Tuy nhiên, những trường hợp vi phạm mà lãnh đạo bộ cho rằng "không nhiều" hay chỉ là "cá biệt", sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ nếu đặt trong hoàn cảnh một kỳ thi quốc gia, khi mà tính chất và sức ép của kỳ thi đã trở nên khác hẳn.

Vấn đề mà các trường ĐH, CĐ tỏ ra lo lắng nhất nếu thực hiện phương án một kỳ thi quốc gia là tính nghiêm túc, khách quan của kỳ thi. Theo báo cáo nhanh của Bộ GDĐT tại buổi họp báo chiều ngày 30.5 thì cả nước có 833 thí sinh bị đình chỉ thi và 15 giám thị bị đình chỉ công tác. Trong số 833 thí sinh bị đình chỉ có 333 trường hợp thuộc về các hội đồng thi giáo dục THPT và 500 trường hợp thuộc về các hội đồng thi giáo dục thường xuyên.

Con số này chỉ bằng 1/3 so với kỳ thi năm 2007 là năm đầu tiên thực hiện thi cử theo tinh thần "hai không". Và con số này cũng rất nhỏ nếu so với tổng số hơn 1,2 triệu TS dự thi. Tuy nhiên, đây đã phải là con số phản ánh chính xác những gì diễn ra trong phòng thi chưa?

Trong khi đi thanh tra đột xuất tại các địa phương, lãnh đạo Bộ GDĐT vẫn phải chứng kiến những cảnh trường thi không nghiêm túc. Như khi đi thanh tra đột xuất tại các hội đồng thi thuộc tỉnh Thanh Hoá và Ninh Bình, "phao" thi len vào tận bàn mà giám thị "không phát hiện được". Hay tệ hơn nữa chính nhân viên và giám thị lại là người đi dọn dẹp "phi tang" những bằng chứng sai phạm. Những địa phương cách "trung tâm đầu não" có hơn 100km mà còn như thế, thì người ta có quyền nghi ngờ về sự nghiêm túc của những hội đồng thi khác.

Việc tăng cường thanh tra uỷ quyền là cán bộ, giảng viên các trường ĐH, CĐ được bộ coi là một trong những biện pháp hữu hiệu để tăng cường kỷ luật phòng thi. Vụ việc phát hiện tổ chức giải bài thi tập thể năm 2007 tại Lương Tài, Bắc Ninh cũng là "công" của thanh tra uỷ quyền do bộ cử về càng khiến bộ đặt lòng tin vào lực lượng này trong kỳ thi năm nay. Tuy nhiên, cũng qua những chuyến kiểm tra đột xuất mà lãnh đạo và thanh tra bộ được tận mắt chứng kiến sự lơ là nhiệm vụ của thanh tra uỷ quyền tại các hội đồng thi: THPT Đinh Tiên Hoàng, THPT Lương Văn Tụy (Ninh Bình), THPT Đông Sơn 1 (Thanh Hoá)...

Không ít phóng viên vào một số hội đồng thi thấy cảnh thanh tra uỷ quyền thay vì đi giám sát tại các phòng thi thì lại... ngồi ghế đá, thấy có đoàn kiểm tra mới đứng dậy. Nhiều phóng viên đã phải bật cười khi Thứ trưởng Bành Tiến Long hỏi: "Có còn băn khoăn gì khi tổ chức thi không?" thì giám đốc một sở GDĐT đã trả lời rằng: "Chỉ thương thanh tra uỷ quyền của bộ về phải làm việc vất vả". Vấn đề đặt ra là thanh tra uỷ quyền không sợ bị trả thù, không sợ bị gây khó dễ, nhưng nếu được cơ sở "thương" mà "chăm sóc" chu đáo quá thì sự nể nang của thanh tra uỷ quyền liệu có thể không xuất hiện?

Số giám thị bị đình chỉ thi ở giáo dục THPT là 9 và giáo dục thường xuyên là 6 với các lỗi mắc phải như "một số cán bộ coi thi còn hạn chế về nhận thức và nhiệm vụ, biểu hiện chưa thật nghiêm tức, chưa quyết liệt trong xử lý các tình huống vi phạm như giám thị và nhân viên phục vụ mang theo và sử dụng điện thoại di động trong khu vực thi, đánh số báo danh sai, để thí sinh sử dụng tài liệu mà không phát hiện hoặc không lập biên bản thí sinh vi phạm" (báo cáo tổng kết của bộ).

Theo tôi không nên tiến hành ghép hai kỳ thi đại học và tốt nghiệp thành một kỳ thi chung vì nó sẽ không đảm bảo công bằng cho các thí sinh vùng nông thôn miền núi. Nguyễn Văn Đức

Xem tiếp

Tuy nhiên, cũng không thể tin đây là con số chính xác. Bởi, một ví dụ như tại phòng thi số 19 của Hội đồng thi Trường THPT bán công Cẩm Giàng 2 (Hải Dương), khi các phóng viên thấy cảnh giám thị thực hiện sai quy chế khi thu bài thi và đã gọi giám thị hành lang ra chứng kiến, nhưng giám thị hành lang cũng chỉ đứng "xem", không nhắc nhở, không lập biên bản vi phạm.

Hay như hai vụ cướp đề thi ở Thanh Hoá. Vụ thứ nhất xảy ra lúc 8h20 ngày 30.5. Đúng như Bộ GDĐT khẳng định đây là vụ cướp đề chứ không phải lộ đề, nhưng với việc đề lọt ra ngoài phòng thi khi thời gian làm bài chưa được một tiếng, và sau đó không có việc ném phao vào phòng thi, nhưng với điều kiện phương tiện truyền thông hiện đại như hiện nay, thì hậu quả nếu có sẽ rất khó lường. Đáng nói là sau vụ cướp đề thứ nhất, Thanh Hoá đã có "báo động" tới tất cả các hội đồng thi trong tỉnh, nhưng vẫn tiếp túc để xảy ra vụ cướp đề thi thứ hai lúc 9 rưỡi sáng cùng ngày.

Theo Thứ trưởng Bành Tiến Long thì "kết quả của kỳ thi năm nay sẽ củng cố thêm kinh nghiệm của những người làm công tác thi, đặc biệt là chỉ đạo thi cũng như triển khai tổ chức thi để có thể hoàn chỉnh đề án hơn nữa rồi báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong thời gian sớm nhất". Thứ trưởng Long cũng cho rằng để có thể thực hiện được một kỳ thi quốc gia "toàn ngành cần phải cố gắng hết sức quyết liệt và quyết tâm rất cao từ cấp trung ương cho đến cấp trường ĐH và các sở GDĐT".

Không phải ngẫu nhiên mà kết quả lấy ý kiến các trường ĐH, CĐ của Bộ GDĐT về việc tổ chức một kỳ thi chung cho thấy đa số các trường đều muốn tổ chức thêm một kỳ thi "phụ" để tuyển chọn sinh viên đạt yêu cầu vào trường. Và khi đó, thì việc tổ chức, hay kết quả của một kỳ thi quốc gia cũng không có nhiều ý nghĩa đối với đa số trường đại học.

>> Ý kiến của bạn về vấn đề này