Một dịch vụ công đã bị nhiều bệnh viện công định nghĩa nó trở thành cấp thấp ngay từ trong cung cách phục vụ. Các đối tượng thụ hưởng bảo hiểm y tế (BHYT) hiện nay, dù phần lớn là những người nghèo, đối tượng chính sách..., nhưng những suất khám chữa bệnh của họ đều được Chính phủ chi trả, chứ không hề xin xỏ từ các bệnh viện.

Bỏ tiền ra để mua dịch vụ, nhưng không được quyền lựa chọn gì nhiều. Thiếu sự cạnh tranh, "thượng đế" của BHYT thậm chí còn không được tôn trọng. Nhiều người có thu nhập khá, một đôi lần "trải nghiệm" với BHYT là... chạy dài.

Sự từ bỏ quyền lợi BHYT của một số đông người vô hình trung trở thành sự "san sẻ" cho những đối tượng còn lại. Song mặt trái của sự từ bỏ này là một sự "tố cáo" chất lượng khám chữa bệnh theo chế độ BHYT hiện nay. Nó càng làm cho sự khu biệt BHYT trở thành khu vực dịch vụ chất lượng thấp càng rõ nét hơn.

BHYT hiện nay cũng đang bị định nghĩa là một dịch vụ giá rẻ và chi phí thấp ngay từ mệnh giá. Mệnh giá rẻ, thì dịch vụ lấy gì để phát triển bền vững và nâng cao chất lượng? Mâu thuẫn nội tại này đang tác động mạnh đến chất lượng khám chữa bệnh theo BHYT.

Báo cáo của Chính phủ tại Quốc hội cho thấy, người dân đã phải chi trả đến 73% chi phí cho việc chăm sóc sức khoẻ, trong khi theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo thì tỉ lệ này nên dưới 50%. Chính vì thế, WHO đã xếp VN đứng hạng 183/194 nước về công bằng trong chăm sóc y tế.

Nguyên nhân sâu xa của sự thiếu công bằng và tình trạng dịch vụ chi phí thấp, là vì mức chi chăm sóc sức khoẻ người dân từ nhà nước còn thấp, chỉ bằng 6% tổng chi ngân sách.

Từ năm 2006, khi danh mục các cơ sở khám chữa bệnh theo BHYT mở rộng ra thêm cho các bệnh viện, phòng khám tư, như một phản ứng tự nhiên, nhiều người dân đã đổ sang khám ở khu vực này dù phải bù thêm chi phí vượt khung chi trả của BHYT.

Năm 2007, Bảo hiểm xã hội TPHCM đã thanh toán 50 tỉ đồng tiền khám chữa bệnh theo BHYT cho các bệnh viện, cơ sở y tế tư; số người khám theo BHYT ở khu vực này hiện đã lên đến khoảng 100.000 người.

Có sự cạnh tranh của các cơ sở y tế tư, chắc chắn chất lượng khám chữa bệnh BHYT sẽ được cải thiện, đồng thời cũng đáp ứng nhu cầu đa dạng hoá các cơ sở và nhu cầu khám chữa bệnh theo BHYT của người dân.

Dòng chảy sang khám BHYT ở các cơ sở y tế tư, thực sự đang là sự cảnh báo đối với hệ thống bệnh viện công-cần thay đổi từ cung cách phục vụ đến chất lượng khám chữa bệnh.