Báo Bóng Đá (Cơ quan ngôn luận của Liên đoàn Bóng đá VN - VFF) được "thai nghén" từ năm 1997, với cái tên "Bản tin Bóng đá", khi cựu cầu thủ Thể Công - Vũ Mạnh Hải, đang giữ chức Trưởng ban Tuyên truyền VFF.
Mất ngót 5 năm để định hình và xin giấy phép, đầu năm 2001, tờ Bóng Đá ra đời. Nếu tính từ thời điểm trở thành một tờ nhật báo (năm 2002) đến nay, Báo Bóng Đá mới chỉ có hơn 7 năm tuổi đời, quá trẻ để trở thành tờ nhật báo thể thao phổ biến nhất, có số bản lớn nhất và được bạn đọc thể thao ưa chuộng...
Cái khó, ló cái khôn
Cơ duyên nào đưa một cựu cầu thủ bóng đá đến với nghiệp báo, thưa ông?
- Nó như số phận vậy và tôi không nghĩ, số tôi lại gặp may như thế. Tất nhiên, cái giá cho thành công là không nhỏ, với một cầu thủ bóng đá chưa biết đến trường lớp báo chí nào. Năm 1988, khi đội bóng Quân khu Thủ đô mà tôi huấn luyện, có nguy cơ giải thể, tôi đã rất băn khoăn đứng trước ngã rẽ: Hoặc phải xin nghỉ hưu non, hoặc đi xuất khẩu lao động ở Đông Âu. Thời điểm đó, gia cảnh tôi rất khó khăn, vì các con đều còn nhỏ. Tôi đã quyết định ở VN, làm gì cũng được và dù đói khổ thì cũng được gần gia đình.
Khi tôi đang thất nghiệp và định vào Nam tìm việc, thì cơ duyên với nghiệp báo đã đến. Một người hàng xóm đưa tôi gặp Tổng biên tập Báo Thể Thao VN - anh Thế Hào, để gợi ý cho tôi viết bóng đá. Tôi học làm cái anh phóng viên. Thế là ở tuổi... 39 (ông Vũ Mạnh Hải sinh năm 1949, tại Thanh Oai, Hà Tây - PV), lê la khắp các SVĐ ở miền Bắc, tường thuật - bình luận các trận đấu bóng đá...
Ngót 10 năm làm phóng viên, rồi phụ trách nội dung (bóng đá trong nước) ở Thể Thao VN, năm 1997, tôi được điều sang VFF làm uỷ viên khóa III (1997-2001), trước khi cùng anh Hồ Nguyễn đề xuất ý tưởng ra tờ Bản tin Bóng đá, để đưa tin các hoạt động của VFF và bóng đá VN.
Dân ngoại đạo đúng nghĩa đi làm báo, nhưng chỉ trong 10 năm, ông đã làm nên một "thương hiệu" lớn trong làng báo thể thao VN.
- Tôi dám chắc rằng, nếu không có các cộng sự, chuyên gia tham vấn, Mạnh Thường Quân và tất nhiên cả các thế hệ đồng nghiệp, Bóng Đá sẽ không bao giờ được như ngày hôm nay. Bản thân tôi cũng chỉ mới chính thức làm Tổng biên tập từ năm 2007, sau nhiều năm làm Phó - phụ trách nội dung, cho anh Phạm Ngọc Viễn. Ban đầu, tờ báo chủ yếu được làm trong miền Nam và tất cả đều phải đi nhờ. Và để "né" tờ báo mạnh nhất lúc bấy giờ là Thể thao TPHCM, chúng tôi chỉ ra vào 2 ngày, thứ 4 và thứ 7.
Không thể sống phận tầm gửi mãi được, VFF lại không có nhiều tiền để "nuôi", anh Hồ Nguyễn và tôi đã bàn rất kỹ, rồi đi đến quyết định xin giấy phép xuất bản một tờ báo, tự kiếm tiền xoay sở. Mọi chuyện vẫn rất khó khăn, mãi đến đầu năm 2003, một Mạnh Thường Quân đã xin đứng ra lo toàn bộ chi phí cho tờ báo trong vòng 5 năm và hứa hẹn, chỉ khi nào tờ báo có lời mới bàn chuyện ăn chia.
Nhưng theo chỉ thị nhà nước, các cơ quan truyền thông không được hợp tác với doanh nghiệp, nên cuối năm 2006, chúng tôi phải huỷ hợp đồng trước thời hạn. Năm đó, Báo Bóng Đá gặp sự cố liên miên, như việc bị đình chỉ 5 ngày (giữa World Cup 2006 - PV), lại không còn doanh nghiệp đỡ đầu... Chúng tôi gặp rất nhiều trở ngại, nhưng rất may là lúc đó, tờ báo đã có chỗ đứng trong lòng độc giả. Tập thể Báo Bóng Đá, với phần đông là những người trẻ, đã cùng nhau vượt qua bao khó khăn, để tiếp tục đồng hành cùng độc giả như hiện tại.
Có ý kiến cho rằng, Báo Bóng Đá khá nhu nhược, trong đấu tranh tiêu cực các vấn đề liên quan đến VFF và BĐVN? Ông có lo ngại, khi có quá nhiều đầu báo thể thao xuất hiện trong thời gian qua?
- Nhận xét này có phần đúng, bởi "ăn cây nào, rào cây nấy" thôi. Là Cơ quan ngôn luận của VFF, chúng tôi phải phục vụ lợi ích cho cơ quan chủ quản chứ. Ngoài thực hiện nội dung theo chỉ đạo, Báo Bóng Đá cũng đã nhận thức rất rõ các vấn đề, mức độ đúng sai, để phản ánh với độc giả, người hâm mộ. Như vụ tiêu cực ở SEA Games 23, năm 2005, là một ví dụ. Bây giờ, khi báo chí VN xuất hiện thêm rất nhiều các đầu báo thể thao chuyên ngành khác, tôi vẫn động viên các cộng sự, rằng đó là những thách thức mới cho Bóng Đá.
Tôi cảm thấy rất vui, khi làng phóng viên thể thao xuất hiện nhiều những cây viết và chắc chắn độc giả sẽ có thêm những sự chọn lựa... Tất nhiên Bóng Đá cũng chịu sự ảnh hưởng ít nhiều, nhưng đó là sự cạnh tranh lành mạnh trong kinh doanh báo chí. Chúng tôi sẽ phải nỗ lực không ngừng, tự làm mới mình, làm cho Bóng Đá ngày một hay hơn, gần gũi hơn.
"Bóng đá là sản phẩm của xã hội"
Cùng với Ba "Đẻn", Sỹ Hiển, Trọng Giáp, Văn Mỵ, Minh Bình, Văn Khánh, Thế Anh và Cao Cường sau này..., tiền vệ phòng ngự Vũ Mạnh Hải là một phần trong đội ngũ Thể Công hay nhất mọi thời đại (cuối những năm 60 đến thập niên 70 của thế kỷ trước). Ông Hải chơi bóng đá, huấn luyện và trải nghiệm nhiều vai trò khác nhau trong thế giới bóng tròn, nên ông hiểu đến tường tận bóng đá VN.
Theo ông Hải, bóng đá VN phải chịu những hệ lụy rất lớn của nền kinh tế-xã hội và tiêu cực... thời nào cũng có. Ông may mắn khi được đào tạo và thi đấu trong môi trường quân ngũ nghiêm ngặt, và cũng như làm báo, đã chơi bóng, thì phải xác định rõ mục tiêu - động lực phấn đấu.
Bóng đá VN thời của ông và bóng đá VN bây giờ, hẳn rất khác nhau?
- Theo sự phát triển chung, bóng đá VN đã có sự điều chỉnh về kỹ - chiến thuật. Diễn biến các trận đấu nhanh hơn, cầu thủ có phần toàn diện hơn, nhưng tuyệt nhiên, thể lực, kỹ thuật cá nhân và tính kỷ luật lại không bằng trước.
Thời điểm chúng tôi tham dự giải đấu ở Bắc Triều Tiên, trận đấu diễn ra đến 120 phút và mỗi ngày chơi một trận. Việc di chuyển ở các giải trong nước cũng rất khó khăn, nhưng cầu thủ vẫn đảm bảo được thể lực. Tôi để ý, nhiều cầu thủ bây giờ, đến hiệp 2 đã đuối hơi. Ngày đó, lối chơi phụ thuộc vào một vài cá nhân, còn bây giờ, họ chơi đồng đội hơn. Hạnh phúc lớn nhất với thế hệ cầu thủ chúng tôi là khán giả đến sân xem các trận đấu rất đông, chứ không có chuyện khán đài vắng tanh như hiện tại.
Sau này, khi không còn huấn luyện Quân khu Thủ đô nữa, tôi được báo cáo lại là một số cầu thủ của đội đã móc ngoặc, nhường điểm trong một vài trận đấu. Tôi rất đau và từng muốn đoạn tuyệt với bóng đá. Bây giờ, cầu thủ "đánh bóng" trực tiếp với thế giới bên ngoài, rất tinh vi. Tất nhiên, đây chỉ là số ít thôi. Nhiều cầu thủ chỉ nghĩ được mỗi việc, đá bóng để kiếm tiền, đến đâu hay tới đó. Công nghệ truyền thông cũng làm nhiều người tự mãn, lầm tưởng về năng lực chuyên môn của mình. Cầu thủ chịu hệ lụy nặng nề của môi trường, của cung cách quản lý và một bộ phận đã không giữ được mình...
Theo ông, lý do tại sao khiến bóng đá VN tụt hậu? Liệu trong tương lai gần, sẽ có những chuyển biến tích cực?
Chúng ta đã và đang thiếu một cái nhìn trung thực về bản chất của nền bóng đá VN, từ đó chưa xây dựng được những kế hoạch phát triển mang tính dài hơi. Phải biết chấp nhận cái thực tế phũ phàng, để từ đó tìm phương án giải quyết, chứ không thể hão huyền được.
Lỗi đầu tiên thuộc về VFF, thuộc về những người nắm các trọng trách lớn lao của cả nền bóng đá, khi không đưa ra được các định hướng phát triển hình mẫu cho các CLB. Họ ở đó và đợi làm theo... chỉ đạo, trong khi rất nhiều người làm được việc, thì lại bỏ phí, mà trường hợp của nguyên TTK VFF Phạm Ngọc Viễn là một ví dụ. Chúng ta đi trước, nhưng về sau người Nhật, vì những quan điểm quá cũ và lệch lạc.
Người Nhật Bản cũng có các tố chất về con người hệt chúng ta, nhưng sự khác biệt lớn nhất là phương pháp làm. Tất nhiên, nền kinh tế và các phụ kiện khác của xã hội, cũng tác động không nhỏ đến bóng đá, song đó không là bản chất vấn đề. Nếu chúng ta không thay đổi cung cách quản lý và làm bóng đá kiểu cũ này, tôi dám chắc, nhiều chục năm nữa bóng đá VN vẫn giậm chân tại chỗ. Chúng ta dừng lại, khi bóng đá nước bạn vẫn tiến lên, thì chẳng khác nào tụt lùi...
- Xin cảm ơn ông!