không có địa danh nào mang tên đồi 467. Thứ ba, điều này đặc biệt quan trọng: Ngôi mộ LS chưa rõ tên (theo người nhà LS Đảm) được nhà ngoại cảm Phan Thị Bích Hằng cho rằng là của anh Đảm - ngôi mộ ở vị trí số 5, hàng 1, lô 2 - thực chất, đã được gia đình Trung tá Nguyễn Đình Ngọc (Phó trưởng Cơ quan điều tra, CA Bình Định) xác định là của cha mình - LS Nguyễn Đình Châu - và đã tổ chức cất bốc từ năm... 2001 (một trong những người tham gia cất bốc là họ hàng ông Ngọc, hiện là Phó Văn phòng UBND thị xã Ayun Pa).

Còn ngôi mộ được "nói lại" là "đào trộm" như khẳng định của đạo diễn Minh Chuyên, có cùng số hàng, số lô nhưng lại ở khu vực LS hy sinh năm 1975 (LS Đảm lại hy sinh vào năm 1969). Vả lại, nếu có lọ penicilin chứa "lý lịch" anh Đảm như Minh Chuyên dẫn trong lời bình (không có hình) thì khi quy tập vào nghĩa trang, danh tính anh Đảm đã được xác định từ trước chứ không phải "vô danh" như ngôi mộ bị "đào trộm". Vì vậy, "hài cốt" thể hiện trong phim có phải là có thật?

Mặt khác, theo Thượng tá Nguyễn Hữu Vương - Chủ nhiệm Chính trị (Tỉnh đội Gia Lai), thân nhân LS Đảm có mặt tại đây hồi tháng 5.2008 là việc thăm xã giao mà không hề đưa ra yêu cầu tìm kiếm hài cốt LS; không phải việc có yêu cầu mà Tỉnh đội Gia Lai từ chối giúp đỡ như em trai LS Đảm - ông Hoàng Minh Diệu - đã nói. Và, trước khi chia tay Tỉnh đội Gia Lai, người nhà LS còn nói rằng: "Do không tìm được hài cốt nên chỉ mang về một nắm đất ở chiến trường xưa".

Thêm vào đó, đạo diễn Minh Chuyên "nói lại" khi việc vỡ lở: "Cảnh khai quật ngôi mộ trong phim không phải là cảnh thật. Nhưng nó cũng không xa ngôi mộ thật là mấy, chỉ 1.000m thôi (trong phim nói 100m - PV). Nếu cách 1.000m thì cũng thuộc nội thị Ayun Pa, song thực tế, cảnh phim lại xa đến... 150km, thuộc Mang Yang. Sự thật hiển nhiên là vậy. Ngay trong nội dung trả lời của đạo diễn Minh Chuyên trên Tuổi Trẻ (số thứ bảy, ngày 23.8) với thư gửi Lao Động mới đây cũng khập khiễng...

Vấn đề đặt ra là: Nhiều điều không đúng sự thật từ những cảnh hậu - cốt lõi của phim "Linh hồn Việt cộng". Chỉ có thể tự an ủi được rằng: Sự sám hối của Homer Steedly là có thực; sự hy sinh quả cảm của LS Hoàng Ngọc Đảm cùng sự tha thứ của thân nhân LS là có thực; cũng thực như những giọt nước mắt hàng triệu khán giả đã dành cho bộ phim.

>> Một nửa sự thật... bị đánh tráo?
>> Ý kiến của đạo diễn Minh Chuyên
>> Ý kiến của em trai liệt sĩ Hoàng Ngọc Đảm