Nhưng vào cuối tuần, Bộ GDĐT đã có động thái: Quyết định lùi thời điểm mở rộng thi trắc nghiệm đến 2011 và chưa thực hiện kỳ thi "2 trong 1" năm 2009.

Nhiều nhà giáo kỳ cựu, nhiều nhà khoa học đã vui mừng và có thái độ "đánh giá cao" sự "điều chỉnh" này, coi đó là sự trọng thị rất đáng trân trọng của Bộ GDĐT.

Trọng thị - một thái độ cần có của bất cứ người nào, nhất là người lãnh đạo, những người cần phải lắng nghe ý kiến của dân trước mỗi quyết định của mình. Thái độ ứng xử đó - nói về lý thuyết - không có gì là khó khăn, bởi trước những ý kiến phản biện đúng đắn của người khác thì cá nhân hay tập thể lãnh đạo của cơ quan nhà nước phải tiếp thu và điều chỉnh ngay dự kiến quyết định của mình, kể cả khi đã ban hành rồi.

Tuy nhiên, trong thực tế không phải có nhiều nhà lãnh đạo có thái độ trọng thị như vậy. Không ít cơ quan quản lý nhà nước lấy ý kiến người dân để mà... lấy ý kiến. Không ít cơ quan thì khư khư giữ lấy ý quyết định của mình mà không hề điều chỉnh mặc dù các ý kiến phản biện mang tính khoa học, có sức thuyết phục cao.

Cũng không ít cơ quan và người đứng đầu cơ quan đó dị ứng xấu với các ý kiến phản biện, thậm chí trù dập những người phản biện thẳng thắn - mà thông thường các ý kiến phản biện thường nghịch nhĩ. Trong các trường hợp đó, những người lãnh đạo và cơ quan đó đã đi ngược lại xu thế phát triển, tư duy họ bị đóng khung vào những quyết định cứng nhắc.

Mỗi một chủ trương, chính sách ban hành đều nhằm mục đích thúc đẩy xã hội phát triển. Không có chính sách nào hoàn hảo - nếu xét trên cơ sở hiện thực. Một cá nhân có tài năng có thể có những quyết sách chính xác, nhưng không phải lúc nào cũng tuyệt đối chính xác. Nhiều bộ óc thông thái cùng chung mục đích vì lợi ích quốc gia, vì lợi ích của xã hội, nếu hợp lại sẽ chọn được quyết sách có tính chính xác cao, tiệm cận với sự hoàn hảo. Khi có tranh luận, phản biện, với thái độ trọng thị của cơ quan quản lý nhà nước thì chính sách đó sẽ được điều chỉnh một cách khoa học và tính dân chủ được đề cao. Ngược lại, chính sách đó có thể gây nên những hệ lụy khó lường.

Khi đưa ra chủ trương bỏ kỳ thi đại học và chỉ duy trì kỳ thi " 2 trong 1" chắc chắn Bộ GDĐT đã cân nhắc. Nhưng ý kiến phản biện đã đến với bộ rất nhiều, cả trực tiếp và gián tiếp. Ban đầu, bộ vẫn giữ quan điểm của mình. Song, đến nay bộ đã có động thái khác - thái độ trọng thị. Điều đó quả là đáng mừng đối với xã hội chúng ta, nhất là đối với một lĩnh vực cực kỳ nhạy cảm - lĩnh vực đào tạo nhân lực cho quốc gia.

Nói như vậy không có nghĩa là bất cứ một quyết sách khi ban hành ra đều phải phụ thuộc vào dư luận. Nhưng một khi những tầng lớp ưu tú của xã hội cũng như đại bộ phận người dân không đồng tình thì người ban hành quyết sách đó phải nghiêm túc cân nhắc kỹ lưỡng, bởi vì mục đích của một quyết sách là phục vụ lợi ích nhân dân.

Gần đây có nhiều cơ quan nhà nước tiến hành lấy ý kiến người dân trước khi ban hành chính thức một chính sách nào đó. Và bây giờ là Bộ GDĐT. Đó là xu hướng dân chủ. Tất nhiên, khi có đề án bỏ kỳ thi đại học, Bộ GDĐT phải có lý do, nhưng khi quyết định tạm dừng cũng phải công khai lý do tạm dừng, đồng thời phải có lộ trình, trong đó có việc điều chỉnh, hoàn thiện đề án này để có hiệu quả cao nhất. Có như thế mới thực sự dân chủ và mới thực sự là trọng thị với đúng nghĩa của từ này.