Chính phủ Thái Lan đang bị lung lay trước một cuộc "cách mạng pháp lý" mạnh.
Cải tổ lớn
Tuần vừa qua có thể nói là một tuần khó khăn nhất đối với chính phủ non trẻ của Thủ tướng Samak Sundaravej. Hàng loạt phán quyết của toà án đã liên tục dội xuống chính phủ liên minh 5 tháng tuổi của ông. Đầu tiên là việc Toà án Tối cao khẳng định cựu Chủ tịch Quốc hội Yongyuth Tiyapairat đã mua phiếu trong cuộc bầu cử vừa qua và cấm ông tham gia chính trị trong 5 năm.
Nếu như Uỷ ban Bầu cử phát hiện ông Yongyuth - cựu Phó Chủ tịch Đảng Quyền lực Nhân dân (PPP) - hành động với tư cách là thành viên đảng này, thì PPP có nguy cơ bị giải thể. Nếu điều đó xảy ra, trường hợp này giống như những gì mà Đảng Thai Rak Thai (tiền thân của PPP) phải gánh chịu hồi tháng 5.2007. 111 thành viên của Đảng TRT (trong đó có cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra) bị cấm tham gia chính trường trong vòng 5 năm.
Cùng ngày, Toà Hiến pháp phán quyết rằng, Ngoại trưởng Noppadon Pattama đã hành động vi hiến khi ký thoả thuận với Campuchia, cho phép nước này đăng ký ngôi đền tranh chấp Preah Vihear vào danh sách di sản thế giới. Hai ngày sau, ông Noppadon phải từ chức. Tiếp đó, Toà Hiến pháp đã bãi miễn tư cách của Bộ trưởng Y tế Chaiya Sasomsap, vì ông không khai báo việc vợ ông có 5% cổ phần ở một công ty tư nhân. Hiện tại, 3 bộ trưởng nữa đang có nguy cơ phải từ bỏ cương vị, trong đó có Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Surapong Suwonglee - người bị tố cáo tham nhũng trong một vụ bê bối về xổ số quốc gia.
Thủ tướng Thái Lan Samak Sundaravej, hôm 13.7 tuyên bố sẽ tiến hành một cuộc cải tổ nội các mạnh mẽ để đối phó với cuộc khủng hoảng hiện nay. "Đây sẽ là một cuộc cải tổ lớn để nội các tốt hơn, mạnh hơn" - ông Samak nói. Danh sách nội các mới sẽ được công bố vào cuối tháng này.
Ba viễn cảnh
Phát ngôn viên PPP Kudeb Saikrajang cho biết, ông Samak đã nói với ban lãnh đạo đảng này rằng, ông "không mủi lòng" trước những gì xảy ra với chính phủ của mình bởi chúng không vượt quá dự tính của ông. Tuy nhiên, trước những diễn biến phức tạp hiện nay, một số học giả đã đề ra 3 kịch bản cho chính phủ liên minh của Samak.
Thứ nhất, ông Samak sẽ từ chức thủ tướng, mở đường cho một ứng cử viên do ông Thaksin đề xuất, hoặc nhường chức vụ cho ông Banharn Silapa-archa (lãnh đạo Đảng Chart Thai) hay ông Abhisit Vejajjiva - lãnh đạo Đảng Dân chủ. Thứ hai, ông Samak sẽ giải tán quốc hội kêu gọi bầu cử sớm. Thứ ba, ông Samak sẽ tiếp tục nhiệm vụ, nhưng sẽ rất khó khăn, bởi Toà Hiến pháp sẽ tiếp tục đưa ra các phán quyết chống lại ông. Chẳng hạn, liệu thủ tướng phụ trách một chương trình nấu ăn trên một kênh truyền hình thương mại có vi hiến hay không? Ông Samak cũng đang đối mặt với tội danh tham nhũng - liên quan tới việc mua 5 xe cứu hoả khi còn là Thống đốc Bangkok.
Dù viễn cảnh nào xảy ra thì Toà án Tối cao Thái Lan đã làm được việc mà cả đảo chính, bầu cử hay biểu tình đường phố đã không thành công: Đó là chặt đứt các vây cánh chính trị của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra.