Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải tham gia trả lời chất vấn, đã nhìn thẳng vào sự thật: "GTVT là một trong những ngành hạ tầng quan trọng bậc nhất của bất cứ quốc gia nào. Nhưng những năm qua, đã thấy sự bất cập của giao thông, bất cứ phương tiện giao thông gì (đường bộ, đường thuỷ, đường sông) cũng đều quá tải, làm hoạt động nhiều ngành kinh tế kém hiệu quả".

Lúng túng với phương tiện giao thông cá nhân

Bức xúc trước tình trạng gia tăng tai nạn giao thông, Trưởng ban Dân nguyện Trần Thế Vượng đặt câu hỏi: Tình hình TNGT rất nghiêm trọng, năm 2003-2005 TNGT giảm nhưng sau đó lại tăng lên. Bộ trưởng có thể cho biết nguyên nhân?

Bộ trưởng nhận trách nhiệm trong quản lý điều hành: Phương tiện giao thông tăng nhanh nhưng ứng xử, phản ứng của cơ quan quản lý chưa nhanh. Bộ trưởng cho biết, trong những năm qua, phương tiện giao thông cá nhân tăng đột biến. Những năm 2003, mỗi năm tăng 1 triệu xe, năm 2006 là 2 triệu và 2007 là 3 triệu xe gắn máy. Lý do là kinh tế phát triển, đời sống tăng, nhu cầu đi lại nhiều và giá xe giảm.

"Vậy có cách nào để hạn chế phương tiện giao thông tăng "chóng mặt" góp phần làm gia tăng TNGT?" - ĐBQH Trần Thị Kim Phương (Hà Tây) lục vấn lại. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng thừa nhận sự lúng túng: "Thời gian qua, việc thực hiện thực sự khó khăn. Bộ GTVT lúng túng trong tham mưu cho Chính phủ về việc giảm phương tiện giao thông cá nhân. Phương tiện giao thông cá nhân không những không giảm mà còn tăng.

Việc giảm phương tiện giao thông cá nhân phải có lộ trình, trước hết phải ưu tiên phát triển vận tải công cộng. Hiện nay tại Hà Nội và TPHCM, năng lực vận tải công cộng của xe buýt dưới 10%, nếu phát triển cũng chỉ đến 20%, không thể cao hơn. Phải phát triển phương tiện giao thông lớn như metro, đường sắt trên cao... Cố gắng thì cũng phải 15-20 năm nữa mới phát triển được hệ thống vận tải công cộng".

Dường như chưa thoả mãn với trả lời của Bộ trưởng, ĐBQH Nguyễn Việt Trường (An Giang) chất vấn Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải: Mục tiêu 2010 phấn đấu có 24 triệu chiếc xe máy, 2015 có 30 triệu chiếc... Hiện nay đã có 22 triệu chiếc, đến 2010 sẽ có 6 triệu chiếc nữa. Vậy đã vượt chiến lược phát triển công nghiệp xe máy, điều này có mâu thuẫn không với việc hạn chế xe cá nhân?

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải nhìn thẳng vào vấn đề: "GTVT là một trong những ngành hạ tầng quan trọng bậc nhất của bất cứ quốc gia nào. Thiếu sự phát triển đồng bộ, khoa học thì quốc gia đó không phát triển được... Đề án chống ùn tắc giao thông, 2 thành phố đã xây dựng xong đề án, nhưng phải thực hiện trong quá trình dài hạn chứ không thể ngày một ngày hai. Đề án có tuyên truyền vận động người dân tăng cường đi bộ ở khoảng cách vừa phải hợp lý, 1-1,5km thì phải đi bộ. Nếu ai cũng vì sự tiện lợi của mình thì rất khó thực hiện được mục tiêu đó.

Quy hoạch xe máy, ban hành năm 2007, đúng là khi nhìn con số thì bất hợp lý. Nhưng quy hoạch xe máy là quy hoạch mềm, không áp dụng theo chỉ tiêu mà định hướng để DN phát triển theo tín hiệu thị trường. Năm 2007 vẫn là 3,1 triệu xe máy và 170.000 ôtô. Do đó, điều chỉnh cầu, cắt phương tiện cá nhân thì vận tải công cộng có đáp ứng được không? Khi kiểm soát được cầu, giảm dần cầu thì sẽ giảm cung".

MBH kém chất lượng: Cần 99% trách nhiệm từ phía nhà nước

Về tình trạng mũ bảo hiểm không đạt chất lượng được bán tràn lan trên thị trường, nhiều ĐB phân tích: Nhân dân chấp hành chủ trương đội mũ bảo hiểm rất tốt (99%), nhưng chất lượng mũ kém, trách nhiệm thuộc về ai? Dân làm hết trách nhiệm rồi thì nhà nước cũng phải làm hết trách nhiệm để đảm bảo tất cả mũ bảo hiểm trên thị trường đạt chất lượng?

Bộ trưởng lý giải: "Bộ GTVT và Uỷ ban ATGTQG chỉ là cơ quan phối hợp. Năng lực kiểm định MBH, cả nước có 6 đơn vị đủ năng lực kiểm định; có 120 doanh nghiệp sản xuất và 50 doanh nghiệp nhập khẩu MBH, tất cả đều do Bộ Công thương quản lý. Nhìn chung là quản lý chặt chẽ, đúng quy trình, chất lượng MBH cơ bản đảm bảo chất lượng. Vấn đề là MBH của các cơ sở sản xuất giả, nhập khẩu tiểu ngạch tràn lan. Sắp tới phải có kiểm tra, xử phạt liên ngành có lẽ phải có biện pháp đặc biệt, thậm chí truy tố những cơ sở sản xuất MBH không đảm bảo chất lượng".

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải cho biết thêm: "Bộ KHCN và Bộ Công thương được giao xử lý về chất lượng MBH. Năm 2007, Bộ KHCN đã có 9 đợt kiểm tra, công bố các cơ sở đạt tiêu chuẩn, tổng cộng 125 cơ sở đạt tiêu chuẩn, 19 cơ sở không đạt tiêu chuẩn. Danh sách các cơ sở đạt tiêu chuẩn đã được Bộ KHCN công bố. Kiểm tra nhiều đợt MBH sản xuất trong nước, 19% số mũ trên thị trường không đạt yêu cầu. 37 cơ sở nhập khẩu chính ngạch, số MBH không đạt tiêu chuẩn 4%. Số không đạt tiêu chuẩn chủ yếu nằm ở số MBH nhập lậu và sản xuất hàng nhái trong nước, chiếm khoảng 60%". Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh: Tới đây sẽ kiểm tra gắt gao vấn đề này.

Nhìn chung toàn phiên chất vấn, Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng đã thẳng thắn nhận trách nhiệm trong quản lý, tham mưu cho Chính phủ trong lĩnh vực GTVT: Ùn tắc giao thông, gia tăng các phương tiện cá nhân, tốc độ giải ngân các công trình giao thông chậm, việc quản lý phương tiện thô sơ còn chưa vào nền nếp...

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng nhận xét: "Phiên chất vấn này, Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng đã nhiều lần nhận trách nhiệm để làm tốt hơn". Tuy nhiên Chủ tịch cũng nhắc nhở: Tai nạn giao thông vẫn diễn ra nghiêm trọng, nhiều công trình giao thông vẫn dở dang, nham nhở, ùn tắc giao thông ở thành phố lớn cũng nghiêm trọng, cần làm rõ hơn nữa trách nhiệm!

Tại phiên chất vấn, Thứ trưởng Bộ Công an Trần Đại Quang: Sẽ kỷ luật lãnh đạo đơn vị CSGT nếu để "chìm xuồng" thông tin báo chí phát hiện CSGT "mãi lộ" "TNGT gia tăng, có nơi, có lúc lực lượng CSGT kiểm tra xử lý chưa được kịp thời, nghiêm minh, có lúc có tình trạng tiêu cực. Vấn đề phòng, chống tiêu cực trong lực lượng CSGT, chủ trương của Bộ Công an đặc biệt coi trọng chống tiêu cực trong CSGT, lực lượng cảnh sát là mặt tiền của ngành công an, CSGT là mặt tiền của mặt tiền. Vì lẽ đó, từ 2004, Bộ Công an đã có Đề án 1323 tổ chức phòng ngừa tiêu cực trong hoạt động tuần tra của CSGT, bước đầu đạt kết quả tốt, hạn chế tiêu cực trong CSGT. Đề án này chú trọng khâu nâng cao ý thức, tăng cường công tác quản lý, đã ban hành một loạt quy trình, quy chế bảo đảm công khai, minh bạch, không để sơ hở. Tôi nhất trí với nhiều ý kiến trong phiên chất vấn cho rằng nên nâng mức xử phạt vi phạm giao thông cao hơn để nâng cao ý thức chấp hành của người dân. Để ngăn chặn tình trạng "mãi lộ", chúng tôi rất chú trọng vai trò giám sát của nhân dân, báo chí, trang bị phương tiện hiện đại để giám sát CSGT. Lãnh đạo đơn vị nào nhận được thông tin từ nhân dân và báo chí về "mãi lộ" của cảnh sát giao thông mà không xác minh, tìm hiểu, để thông tin "chìm xuồng", chúng tôi sẽ kỷ luật lãnh đạo đơn vị đó".