Vẫn thích chọn ngành "hot"
Ông Đặng Đình Đại - hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Gia Thiều (Hà Nội) cho biết, năm nay số lượng HS của trường đăng ký vào các trường khối ngành kỹ thuật giảm hẳn. Trong khi đó, số lượng hồ sơ vào các trường kinh tế tăng cao.

Trước khi làm hồ sơ tuyển sinh trường cũng đã tổ chức các buổi hướng nghiệp, giao lưu giữa HS với các trường ĐH như ĐH Ngoại thương, ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH FPT… . Tuy nhiên, khi làm hồ sơ ĐKDT theo ông Đại, có ba nguồn tác động đến HS, mà trong đó nguồn tác động lớn nhất và  "vô lý" nhất là từ bạn bè - HS hay ĐKDT theo nhau.

Tác động thứ hai là từ các phương tiện thông tin đại chúng, có đưa những thông tin tham khảo về nhu cầu nhân lực - báo chí đưa thông tin cái gì thiếu là các em dễ hùa theo, như hiện nay đưa tin thiếu nhân lực tài chính, chứng khoán là các em lao vào đăng ký ngành này, cũng như đối với ngành luật trước đây. Và thứ ba mới là sự lo lắng của HS và phụ huynh, liệu không biết ra làm có tốt không. Các em cũng ĐKDT nhiều vào các trường khối kinh tế bởi cho rằng nếu không trúng tuyển NV1 sẽ nhiều cơ hội xét tuyển NV2 hơn.

Ngoài ra, tâm lý chọn và áp đặt  nghề nghiệp cho con cái hiện cũng còn ăn sâu trong tư tưởng của không ít phụ huynh. Chị Nguyễn Hoài Nam Anh - BS một bệnh viện tư, phụ huynh của Tường Vy (HS trường Lê Hồng Phong - TPHCM) cho biết:  "Năm nay, con tôi thi vào ĐH nên tôi cũng đã nghiên cứu  những thông tin liên quan đến tuyển sinh khá kỹ. Và, do gia đình tôi có truyến thống là nghề y nên chúng tôi đã hướng cháu theo nghề nghiệp của bố mẹ".

Tư vấn nghề nghiệp: Chỉ là cưỡi ngựa xem hoa!
Tại ngày hội tư vấn tuyển sinh, việc làm cho HSSV do Sở GDĐT TPHCM phối hợp tổ chức vào cuối tháng 3 vừa qua, một giáo viên trường Trung cấp Kinh tế - Nghiệp vụ Nam Sài Gòn đã nhận định:  "Hàng chục ngàn HS đến với  ngày hội này. Và thực tế, nếu chỉ một buổi  "cưỡi ngựa xem hoa"  kiểu này thì cũng không thể để lại cho các em được điều gì về ấn tượng nghề nghiệp, định hướng tương lai". Ở góc độ người thường xuyên tư vấn về nội dung này, chuyên viên Phan Kim Anh cho rằng:  "Nhà trường thì ít tổ chức hướng nghiệp, nếu có thì các nội dung hướng nghiệp thực hiện cũng không đồng bộ. Còn những ngày hội tư vấn học đường thì chủ yếu tổ chức theo "phong trào" nên HS rơi vào tình trạng lúc thì "đói", lúc lại "bội thực"  thông  tin, nên rất khó định hướng".

Theo số liệu cung cấp của hội thảo "Giáo dục và định hướng giá trị nghề nghiệp xã hội cho HSSV" do Viện Nghiên cứu xã hội TPHCM tổ chức mới đây  một lần nữa báo động về công tác giáo dục hướng nghiệp với thống kê: Ở bậc THCS nội dung hướng nghiệp chỉ chiếm 0,91% thời lượng học. Tương tự, ở bậc THPT là 1,77%. Do vậy, hầu hết học sinh phổ thông phải chọn lựa nghề hết sức khó khăn. Ở Hà Nội, trong khi HS các trường như Chu Văn An, Hà Nội - Amstecdam, Kim Liên khá tự tin đăng ký dự thi vào các trường nhóm đầu, thì HS trường Việt Nam - Ba Lan chỉ tìm cơ hội ở những trường năm trước có điểm trúng tuyển bằng điểm sàn của Bộ.

Cô Nguyễn Việt Nga, phụ trách tuyển sinh của trường THPT Việt Nam - Ba Lan cho biết các em ở trường này sức học yếu nên cũng không có nhiều em có tham vọng vào ĐH, CĐ. Những em hệ B của trường hầu như không nộp hồ sơ ĐH, CĐ. "Tham vọng" của nhiều em chỉ là một chỗ học ở trường trung cấp. Điều kiện tuyển sinh của nhiều trường trung cấp thậm chí không yêu cầu phải tốt nghiệp THPT, vì vậy đây sẽ là cơ hội dành cho những em có sức học trung bình nhưng muốn tiếp tục học tập.

Việc hướng nghiệp cho HSSV kém hiệu quả đã ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học tại các trường ĐH. Điều này đã được phản ánh bởi chất lượng đầu ra với gần 60% SV tốt nghiệp không tìm được việc làm đúng ngành nghề và hơn một nửa trong số đó phải tái đào tạo (số liệu cung cấp của hội thảo "Giáo dục và định hướng giá trị nghề nghiệp xã hội cho HSSV" do Viện Nghiên cứu xã hội TPHCM tổ chức tháng 3.2008).