Ông vẽ để độc thoại, như uống rượu để giải sầu, bằng mọi thứ vật liệu rẻ tiền mà rất hiếm hoi thời chiến tranh và bao cấp gian khó. Cụ Bùi Xuân Phái một hôm rủ tôi: "Tới tay này chơi, ông ấy vẽ hay lắm, con người cũng rất hay". Hôm ấy trời mưa, tôi không được gặp ông Tín. Sau đó vài năm, khi hoạ sĩ đã vào Sài Gòn, tôi mới được xem bó tranh vẽ trên giấy lịch và giấy báo mà ông "bỏ quên" ở Hà Nội, rồi được một người bạn gom lại gửi vào cho.
Đó là những bức tranh "thời chiến" gây xúc động lạ thường. Như một dòng suối nhỏ tự trong vắt, những con thác nhỏ tự ào ạt nơi núi đồi tâm tư hoang vắng, cách biệt hẳn với dòng chủ lưu đương thời. Tôi lờ mờ biết ông là món quà đặc biệt mà "giời" đã tặng cho hội hoạ VN. Thế rồi sau đổi mới, các bảo tàng Mỹ, Nhật, Singapore... triển lãm tranh ông, in sách giới thiệu ông. Tranh ông được bày tại Hà Nội, TP.Hồ Chí minh, trở nên quý giá, được giới sưu tầm săn đón, dù công chúng và ngay nhiều hoạ sĩ trong nước cũng chưa biết nhiều về ông.
Một thứ thơ ngây đau xót, một thứ chủ nghĩa biểu hiện buồn thương, một bút pháp sơ sài và mang tính tượng trưng. Sinh hoạt thời chiến, thời sự thời chiến, chủ nghĩa tập thể và chủ nghĩa anh hùng thời chiến ta thấy tràn ngập hội hoạ ta khi đó, nhưng nếu muốn cảm được mỗi người đơn lẻ cảm thấy gì khi đêm nghe tiếng bom vọng về, họ yêu thế nào, hờn ghen ra sao, khắc khoải lo âu cho sự sống sót của mình và tự hào về mình như thế nào, thì xin bạn hãy chiêm nghiệm cùng tranh Trần Trung Tín. Không hiểu tại sao hoạ sĩ lại có thể chạm tay vào tâm hồn chúng ta ân cần và cảm động đến như vậy.
Ở Sài Gòn dù bệnh tật, nhưng may mắn có bà Nga (GĐ Gallery Không gian Xanh) - người vợ hiền thảo chăm lo, Trần Trung Tín lại vẫn tiếp tục vẽ. Nhìn ông nằm trên giường cầm bút bôi màu lên vải trắng mà vừa mừng, vừa thương. Ông là một người "Nam Kỳ trung hậu" và một hoạ sĩ thật đặc biệt của nước ta.
| Hoạ sĩ Trần Trung Tín từ trần hồi 17 giờ 15 phút ngày 15. 8. 2008 tại nhà riêng (220/150/9 Lê Văn Sỹ, P.14, Q.3, TPHCM), được an táng tại nghĩa trang Chánh Phú Hoà (Bình Dương) lúc 7 giờ ngày 20. 8. |