Đó là thời điểm thế giới gặp khủng hoảng lương thực, giá gạo tăng cao và các thị trường đều hút hàng. VN còn một lượng gạo dự trữ lớn có thể xem đó là cơ hội để ký những hợp đồng xuất khẩu thu lợi nhuận cao, nhưng chúng ta đã không biến cơ hội thành bàn thắng.
Thế giới khủng hoảng lương thực, người dân trong nước nghe theo tin đồn, mất bình tĩnh đi mua gạo dự trữ với giá cao. Còn các bộ, ngành chức năng có báo cáo của các địa phương cũng như thông tin về tình hình lương thực thế giới, nhưng cũng không đưa ra được những dự báo chính xác.
Các “kênh dự báo” cũng mất bình tĩnh nên VN đã ngừng xuất khẩu gạo một thời gian, mặc dù rất ngắn thôi nhưng đủ để tuột mất một thời cơ để bán gạo được giá. Không chỉ mất cái đáng có mà chỉ vài tháng sau lại trở thành hậu quả. Đó là lúa tồn, giá lúa hạ thấp, DN và nông dân đều gặp khó khăn. Các đối tác mua gạo VN ở thị trường quốc tế thay vì mời gọi như trước đây đã quay ngược lại ép giá.
Rất may là Chính phủ đã chỉ đạo phải thu mua hết lúa hàng hoá ở ĐBSCL. Từ chỉ đạo của Chính phủ, các địa phương và bộ, ngành đã họp trực tuyến bàn biện pháp thực hiện với tinh thần phải thu mua tốt lúa hàng hoá trong dân. Ngay sau cuộc họp, với thông tin ngân hàng hứa hỗ trợ vốn cho DN và nông dân. Có thể nhận định rằng, với các biện pháp giải quyết tích cực như đã đề ra, dù giá còn thấp nhưng chắc chắn nông dân sẽ bán được lúa, vượt qua khó khăn hiện nay.
Việc chỉ đạo mua hết lúa trong nông dân sẽ thực hiện được vì thuộc về tầm tay của Chính phủ. Tuy nhiên để thu mua lúa với giá cao và xuất khẩu được lại phụ thuộc vào thị trường. Các DN xuất khẩu gạo đã ôm một lượng lớn chưa xuất khẩu được, nay tiếp tục mua vào là việc rất mạo hiểm. Thu mua nhiều, lãi suất ngân hàng cao, đầu ra chưa có là những yếu tố đầy bất lợi bắt buộc các DN thận trọng.
Vào thời điểm này lại cần có một dự báo chính xác để giúp cho DN triển khai hoạt động kinh doanh. Bài học của dự báo đã được trả giá quá đắt trên nhiều lĩnh vực, thất bại trong việc đưa ra dự báo hạn chế hay tăng mạnh xuất khẩu gạo chỉ là một ví dụ mà thôi.