Để những vạt rừng đước, mắm v.v... xanh tốt, vươn cao cần đến hàng chục năm. Nhưng để hủy diệt màu xanh của lá, bằng một cách dễ dàng và nhanh chóng, gần  40 năm trước, với sự cung cấp của nhiều Cty hoá chất, quân đội Mỹ đã rải xuống VN 68,1 triệu lít chất khai quang có chứa chất dioxin rất độc hại.

Ở VN suốt những năm hậu chiến, hình ảnh các nạn nhân của chất độc da cam/dioxin đã quá quen thuộc và ám ảnh đối với nhiều gia đình và xã hội về nỗi đau và bất hạnh. Hơn ba triệu nạn nhân là hơn ba triệu sự nhức nhối về lương tri: Những nạn nhân vô tội của việc sử dụng chất độc hoá học phải được chăm sóc, đền bù, dù việc này không thể đánh đổi được cho sức khỏe mà họ đã mất. Hơn ba triệu cuộc đời đã bị đánh mất vì các Cty hoá chất Mỹ!

Năm 1984, bảy Cty hoá chất Mỹ-trong đó có Cty Dow Chemical và Monsanto liên quan đến vụ kiện của các nạn nhân chất độc da cam VN-đã phải chi 180 triệu USD giải quyết ngoài toà án, bồi thường cho các cựu binh Mỹ bị ảnh hưởng sức khỏe do chất độc da cam. Thế nhưng, trong vụ kiện của các nạn nhân da cam VN, hết Toà sơ thẩm ở Brooklyn đến Toà phúc thẩm khu vực 2 ở New York đều đưa ra phán quyết bác đơn kiện-đồng nghĩa với việc phủ nhận một sự thật là chất độc da cam/dioxin rải xuống năm nào đã gây ra hậu quả hết sức nặng nề lên con người và môi trường VN.

Những hậu quả, những di hại do chất độc da cam/dioxin rải xuống VN đã được nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế giới - trong đó có các nhà khoa học Mỹ-khẳng định. Lược dẫn những tường thuật từ các hãng thông tấn uy tín nhất thế giới như Reuters, AP… đều cho rằng, chất dioxin đã được chứng minh liên quan đến nhiều loại bệnh  như ung thư, tiểu đường, dị tật bẩm sinh... xuất hiện trên cơ thể các quân nhân và thường dân VN, và cả cựu binh Mỹ.

Đó là những sự thật. Dù vụ kiện của các nạn nhân chất độc da cam/dioxin VN bị các toà ở New York bác với lý do về mặt pháp lý, nhưng sự thật về những tác hại, những di chứng trên những con người cụ thể thì không một phán quyết nào có thể phủ nhận và thay đổi được. Luật sư Dean Kokkoris-người viết lập luận chính cho cuộc điều trần của các nạn nhân chất độc da cam VN dạo tháng 6.2007-đã khẳng định trên báo Tuổi Trẻ: "…dù kết quả trong phiên toà pháp lý là thế nào, chúng ta đã là những người chiến thắng trong phiên toà của dư luận. Những người thẩm phán của dư luận sẽ có phán quyết khác với ba thẩm phán kia".

Cuộc đời của hơn ba triệu nạn nhân chất độc da cam/dioxin VN đã bị các Cty hoá chất và việc sử dụng hoá chất bừa bãi đánh cắp một phần, thậm chí toàn phần. Song, sự thật về những ảnh hưởng, tác hại của chất độc da cam/dioxin thì không thể bị đánh tráo. Những cái chết của hai nạn nhân là anh Nguyễn Văn Quý và chị Nguyễn Thị Hồng sau lần sang Mỹ điều trần tháng 6.2007 một lần nữa đã làm đậm thêm, làm rõ hơn sự thật này.

Dù Toà phúc thẩm liên bang Mỹ tại New York đã cố tình phán quyết phủ nhận thì sự thật cũng không thể bị đánh tráo!