Còn Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NNPTNT) - ông Bùi Tất Tiếp - kể với chúng tôi: "Chỉ cần giá phân bón ở đâu bán rẻ hơn 50đ/kg là bà con nông dân đạp xe cả chục cây số để mua". Vậy mà từ đầu năm 2008 đến nay, mỗi kilôgram phân urê đã tăng thêm 2.500đ/kg dù Nhà nước đã có rất nhiều biện pháp hỗ trợ để giảm giá phân bón.

Urê nhập rẻ hơn urê nội

Theo Bộ NNPTNT, do tác động giá dầu thô tăng cao, từ đầu năm đến nay, giá phân bón thị trường thế giới tăng mạnh. Cụ thể phân urê thị trường quốc tế đang hơn 700USD/tấn, nếu NK về bán lẻ phải tới 12.500đ/kg. Nhưng phân urê, Dap, Sa... ở VN đang bán cho bà con nông dân hiện thấp hơn giá thế giới từ 10 - 30%.

Bà Nguyễn Thị Tiêu - TGĐ Cty CP XNK Hà Anh - một DN nhập khẩu (NK) phân bón hàng đầu trong nước cho biết: Cty đang bán lẻ đến nông dân là 9.000đ/kg urê (tương đương với giá 570 USD/tấn). Còn ông Nguyễn Tiến Dũng - TGĐ Cty CP vật tư nông sản khẳng định: Cty đang bán ra phân Dap giá 16.000 - 17.000đ/kg (giá quốc tế: 1.300USD/tấn tương đương khoảng 23.000 - 24.000đ/kg).

Nguyên nhân có hàng giá thấp là do các DN đã NK khi giá thị trường còn thấp để dự trữ. Mặt khác, tận dụng thời điểm giá phân bón ở quốc gia láng giềng giảm mạnh do hết vụ gieo cấy, các DN đã chủ động mua vào nên có được nguồn phân bón giá rẻ.

Theo thống kê, những DN nhập phân bón đang nắm giữ thị trường lại đều là những Cty CP hoặc DN tư nhân, nhưng họ không nhận được sự hỗ trợ từ Bộ NNPTNT hoặc của TCty Vật tư nông nghiệp... là những cơ quan được Chính phủ giao trách nhiệm bình ổn các mặt hàng vật tư nông nghiệp phục vụ nông dân.

Bà Nguyễn Thị Tiêu cho biết: DN hoàn toàn tự xoay xở tiền vốn và ngoại tệ để NK phân bón. Giá bán ra chẳng ai chỉ đạo, mà do DN căn cứ giá mua cùng sự linh hoạt trong kinh doanh mà quyết định. Được biết, giá urê của Đạm Phú Mỹ, Đạm Hà Bắc tuy được Nhà nước ưu đãi giá nguyên liệu đầu vào nhưng đang bán cao hơn giá phân bón NK từ 800 - 1.000đ/kg.

Cụ thể, Cty phân đạm Hà Bắc được mua than của TĐ Công nghiệp Than - Khoáng sản VN (TKV) để sản xuất urê với giá chỉ bằng 40% giá than XK, còn gas để sản xuất urê cung cấp cho Đạm Phú Mỹ giá 2,2USD/triệu BTU khí (đơn vị đo khí gas), trong khi gas thị trường quốc tế là 5,5USD/ triệu BTU, vậy mà urê Phú Mỹ giao tại cảng Hải Phòng (ngày 5.8) với giá 9.400đ/kg, còn đến tay bà con nông dân giá từ 9.800 - 10.000đ/kg.

Bỏ rơi trách nhiệm với nông dân

Nhập khẩu phân bón tại cảng Hải Phòng.

Theo Thứ trưởng Bộ NNPTNT Diệp Kỉnh Tần: "TCty Vật tư nông nghiệp được Chính phủ giao nhiệm vụ kinh doanh phân bón nhằm bình ổn giá phân bón trong phạm vi cả nước", nhưng so với nhu cầu phân bón mỗi năm VN cần khoảng 7,8 - 8 triệu tấn mà 6 tháng đầu năm, TCty này mới chỉ cung cấp được cho thị trường 3 vạn tấn phân bón các loại (?).

Giải thích điều này, ông Nguyễn Đức Phong - TGĐ TCty lại cho rằng: TCty mới chỉ "vực lại" hoạt động được khoảng 3 tháng nay, trước đó chủ yếu dành thời gian khắc phục hậu quả do ban lãnh đạo cũ để lại. Mặt khác, do nguồn vốn có hạn, chỉ khoảng 100 tỉ đồng nên cũng rất khó xoay xở.

Cũng theo ông Phong, Bộ NNPTNT đã có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ cấp cho TCty khoảng 1.000 tỉ đồng để lập quỹ dự trữ phân bón bình ổn thị trường, nếu được khoản tiền này, TCty sẽ có cơ hội NK phân bón về dự trữ, tạo cơ hội cho TCty làm "nhạc trưởng" trên thị trường phân bón.

Không đồng tình với ý kiến nêu trên, ông Bùi Tất Tiếp - Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Bộ NNPTNT cho rằng: TCty hiện đang là DN có nguồn vốn lớn nhất trong số các DN kinh doanh NK phân bón. Đây lại là vốn do Nhà nước cấp nên TCty đã có nhiều lợi thế hơn hẳn so với các DN khác kinh doanh vật tư nông nghiệp đang phải tự huy động, vay vốn ngân hàng...

Ông Tiếp nhấn mạnh: "Nhà nước không nên cấp vốn như thế cho DN vì sẽ tạo ra sự bất bình đẳng trong kinh doanh. Chúng tôi đang cố gắng đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa các DN nhà nước mà điển hình là TCty Vật tư nông nghiệp, để đơn vị này có thể năng động hơn trên thị trường phân bón...  

Công khai tên 25 DN sản xuất phân bón có vi phạm   Kết quả cuối cùng về đợt kiểm tra tình hình chất lượng phân bón trên địa bàn cả nước do Bộ NNPTNT tiến hành vừa được công bố. Theo đó có đến 25 cơ sở và DN có vi phạm, tập trung phần lớn tại Lào Cai với 14 cơ sở. Các kết quả kiểm tra của Bộ NNPTNT cho thấy, một loạt DN có những vi phạm về chất lượng phân bón như: Cty vật tư phân bón hoá sinh TPHCM với các sản phẩm phân hỗn hợp NPK 15-15-20, NPK 20-20-0, NPK 20-15-15-7; Cty CP Đông Hải (Đà Nẵng) với sản phẩm NPK 16-16-8-13S; Cty phân bón và hoá chất Cần Thơ với sản phẩm NPK 20-20-15. Chất lượng phân bón tại nhiều đơn vị khác cũng chỉ đạt 50-60% chất lượng so với công bố như: Cty TNHH sản xuất phân bón Duy Thu (Đà Nẵng), Xí nghiệp phân bón Phúc Điền (Bình Dương) hay Cty TNHH Miwon Thái Nguyên. Theo khảo sát, phần lớn số phân bón kém chất lượng được tiêu thụ ở các tỉnh thuộc khu vực vùng sâu, vùng xa hay tại ĐBSCL, Tây Nguyên và các tỉnh Tây Bắc. Bộ NNPTNT đã có đề nghị gửi lên Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về việc sớm ban hành pháp lệnh về phân bón nhằm thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về lĩnh vực này cũng như tăng mức độ xử phạt đối với các vi phạm trong sản xuất, kinh doanh phân bón. Văn Nguyễn Đồng Nai: Đình chỉ một cơ sở sản xuất phân bón kém chất lượng Ngành chức năng huyện Tân Phú (Đồng Nai) vừa có quyết định tạm đình chỉ hoạt động sản xuất của cơ sở sản xuất phân bón Việt Ý (xã Phú Thịnh- Tân Phú). Theo kết quả kiểm tra của Trung tâm TCĐLCL 3 TPHCM về mẫu phân bón của Việt Ý thì hàm lượng các thành phần cơ bản ở cả 3 mẫu phân bón đều ở dưới mức 50% so với tiêu chuẩn công bố.  N.Sơn