Đặc biệt, nó liên quan đến việc tuân thủ luật pháp, nếu không xác minh, ngăn chặn, sẽ xảy ra hậu quả xấu đến việc thực hiện dự án (DA). Sự thật thế nào?

Khi hội đồng đầu tư (HĐĐT) rất... đơn giản

Theo Liên danh Khánh Gia, trong các hồ sơ dự thầu của các nhà đầu tư, có các chứng thư bảo lãnh do các tổ chức tín dụng và ngân hàng VN phát hành và bảo lãnh cho các nhà đầu tư, với số tiền từ 5.000 tỉ đồng đến trên 10.000 tỉ đồng. Căn cứ Luật Tín dụng sửa đổi năm 2004 quy định: Số tiền bảo lãnh của ngân hàng VN cho một khách hàng không được quá 15% vốn tự có của ngân hàng.

Trong khi đó, hiện nay các ngân hàng và tổ chức tín dụng VN, với nguồn vốn tự có lớn nhất cũng chưa được phép phát hành chứng thư bảo lãnh tài chính cho một khách hàng, với số tiền vượt trên  5.000 tỉ đồng. Như vậy, trong đấu thầu DA khu tam giác vàng, việc một số tổ chức tín dụng và ngân hàng bảo lãnh cho nhà đầu tư, với giá trị từ 5.000 đến trên 10.000 tỉ đồng (tức bảo lãnh lớn hơn 15% vốn tự có của ngân hàng), liệu có vi phạm luật pháp hiện hành?

Ngày 15.2.2008, HĐĐT lựa chọn nhà đầu tư khu tam giác vàng đã có văn bản trả lời Liên danh Khánh Gia rằng: "Cam kết tín dụng theo tiến độ chỉ là cam kết có tính chất nhằm đảm bảo DA thực hiện theo đúng tiến độ (5 năm), như vậy số tiền này sẽ được cho vay (cung cấp) theo tiến độ thực hiện chứ không phải cung cấp một lần như bảo lãnh mà Liên danh Khánh Gia đề cập". Theo HĐĐT, "đây không phải là yêu cầu "chứng thư bảo lãnh tài chính" như liên danh Khánh Gia nêu".

Như vậy, hiểu theo HĐĐT, cam kết tài trợ vốn của ngân hàng cho nhà đầu tư thật đơn giản chỉ là cam kết, mà không bị ràng buộc bởi chứng thư bảo lãnh (?). Không phải một lần, ngân hàng có thể chia nhỏ vốn tài trợ thành nhiều lần cho nhà đầu tư, theo tiến độ thực hiện DA. HĐĐT còn khẳng định: "Tổ chức tín dụng nào phát hành cam kết thì phải có trách nhiệm thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, việc kiểm tra năng lực tài chính của tổ chức tín dụng không thuộc phạm vi của hồ sơ mời thầu và bên mời thầu không có trách nhiệm và thẩm quyền".

Ngoài ra, HĐĐT còn dựa trên Quyết định số 457/2005/QĐ-NHNN, ngày 19.4.2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước VN, cho phép tổng mức cho vay và bảo lãnh của tổ chức tín dụng đối với một nhóm khách hàng có liên quan không vượt quá 60% vốn tự có của tổ chức ngân hàng, nhằm bác quy định cho vay không vượt quá 15% mà Liên danh Khánh Gia đưa ra.

Liệu DA có khả thi?

Trước các lập luận của HĐĐT, có không ít người lo ngại DA sẽ khó khả thi, một khi nhà đầu tư trúng thầu không đủ năng lực tài chính, hoặc ngân hàng bất tín, phá vỡ cam kết tài trợ vốn (vì không ký chứng thư bảo lãnh)... Theo một số chuyên gia, để thực hiện DA, vốn chủ đầu tư chỉ có khả năng chiếm 20 - 30% tổng vốn đầu tư. Phần vốn còn lại là phải vay từ các tổ chức tín dụng và ngân hàng (70 -80%).

Vì vậy, chứng thư bảo lãnh tài chính của tổ chức tín dụng, ngân hàng cấp cho nhà đầu tư là hết sức quan trọng. Ngày 14.3.2008, Ngân hàng Nhà nước VN - chi nhánh tại TPHCM đã có văn bản số 194/NHNN-HCM01 khẳng định: Luật đã quy định tổng dư nợ cho vay đối với khách hàng không vượt quá 15% vốn tự có của tổ chức tín dụng.

Đồng thời, theo Luật Đấu thầu năm 2005, các đơn vị tham gia đấu thầu vào công trình này (tức khu tam giác vàng), chỉ có thể với tư cách là một đơn vị tham gia đấu thầu (nhà thầu độc lập hoặc nhà thầu liên danh). Không thể là "một nhóm khách hàng" như cách hiểu của HĐĐT, rồi cho phép vay tới 60% vốn tự có. Với kết luận trên của Ngân hàng Nhà nước VN, đồng nghĩa cách lý giải của HĐĐT lựa chọn nhà đầu tư khu tam giác vàng là không có cơ sở.

Vấn đề đặt ra, tại sao một HĐĐT gồm nhiều cơ quan chức năng của TPHCM, quyết định quan trọng đến chọn nhà đầu tư cho DA hàng ngàn tỉ đồng sao lại có một cách hiểu giản đơn đến vậy?

>> Những giấc mơ "làm chủ" đất vàng