Bác sĩ Vàng A Sàng và con gái Vàng Thị Tâm Trang, một tấm gương chăm ngoan hiếu thảo được nhiều người biết đến.

Những bàn tay đáng lẽ đã đem chôn...

Sau khi được đào tạo Bác sĩ chuyên khoa cấp 1 ở Hà Nội về, Vàng A Sàng đã có một "đất diễn" không còn gianh tre, trâu lợn dũi. Anh được điều về công tác tại bệnh viện tầm cỡ khu vực ở Văn Chấn, Mường Lò. Tay dao kéo, xe cứu thương và các thiết bị, thuốc, dịch "lưu động", A Sàng đã chỉ huy cả êkíp đi mổ cấp cứu khắp các huyện Văn Chấn, Mù Căng Chải, Than Uyên, Trạm Tấu... Nơi nào có bệnh nhân là lên đường. Anh đã thoả cái nguyện vọng, được cứu bà con mình khi họ hoạn nạn, cứu họ ở ngay trên quê hương họ.

Có một câu chuyện, do đồng nghiệp sơ xuất gây ra mà A Sàng bị ám ảnh mãi. Đó là trường hợp của một chàng người Thái đi rừng bị gẫy nát, đứt động mạch một cánh tay. Mang đến viện, bác sĩ chẩn đoán xong, tuyên bố: tay anh phải cắt vứt bỏ, nếu không cắt, có thể hoại tử, nhiễm trùng, nguy đến tính mạng.

Anh chàng người vùng cao thật thà, gân cổ bảo không nhất trí cắt tay. Cái tay quý lắm, thà chết không cắt, cứ khâu lại, về nhà "tao dịt thuốc lá lẩu của bản tao". Không ngờ, anh này về, tay anh ấy liền, vẫn cử động được như thường, chỉ hơi dị tật một tí.

Mỗi lần A Sàng thấy gã người Thái khuỳnh tay đi lơ ngơ ngoài chợ Mường Lò, anh lại thấy ngượng cho người đồng nghiệp đã muốn cắt tay anh ta đem "mai táng". Anh càng thêm thấm thía: Với ngành y, phải ngoài cái tâm sáng, trình độ là thứ sống còn. Mọi sai sót đều là... không được phép.

Thế nên, là Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, Thầy thuốc Ưu tú, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Yên Bái Vàng A Sàng thôi "đi học". Không một sai sót, chỉ trong 4 năm, mổ tới 11 nghìn ca, anh lại vừa đi học mổ nội soi trong Sài Gòn ra. Phẫu thuật sọ não, mổ tim, mổ sỏi mật, sỏi thận, u sơ tiền liệt tuyến, cấp cứu ngoại khoa nói chung, A Sàng đều phấn đấu trở thành "chuyên gia".

"Tôi mổ hầu hết những cái ca cấp cứu, mà lúc vào thì như người chết rồi, lúc ra... sống bình thường. Cảm giác cướp được một mạng người từ tay tử thần, hạnh phúc vô cùng" - A Sàng hoài niệm.

Trường hợp A Sàng cứu sống anh Hoàng T. - cán bộ thuế của thành phố Yên Bái bị một bà mổ lợn đâm thủng tim - đã khiến nhiều người biết chuyện tôn xưng anh vào bậc "thần y". Bởi khi vào, máu phun xối xả từ ngực trái bệnh nhân. Anh T. đã tím tái, A Sàng gây mê rồi đưa thẳng lên bàn mổ. Anh nín thở "lần tìm", phát hiện tâm thất trái bị thủng 2cm, anh táo bạo đưa ra phương án điều trị và đã cứu sống người cán bộ thuế liêm khiết bị "hạ sát" khi đang làm nhiệm vụ.

Hay như vụ cậu bé học lớp 12 bị đâm thủng ngực trái ở huyện Yên Bình vừa rồi. Người đã tái nhợt, máu trào tứ tán, máu phun từ tâm thất ra. Chính gia đình cũng tính: mang cháu lên bệnh viện cho trọn nghĩa thôi, cứu thế nào được. A Sàng vào cuộc, chỉ chậm một chút, chỉ chẩn đoán thiếu chính xác một tẹo, cậu bé khôi ngô kia sẽ chết.

A Sàng kể: "Tôi "đi" theo cái khoanh sườn phía trước mà "vào" dần để tìm nguyên nhân. Phải mổ phanh ngực ra một chút. Phải rạch vỏ tim ra, cái vỏ tương đối cứng, lấy máu đông ra rồi mới khâu lại".

Có anh thanh niên người ở vùng đá quý Tân Hương, Lục Yên đã quyên sinh bằng cách dùng dao bầu cứa vào cổ mình. Cả tỉnh không ai dám "khai đao", là bởi vì nạn nhân cầm chắc cái chết rồi. Cuối cùng A Sàng được chỉ định phải mổ. Toàn bộ da cổ, cuống họng, các loại dây chằng đứt hết. A Sàng rất vất vả để có thể cầm máu, lau máu, dòng máu cứ phun xối xả như cái ống nước bị đứt. Vàng A Sàng đã cứu được cái người không muốn sống kia.

Hằng năm, cứ đến ngày được A Sàng giúp tái sinh, không ít bệnh nhân lại tìm đến "lễ" thầy thuốc, có khi chục trứng gà, có khi chỉ là món rau quê kiểng, khiến A Sàng xúc động lắm. Xúc động hơn, là có khi ông Phó Giám đốc Bệnh viện miệt mài trong phòng mổ, chợt có người Mù Căng Chải nhận ra "ông bác sĩ của mình", "cái anh Sàng người Mông ở Púng Luông".

Nơi ấy, anh đã dứt áo ra đi, ra đi là để trưởng thành về phục vụ chính bà con của mình. Anh là người của núi lớn Hoàng Liên, số phận anh từng bị bủa vây bởi mây giăng, núi xám, những con đường chuột chạy xa xôi như một nỗi tuyệt vọng; để rồi anh vượt lên, quay về - anh muốn hiến mình để chữa bệnh cho đồng bào tận khổ.

Không phong bì phong bao, không cằn nhằn hách dịch, mỗi năm mổ đến hơn hai nghìn ca, A Vàng khiến tôi nghĩ, anh như một tín đồ của lời thề Hypocorat. Chữa bệnh cho bất kỳ ai, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, không cầu cái gì cho riêng mình, không cầu cái gì ngoài sự bình an của người bệnh.