Chào Bertoli, anh có thể nói qua về liên hoan phim (LHP) lần này, dường như người Việt Nam vẫn quen thuộc với giải Cành cọ Vàng và giải Oscar hơn Sư tử Vàng?
- La Biennale di Venezia (LBV) là một tổ chức hoạt động trên nhiều lĩnh vực như hội hoạ, kiến trúc, điện ảnh, múa, âm nhạc, sân khấu, trong đó LHP Venice là một trong những lễ hội tiêu biểu của chúng tôi. Nếu như nước Pháp có LHP Cannes, thì Italia có LHP Venice. Đây là LHP lớn thứ nhì Châu Âu, chỉ sau Cannes.
Mục đích của LHP Venice là nhằm gia tăng nhận thức về bộ môn nghệ thuật thức bảy và thúc đẩy triển vọng của nền điện ảnh thế giới. Sau khi tuyển chọn, 20 bộ phim tiêu biểu sẽ được đưa ra giới thiệu tại LHP. Giải thưởng Sư tử Bạc sẽ được trao cho đạo diễn xuất sắc nhất, còn giải Sư tử Vàng với trị giá 100.000USD sẽ dành tặng cho bộ phim xuất sắc nhất.
Tại sao anh và các thành viên trong Hội đồng tuyển chọn lại phải cất công đi tìm phim dự tuyển trong khi một LHP quốc tế như LHP Venice dường như luôn thừa phim tham dự?
- Phim dự tuyển đến từ hai nguồn khác nhau. Thứ nhất là do các đạo diễn, các nhà sản xuất và phân phối phim gửi DVD và băng video Digital Beta đến trụ sở của LBV, thứ hai, chúng tôi phải trực tiếp đi tìm vì nhiều quốc gia ít có mối liên hệ với LHP Venice.
Ví dụ như đất nước các bạn chẳng hạn, bộ phim Việt Nam cuối cùng mà tôi nhìn thấy ở LHP Venice là phim "Xích lô", kể từ đó đến nay, đã hơn 10 năm rồi, tôi chưa thấy phim VN quay trở lại Venice. Lý do là các đạo diễn đã không đăng ký tham dự. Trước "Xích lô", hầu như các bộ phim "made in Vietnam" cũng khó có thể tìm thấy ở LHP.
Hy vọng năm nay thương hiệu phim VN sẽ quay trở lại Venice vì tôi đã tìm thấy nhiều bộ phim rất triển vọng cũng như các diễn viên tài năng. Lần này, nhiệm vụ của tôi là đến Đông Nam Á để quảng bá cho LBV và thiết lập các mối quan hệ với đạo diễn cùng các nhà sản xuất phim. Chúng tôi mong muốn có nhiều người biết đến LHP Venice hơn nữa.
Theo kinh nghiệm của anh, những bộ phim của chúng tôi nên tập trung vào chủ đề nào sẽ dễ dàng gây ấn tượng hơn đối với bạn bè quốc tế?
- Trong mắt người nước ngoài, VN là một nước phát triển với tốc độ cao, trong công cuộc phát triển ấy tất xảy ra nhiều hiện thực mà chúng tôi rất quan tâm. Vì thế, các bộ phim nên phản ánh những thực tế này, cuộc sống trong cơ chế thị trường, tính cách Việt và những mối quan hệ trong xã hội. Ngoài ra, các bạn cũng có thể kể cho khán giả ngoài nước những câu chuyện chân thực về chiến tranh và thời hậu chiến.
Anh đã xem những bộ phim nào của VN?
- Tôi đọc nhiều tài liệu về lịch sử và đặc thù của nền điện ảnh và phần nào có hiểu biết về phim ảnh của đất nước các bạn. Gần đây tôi cũng được xem bộ phim "Trái tim bé nhỏ" của đạo diễn Nguyễn Thanh Vân tại LHP Cannes và thấy rất hấp dẫn. Cũng như bộ phim "Đời cát", Nguyễn Thanh Vân đã xây dựng một đời sống tinh thần, văn hoá Việt rất rõ nét. Qua những bộ phim của ông thì vẻ đẹp Việt hiện lên thật gần gũi và giản dị.
Phim ảnh của mỗi đất nước đều có những đặc điểm riêng biệt rất dễ nhận ra. Phim của chúng tôi gợi lên cho anh những ấn tượng đặc trưng gì?
- Một câu hỏi thú vị nhưng rất khó. Phim các bạn tạo cảm giác đặc biệt gần gũi đối với độc giả, chúng giản dị, mang tính nhân văn cao và rất chân thật, dễ dàng thu hút được sự cảm thông của khán giả.
Nhưng nhiều người chúng tôi vẫn thường nói rằng những bộ phim VN được trao giải quốc tế dường như chỉ sản xuất để đi tham dự giải chứ mang ra chiếu rạp chẳng mấy người xem?
- Đó là một thực tế chung của hầu hết các nền điện ảnh trên thế giới. Chúng ta phải chấp nhận chia phim ảnh ra thành hai dòng, dòng phim thương mại và dòng phim hàn lâm, nghệ thuật cao. Rất nhiều bộ phim nổi tiếng ở trong nước nhưng khi đưa ra giới thiệu trên trường quốc tế lại không giành được sự chú ý nào và ngược lại.
Rõ ràng những bộ phim thị trường sẽ cần đến sự góp mặt của các diễn viên, người mẫu xinh đẹp, ăn khách, điều này sẽ khiến khán giả thấy thích thú nhưng khi đi tranh giải thì đó không phải là tất cả.
Sau khi xem phim, anh có nhận xét gì về hạn chế của các đạo diễn người Việt?
- Cái mà các nhà làm phim VN hiện nay còn đang thiếu là mối liên hệ với thế giới bên ngoài. Nếu như có thông tin đầy đủ bằng cách thường xuyên tham dự các LHP quốc tế, nghiên cứu nhiều phim nước ngoài... thì họ sẽ học hỏi được nhiều hơn, cũng như có nhiều kinh nghiệm hơn. Hiện nay, kỹ thuật làm phim của các bạn còn lạc hậu và các đạo diễn, đặc biệt là đạo diễn trẻ có thể cải thiện được điều này bằng cách nghiên cứu qua nhiều kênh khác nhau.
Nếu như các nhà làm phim chỉ tham gia giải trong nước thì không thể so sánh và mở mang hiểu biết hơn được. Các LHP quốc tế không chỉ mang lại cơ hội nâng cao tầm hiểu biết cho các nhà làm phim mà còn cả cho khán giả nữa. Một lợi thế nữa là nếu mở rộng quan hệ với bên ngoài, họ có thể tìm được nhiều cơ hội tài trợ về kinh phí cho các bộ phim tâm huyết của mình.
Cho đến giờ anh đã chọn được phim nào chưa?
- Tôi đã liên hệ những bộ phim truyện, phim tài liệu và phim ngắn từ các đạo diễn Bùi Thạc Chuyên, Đoàn Minh Phượng, Đặng Nhật Minh, Nguyễn Thanh Vân nhưng tôi kỳ vọng nhiều vào năm 2009, vì biết rằng các đạo diễn này đều đang thực hiện những bộ phim mới và các tác phẩm của họ rất có triển vọng giành được những giải thưởng quốc tế.
Câu hỏi cuối cùng, anh thích đạo diễn VN nào nhất?
- Đặng Nhật Minh, các bộ phim của ông ấy thật tuyệt vời.
Cảm ơn Paolo Bertoli và chúc cho chuyến đi của anh thành công.