Câu hỏi đặt ra là: "Liệu mức tăng nguyên liệu và xăng dầu có thực sự đẩy giá lên cao tới như vậy? Câu trả lời chắc chắn là "không".

Các chuyên gia khẳng định: Thời gian qua, trong khi thực hiện các giải pháp thì khâu then chốt "thanh tra - kiểm soát giá" (TTKS) đã bị buông lỏng, thậm chí là bỏ ngỏ. Trong khi đó, các cơ quan chức năng có công cụ trong tay chỉ nặng về hô hào.

Xin chứng minh cho vấn đề này: Cuối năm 2007, sau khi Bộ Tài chính giảm thuế thì Tổng cục Thuế có TTKS việc giảm giá sau giảm thuế. Kết quả là hàng trăm DN giảm giá, nhưng giá bán vẫn cao so với mức giảm thuế; hàng chục DN khác không những không giảm mà còn tăng giá. Thậm chí, có mặt hàng giá vốn và chi phí chỉ là 13.900đ/sản phẩm; nhưng DN đã bán lên tới 21.300đ/sản phẩm.

Chỉ trong thời gian ngắn, số tiền DN trục lợi từ giảm thuế bị phát hiện đã lên tới cả tỉ đồng. Thế nhưng từ sau Tết Nguyên đán đến nay, khi TTKS giá bị bỏ ngỏ thì mức tăng giá càng khủng khiếp.

Cụ thể, cho đến nay mới chỉ có giá xăng dầu tăng, trong khi giá than và giá điện chưa tăng; nhưng mỗi viên gạch xây dựng (làm từ đất - đốt bằng than) đến tay NTD đã tăng từ 500đ/viên lên 1.400đ/viên. Hay như viên than tổ ong cũng tăng từ 600đ/viên lên 1.500đ/viên.

Tương tự, trong khi thuế NK giảm xuống 0% thì giá sắt thép thời gian qua tăng theo ngày và tăng trên dưới 200%.

Thậm chí, chai nước súc miệng TB có xuất xứ trong nước thì giá cũng bị "thổi" từ 4.300đ (Cty niêm yết) lên đến 8.000đ ngoài hiệu thuốc.

Rõ ràng hơn thế là trong khi Việt Nam không thiếu gạo, song vừa qua, giá gạo cũng đã bị các đầu mối thổi bùng...

Từ phân tích trên cho thấy: Sự hô hào không kiềm chế được tăng giá, khi TTKS giá bị bỏ ngỏ. Đặc biệt với lỗ hổng này, khả năng thất bại của các giải pháp kiềm chế lạm phát có thể xảy ra hoặc kém phát huy hiệu quả. Thế nhưng, hệ lụy đáng lo ngại hơn là trên phạm vi cả nước đang có nguy cơ hình thành mặt bằng giá mới với "virus tháng 6".

Theo các chuyên gia, "virus" trên đã lộ diện khi giá dầu tăng cao, trong khi giá xăng được chỉ đạo chỉ ổn định hết tháng 6.2008.

Bên cạnh đó, Cục Quản lý dược cũng vừa "lý giải" việc các DN sẽ tăng giá bán thuốc trong thời gian tới, vẫn vì "nguyên liệu tăng cao". Chưa hết, cùng với việc tăng giá sách giáo khoa; "mắt bão" mặt bằng giá mới đã hình thành với lộ trình tăng giá than, điện... từ 1.7 đã được phê duyệt.

Có lẽ đến bây giờ, việc bịt lỗ hổng trên đã là quá muộn để chặn việc tăng giá ào ạt; nhưng vẫn còn kịp hành động khi mặt bằng giá mới chưa hình thành.