Trên mặt dòng sông bị lấp, người Hải Phòng làm một dải vườn hoa, công viên, với Nhà hát Lớn, nhà kèn, tượng bà Lê Chân... là các điểm nhấn kiến trúc độc đáo. Vào năm 2000, khi có DN tỏ ý muốn lấy mảnh đất cuối dòng sông Lấp để xây dựng một công viên tạo cảm giác mạnh cho trẻ con và người lớn có chỗ "vui chơi nhảy múa" thì các nhà lãnh đạo Hải Phòng "ôkê" ngay.

Mở cửa là lỗ

Mảnh đất DN lựa chọn nằm trong quy hoạch phát triển du lịch; nhà đầu tư nhiều "đại gia" chịu bỏ 52 tỉ đồng để làm chỗ chơi (đang thiếu trầm trọng) cho người Hải Phòng. Bởi thế, ngày 28.10.2002, TP.Hải Phòng ký cho Cty CP du lịch Hải Long được thuê 1,7ha đất phường Minh Khai, quận Hồng Bàng trong thời hạn 30 năm, để họ biến nơi này thành công viên Rồng Biển (CVRB).

Năm 2002, ngày Chúa Giáng sinh, CVRB mở cửa dù chưa hoàn thành. Người Hải Phòng đổ xô đến. Rồi họ bỏ đi cũng nhanh như là khi đến! Ngay năm đầu tiên, nhà đầu tư lỗ 3,654 tỉ đồng. Họ ngồi họp lại, chẳng khó nhận mặt ra 4 nguyên nhân. Một - đất "Rồng Biển" đẹp nhưng mà bé quá, mới mở cửa vào đã thấy cửa ra.

Trong khi các dự án tương tự ở HN hoặc TPHCM được xây dựng trên diện tích vài chục hécta, khách đi cả ngày không hết chỗ chơi, tất nhiên phải có nhu cầu ăn uống, mua sắm... Hai - đầu tư quá lớn (55,7 tỉ đồng) trong khi vay đến 41 tỉ đồng. Ba - cảm giác mạnh chỉ phù hợp với thanh niên và cũng chỉ chơi 2 lần là hết "cảm giác". Trẻ con và người có tuổi không dám chơi trò chơi cảm giác mạnh. Bốn - thiết bị trò chơi hiện đại nhập từ Đức về, giá đắt, lại không phù hợp khí hậu VN, thường xuyên hỏng hóc, thay thế bảo dưỡng tốn kém và hoạt động thì... tốn điện!

CVRB càng mở cửa thì càng lỗ. Điều nguy hại là không thấy ánh sáng ở phía cuối đường. Đứng trước nguy cơ sập tiệm, Cty CP Hải Long phải cầu cứu đến 1 cổ đông của chính mình - ông Đào Toàn, Chủ tịch của PG, một tập đoàn kinh tế tư nhân chuyên kinh doanh bất động sản, công nghiệp, thương mại... Sau một cuộc họp bất thường, các nhà lãnh đạo PG gật đầu. Ngày 4.8.2004, Cty CP PG Rồng Biển (PGRB) ra đời, Chủ tịch HĐQT là ông Đào Toàn - một người nổi tiếng trong các cuộc bán đấu giá làm từ thiện ở Hải Phòng.

Tìm sống bằng cách "bò ngang"

Việc làm đầu tiên của PG là xuất 8 tỉ đồng trả nợ và cố duy trì sự sống thoi thóp của CVRB. Sau đó, các nhà kinh tế giỏi nhất PG hăm hở bắt đầu đợt đầu tư giai đoạn 2. Ngày 23.12.2004, TP.Hải Phòng đã cho phép PG được xây dựng 2 hạng mục bổ sung trong CVRB là nhà bowling và nhà trò chơi trẻ em. Họ hy vọng ở PG.

Thời gian dần trôi... Du khách đi ngang qua đây, nếu không được người địa phương giải thích thì không biết gọi cái đám gò đống lổn nhổn sắt thép, cỏ cây, gạch vỡ này là cái gì? Cảnh tượng tiêu điều, hoang hoá ở CVRB ngay trung tâm TP đã làm người dân Hải Phòng bực bội. Họ lên tiếng trong các kỳ họp của HĐND TP.

Tháng 4.2008, Thanh tra liên ngành TP.Hải Phòng đã đến CVRB và giữa ban ngày họ không nhìn thấy nhà bowling 5 tầng đâu. Nơi có ánh sáng duy nhất ban đêm trong CVRB là nhà hàng Vạn Tuế, với các thực khách mặt hồng vì bia và nhà trò chơi trẻ em rộng 1.488m2 đã xây xong, nhưng không thấy có búpbê, gấu bông bên trong, chỉ thấy... tủ lạnh, tivi, máy giặt!

Thì ra PGRB đã cho Cty Samnec thuê nhà trò chơi trẻ em để kinh doanh hàng điện tử, điện lạnh! Ai đã cho phép PG làm điều trái khoáy như vậy? Sau gần 2 tháng làm việc, thanh tra đánh giá PG sử dụng lãng phí, sai mục đích, không hiệu quả 93% diện tích CVRB (14.192,24m2/16.819,94m2).

Đến ngày cuối cùng của năm 2007, PGRB còn nợ ngân sách 801.243.000đ tiền thuê đất. Lý do "sự nợ" PG đưa ra là vì PGRB được miễn tiền thuê đất trong 6 năm theo giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư của UBND TP.Hải Phòng cấp. Thế nhưng, Cục Thuế Hải Phòng khẳng định, PGRB không đủ điều kiện để được miễn tiền thuê đất theo GCN ưu đãi đầu tư. Cụ thể, PGRB sử dụng đất sai mục đích (cho Samnec thuê kinh doanh hàng điện tử...), không đáp ứng được yêu cầu về số LĐ sử dụng trong năm...

Nhà hàng Vạn Tuế: Chỗ "nhậu" đâu phải chỗ chơi của trẻ em?

Thanh tra cũng thấy, vì PG đã thay đổi mục đích đầu tư CVRB (kinh doanh thương mại thay vì vui chơi giải trí), nên TP cần huỷ bỏ GCN ưu đãi đầu tư đã cấp cho PGRB, buộc PG nộp 801.243.000đ tiền thuê đất vào ngân sách. Sau 6 tháng kể từ ngày TP phê chuẩn kết luận thanh tra, nếu Cty PGRB không đưa các công trình vào sử dụng đúng mục đích, đúng quy hoạch đã phê duyệt thì xử lý thu hồi đất!

Cố gắng cuối cùng

Tháng 6.2007, Viện Quy hoạch đô thị, nông thôn (Bộ XD) đã hoàn thành bản "Đồ án quy hoạch cơ cấu trục trung tâm của TP.Hải Phòng". Viện này cho rằng, trục trung tâm của TP.Hải Phòng chưa thể hiện đầy đủ là 1 trục không gian kiến trúc đặc trưng của đô thị lớn. Trên trục trung tâm phải chọn vị trí thích hợp để cấu tạo một tổ hợp công trình đặc trưng, hình thành điểm nhấn kiến trúc toàn cục, góp phần tạo nên hình ảnh TP.Hải Phòng.

Các nhà quy hoạch của Bộ XD chọn luôn địa điểm để đặt công trình kiến trúc đặc trưng này ở CVRB. Ngày 19.7.2007, Sở XD Hải Phòng trình TP đề nghị "chuyển đổi chức năng CVRB và sân bóng đá (liền cạnh) thành khu trung tâm giao dịch thương mại, dịch vụ, du lịch, để xây dựng một tổ hợp công trình cao cấp (bao gồm khách sạn 5 sao, cao ốc hơn 20 tầng).

Lập tức, có người "trong nghề" phản đối. KTS Phạm Vũ Hội - nguyên PCT Hội KTS TP.Hải Phòng - trong 1 cuộc phỏng vấn của báo giới nói rằng: "Trục trung tâm là 1 dải vườn hoa, cây xanh, không ai đi xây khách sạn, cao ốc trong vườn hoa cả. Nhất là lại nhét cả khối bêtông đồ sộ vào cái vườn hoa chiều rộng có 70m.

Nói về phong thuỷ, những cao ốc đó sẽ chắn mất luồng sinh khí thổi từ biển vào trung tâm TP, sẽ che khuất tầm nhìn ra biển Đông của Đức thần chủ Lê Chân (được xem như Thành hoàng của TP.Hải Phòng - NV), ảnh hưởng xấu đến vượng khí Hải Phòng. Hải Phòng không thiếu đất xây cao ốc, KS ở khu đô thị Ngã 5 - sân bay Cát Bi, ở bắc sông Cấm. Dải vườn hoa cây xanh ở trung tâm TP là mảnh đất thiêng, hồn cốt đô thị Hải Phòng. Các KTS của Bộ XD không gắn bó máu thịt với Hải Phòng, nên mới đề xuất ý tưởng cho xây vào đấy KS 5 sao và cao ốc 20 tầng!".

Các nhà lãnh đạo Hải Phòng lưỡng lự trước khi đặt bút phê duyệt bản đồ án quy hoạch của Viện QH đô thị, nông thôn (Bộ XD); và có những người cũng đang hồi hộp chờ chữ ký đó. Đấy là PG. Trong một cố gắng đền bù lại những mất mát, thua thiệt cả vật chất và tinh thần vì cái gọi là CVRB, PG đã làm văn bản kiến nghị TP.Hải Phòng cho phép họ được đầu tư xây dựng cái tổ hợp ấy phục vụ các nhà đầu tư nước ngoài. (Trẻ con Hải Phòng đi chỗ khác chơi!).

Tháng 9.2007, trong một nhà hàng ăn Nhật, tôi nói với ông Đào Toàn về những rào cản ý tưởng của ông, đặc biệt yếu tố tâm lý của người Hải Phòng đối với dải đất thiêng này. Ông Đào Toàn rất tự tin: "Khi xây dựng tháp Eiffel, 90% người dân Paris phản đối. Bây giờ thì anh thấy đấy, nó đã trở thành biểu tượng của cả nước Pháp! Kiến trúc hiện đại đặt lên đầu sự hoà hợp với không gian tự nhiên. Một KS đẹp cũng là một bông hoa đẹp!". Tôi sẵn sàng tin điều ông Toàn nói, chỉ băn khoăn rằng thế gian liệu có sẵn những thiên tài như KTS Eiffel hay không? Và làm thế nào mời được họ về Hải Phòng?

Sáng ngày 4.8.2008, có cô bé vào CVRB. Nó không có nhu cầu "nhậu" ở nhà hàng Vạn Tuế hay vào Samnec mua TV màn hình phẳng, nó nhìn thấy cái đầu rồng, muốn vào bên trong lật đám cỏ dại để xem đuôi rồng. Một người bảo vệ chạy ra quát đuổi: "Này con bé kia! Muốn vào công viên cũng phải hỏi chứ!". Tôi an ủi cháu: "Ơ đời ai cũng có lúc buồn khổ. Như các chú (PG) đây 3 năm kinh doanh lỗ 9 tỉ đồng. Họ đau lắm đấy mà có khóc đâu!". Cháu có vẻ hiểu, nó chùi nước mắt rồi còn quay lại vẫy chào chú bảo vệ vừa đuổi nó!