Mỹ thậm chí phải áp dụng chế độ chưa từng có là hạn chế bán gạo. Cuộc khủng hoảng lương thực đang khiến toàn thế giới lên cơn sốt.

Có tiền cũng không mua được

Hai ngày gần đây, nhiều khách hàng của Sam's Club - công ty con của chuỗi siêu thị bán lẻ Wal-Mart (Mỹ) rất ngạc nhiên khi bị hạn chế chỉ được mang ra không quá 4 bao gạo (9kg/bao) mỗi lần mua.

Việc bán gạo theo định mức này chưa từng xảy ra ở nước Mỹ, kể cả những lúc xảy ra thiên tai. Từ đầu năm 2008, giá gạo ở Mỹ đã tăng gấp đôi và nhiều người lo ngại gạo sẽ còn tiếp tục tăng như... giá dầu. Họ đổ xô đi mua gạo dự trữ.

Hôm 24.4, giá gạo ở Thái Lan đã chạm mức kỷ lục 1.000USD/tấn, gần gấp 3 so với đầu năm. Tại Indonesia, Tổng thống Yudhoyono hôm 24.4 chỉ thị ngừng xuất khẩu gạo để dành phục vụ nhu cầu nội địa. Brasil cùng ngày cũng tuyên bố ngừng xuất khẩu gạo và thẳng thừng từ chối đề nghị của một số nước Châu Phi và Mỹ Latinh muốn cung cấp gần 500.000 tấn gạo cho họ.

Philippines - nước nhập khẩu gạo hàng đầu ở Châu Á - mới đây đã không thể thực hiện được đợt mời thầu để mua 500.000 tấn gạo. Lượng dự trữ gạo của thế giới đang ở mức thấp nhất từ trước tới nay.

Mất cân bằng

Các chuyên gia kinh tế nhận định, mất cân bằng cung cầu là một trong những nguyên nhân chính gây ra cuộc khủng hoảng gạo hiện nay.

Theo thống kê, tại Châu Á, lượng gạo sản xuất ra trong vòng 4 năm qua vẫn giữ nguyên mức 420 triệu tấn/năm, trong khi đó mỗi năm dân số khu vực lại tăng thêm khoảng 100 triệu người và bình quân mỗi ngày có tới 3 tỉ người phải dùng gạo trong bữa ăn.

Ngoài ra, gạo - cùng với nhiều loại lương thực khác - không nằm ngoài vòng xoáy của tình trạng lạm phát và giá dầu leo thang trên toàn thế giới.

"Diễn đàn thông tin quốc tế" (IHT) còn đưa ra các yếu tố mang tính dài hạn như: Trong khi diện tích đất trồng đậu tương, ngô và lúa mì còn có thể mở rộng ở Nam Mỹ, Bắc Mỹ hay ở Châu Âu, thì cây lúa  lại không có khả năng mở rộng. Đã thế, các vùng vốn là vựa lúa của Trung Quốc, Nam Á và Đông Nam Á lại đang bị mất đất do quá trình đô thị hoá và bị thu hẹp do nhiễm mặn...

Chương trình Lương thực thế giới (WFP) hôm 24.4 cảnh báo tình trạng khan hiếm lương thực hiện nay có nguy cơ đẩy thêm hơn 100 triệu người vào tình trạng bị đói ăn. Bà Josette Sheeran - Giám đốc WFP - cho biết, các chi phí cứu đói của tổ chức này đã tăng 40% do giá lương thực leo thang. Đã có 34 quốc gia xảy ra biểu tình và bạo lực trong vài tháng gần đây vì thiếu lương thực.

Trước tình hình đó, Nhật Bản hôm 24.4 cam kết sẽ đóng góp 100 triệu USD hỗ trợ khẩn cấp các quốc gia nghèo để đối phó với tình trạng giá lương thực leo thang. Phát ngôn viên chính phủ Nobutaka Machimura cho biết, vấn đề khủng hoảng lương thực toàn cầu sẽ được đưa vào chương trình nghị sự khi Nhật Bản chủ trì Hội nghị thượng đỉnh nhóm G8 vào tháng 7. Tuần trước, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy cũng cam kết tăng gấp đôi khoản viện trợ lương thực khẩn cấp trong năm nay ở mức 60 triệu euro (100 triệu USD).

>> Khủng hoảng lương thực - thảm hoạ "sóng thần" tiềm ẩn
>> Khủng hoảng lương thực toàn cầu
>> Giá lương thực còn cao đến năm 2015
>> Phối hợp đối phó với khủng hoảng lương thực
>> "Cơn bão giá hoàn hảo" tại Châu Á
>> Giá tăng khuấy động thế giới