Đổi mới cách quản lý ODA
Ước đến 31.12.2006, tổng giá trị các Hiệp định ODA được ký kết trong năm sẽ đạt 3,06 tỉ USD, tăng 20% so với mức 2005 và là mức cao nhất kể từ khi VN nhận viện trợ ODA (1993) đến nay.

Năm 2006 cũng là năm thứ 5 liên tiếp VN phải trả nợ ODA nước ngoài. Chỉ số tín nhiệm quốc gia của VN không ngừng được cải thiện nhờ tiến bộ trong tăng trưởng kinh tế và trả nợ ODA đúng hạn.

Điều này khiến các nhà tài trợ đánh giá VN là quốc gia sử dụng hiệu quả nguồn vốn ODA. Tỉ lệ giải ngân nguồn vốn cam kết đã cải thiện (năm 2006 dự kiến đạt trên 1,78 tỉ USD), song chỉ đạt chưa tới 50% tổng nguồn vốn cam kết của các nhà tài trợ.

Các năm qua, mức giải ngân cũng chỉ đạt bình quân khoảng 50%. Mặc dù vậy các nhà tài trợ vẫn "đồng thuận" cho VN vay cao hơn so với mức VN có thể hấp thụ. Theo các chuyên gia, VN vẫn là thị trường tiềm năng cho các nhà cung cấp ODA mở rộng các hoạt động đầu tư gián tiếp của mình đằng sau đầu tư vốn ODA. Tuy nhiên, theo Bộ Kế hoạch Đầu tư, một trong những tồn tại cần khắc phục nhanh để đảm bảo dự án ODA được sử dụng đúng mục đích là các bộ, ngành, địa phương có dự án ODA phải phát huy vai trò làm chủ.

Bên cạnh đó, cần tham gia đầy đủ vào khâu chuẩn bị và thiết kế dự án, tránh bị phụ thuộc quá nhiều vào nhà tài trợ và tư vấn nước ngoài. Bộ Tài chính mới đây cũng khẳng định trong năm 2007 sẽ đổi mới cách quản lý vốn ODA, đồng thời kiên quyết từ chối các khoản vay ODA nếu xét thấy không hiệu quả, hoặc hiệu quả thấp do bị chi phối nhiều bởi các yếu tố ràng buộc.

Giảm chồng chéo trách nhiệm
Theo ông Klaus Rohland – Giám đốc Ngân hàng Thế giới (WB) tại VN - Hội nghị CG 2006 (14-15.12) sẽ đề cập sự hợp tác giữa Chính phủ VN và nhà tài trợ trong vòng 5 năm tới, cũng như tiến trình thực hiện cam kết tài trợ. “Phần lớn các nhà tài trợ đều đồng ý thống nhất chiến lược của họ với kế hoạch phát triển 5 năm của VN. Điều này khác hẳn với chiến lược tài trợ từ trước tới nay, vốn chỉ dựa trên cơ sở kế hoạch 5 năm trước mà không có sự hài hoà với kế hoạch 5 năm tiếp theo của chính phủ”, ông Rohland cho hay.

Ông Rohland xác nhận, tại cuộc họp CG năm nay, lần đầu tiên một Thủ tướng VN sẽ đến khai mạc cuộc họp, lắng nghe ý kiến của các nhà tài trợ đồng thời có cuộc thảo luận mở về quan tâm của các nhà tài trợ. Đây là dấu hiệu thể hiện sự ưu tiên và coi trọng của Chính phủ VN đối với vấn đề hội nhập quốc tế, cũng như hợp tác với các nhà tài trợ, ông Rohland nhận định.

Giám đốc WB đồng thời thúc giục VN cần có chính sách giải ngân tốt hơn. “Các nhà tài trợ đều mong VN đẩy nhanh tốc độ thực hiện dự án ODA, chứ không phải là tiêu tiền nhanh”, ông nói. Theo ông Rohland, một trong những nguyên nhân khiến VN chậm giải ngân là do cơ chế quan liêu và trách nhiệm liên đới của quá nhiều cấp chính quyền. “Nhiều quan chức không muốn phải gánh chịu rủi ro, ngại trách nhiệm nên cứ đùn đẩy và chờ cấp trên duyệt dự án thì mới tiến hành. Điều này khiến thời gian cấp quyết định thực hiện dự án kéo dài quá lâu, dẫn tới những thay đổi không đáng có”, ông Rohland cho hay. Hội nghị CG 2006 cũng sẽ chú trọng yêu cầu Chính phủ VN nâng cao tính minh bạch để giảm tham nhũng.

5 thách thức
Theo đánh giá của WB, năm 2006 VN đạt kết quả hết sức khả quan về sự phát triển của kinh tế vĩ mô, trong đó GDP cả năm ước đạt mức trên 8%. Năm 2006, VN đồng thời có thặng dư cả về cán cân thương mại lẫn thanh toán, cũng như thặng dư mạnh về tài khoản vãng lai. Theo dự đoán của WB, cam kết đầu tư trực tiếp nước ngoài gia tăng mạnh mẽ và có thể đạt trên 9 tỉ USD, một phần nhờ tác động tích cực của việc VN gia nhập WTO.

Tuy nhiên, lạm phát vẫn có xu hướng tăng, với tỉ lệ 7,5% trong 11 tháng đầu năm 2006. Theo ông Vivek, chuyên gia kinh tế cao cấp của WB, nguyên nhân không phải do chính sách của chính phủ yếu kém, mà từ tác động bên ngoài như yếu tố thời tiết, biến động thất thường của giá dầu. Ông Vivek nhận định, trong những năm tới, lạm phát chưa giảm nhanh được mà vẫn ở ngưỡng trên, do những yếu tố ngoại cảnh và việc tăng giá điện.

WB cũng nhìn nhận 5 thách thức lớn mà VN phải đối mặt trong 5 năm tới gồm: Thực hiện các cam kết quốc tế; cải cách các doanh nghiệp Nhà nước; nâng cấp cơ sở hạ tầng; xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội và cơ chế chống tham nhũng, trách nhiệm giải trình. “Tuy các thách thức trên đều rất lớn, nhưng xét những thành tựu VN đạt được từ trước đến nay, tôi tin Chính phủ VN có thể sớm vượt qua”, Cố vấn kinh tế trưởng của WB, ông Martin Rama, nhận định.

Theo Bộ Kế hoạch Đầu tư, trong 5 năm 2006-2010, VN cần huy động được khoảng 10,9 tỉ USD vốn ODA. Dự kiến, nguồn vốn ODA cam kết khoảng 19-21 tỉ USD. Năm 2007, mức cam kết của các nhà tài trợ cho VN dự kiến vượt mức cam kết năm 2006 (3,74 tỉ USD), trong đó tổng mức giải ngân dự kiến đạt 2,036 tỉ USD (chưa kể các khoản giải ngân nhanh).