Theo kế hoạch của Bộ GDĐT, từ năm 2009 sẽ không còn kỳ thi đại học. Chương trình CTMP vì vậy mà sẽ kết thúc "nhiệm vụ lịch sử" của mình. Thế nhưng, câu chuyện 10 năm thì vẫn sẽ được viết tiếp.

Sáng 2.7, ở một góc TP.Cần Thơ, trên đường Trần Văn Hoài, không khí bỗng náo nhiệt khác thường. Bốn - năm chục chiếc xe khách đậu kín hai bên đường với băngrôn rực rỡ trên mỗi đầu xe "Chương trình hỗ trợ CTMP cho học sinh nghèo - Báo Lao Động". Hàng ngàn học sinh được Báo Lao Động - VP ĐBSCL đón tiếp chu đáo, được tặng quà và đưa đến chỗ ở trọ miễn phí trong những ngày thi đại học.

Tiếc vì đem theo chiếu

Lẫn trong hàng ngàn thí sinh đến VP ĐBSCL để nhận chỗ trọ và quà sáng 2.7, có hai mẹ con bà Nguyễn Thị Sáu và con gái Lê Hoàng Trúc Ly đến từ huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp. Bà Sáu cho biết cảnh nhà mẹ goá con côi, làm lụng lam lũ, bà chưa biết cách nào để đưa con đi thi đại học thì bất ngờ nhận được thông báo Chương trình CTMP. Khi nhận được quà của chương trình, trong đó có cả hai chiếc chiếu cho hai mẹ con, bà Sáu cứ tiếc: "Biết vầy, tui bỏ chiếu ở nhà, đem theo cồng kềnh".

Còn ông Huỳnh Hữu Nguyên - một cán bộ của LĐLĐ tỉnh Vĩnh Long, nay đã nghỉ hưu, có con là Huỳnh Ngân Khánh dự thi ngành công nghệ thông tin Đại học Cần Thơ - sau khi nhận chỗ trọ xong xuôi, mới nói với con: "Bây giờ con an tâm rồi chứ!".

Ông Nguyên cho biết, do trước đây công tác công đoàn nên ông có biết Chương trình CTMP. Khi con ông (gia đình CNVC-LĐ nghèo) được suất của chương trình, ông định để cháu đi thi một mình, vì ông biết mọi chuyện đã được lo chu đáo. Nhưng cháu Khánh - con ông không tin như thế, vì năm trước cháu có người bạn đi thi ở TP.Hồ Chí Minh rất khổ sở. Bây giờ thì cháu đã thật sự an lòng, nhưng vẫn còn thắc mắc: "Sao mấy chú lo cho tụi cháu quá vậy?".

Trong khi đó, thí sinh Trần Thị Kim Liên (trường Trưng Vương - tỉnh Vĩnh Long) thì đi thi một mình, với rất ít vật dụng mang theo. Em tâm sự: "Nhà em nghèo, ba mẹ làm mướn, không có tiền và cũng không có thời gian lo cho em đi thi, nên khi nghe thầy - cô nói dưới nầy lo hết, em an tâm đi một mình".

Hai học sinh nghèo đến từ huyện Mộc Hoá - Long An là Nguyễn Thị Lệ và Trần Phương Trinh thì lại thú vị về chuyện nước uống. Rời khỏi vùng quê nước chua phèn đi thi, khi đến Cần Thơ hai nữ sinh vẫn còn bị ám ảnh chuyện nước uống. Vậy mà tại đây, các em được thoải mái uống nước miễn phí, mà lại là nước xirô đá hẳn hoi.

Cty CP dược Hậu Giang, ngoài mấy ngàn phần thuốc trị bệnh thông thường tặng cho mỗi thí sinh, còn cử một tổ phục vụ nước uống (xirô đá) miễn phí ngay tại điểm tiếp đón. Khi hai nữ sinh Lệ và Trinh tần ngần không biết "uống rồi uống nữa được không", cô nhân viên phục vụ Lê Thị Tường Anh đã trả lời vui: "Mấy em mang về chỗ trọ uống cũng được". Chuyện đó thì không cần, bởi chương trình đã nhận được sự tài trợ của "Nước khoáng Mai Linh" bảo đảm "nước uống tinh khiết" cho các em suốt những ngày thi.

Bà Nguyễn Thị Thu Vân - Phó Trưởng phòng Giáo dục thị xã Vĩnh Long, nhờ nhiều năm hướng dẫn các thí sinh Vĩnh Long tham gia Chương trình CTMP nên bà rất hiểu chuyện, đã tư vấn cho học sinh an tâm lo việc học và thi, mọi chuyện khác đã có chương trình hỗ trợ. Bà Vân nói: "Chương trình này quá hay, quá thiết thực, nên năm nào tôi cũng đăng ký đi theo giúp các học sinh".

Mẹ con bà Nguyễn Thị Sáu xem sơ đồ hướng dẫn đến chỗ trọ.

Bất ngờ gặp đồng hương

Sau phần lễ đón trang trọng mà ngắn gọn trước Báo Lao Động - VPĐBSCL, các thí sinh được các sinh viên tình nguyện đưa về nơi ở trọ. Theo chân đoàn học sinh tỉnh Bến Tre, chúng tôi đến khu ký túc xá sinh viên Trường Đại học Cần Thơ. Vào kỳ nghỉ hè, khu ký túc xá 3 tầng lầu vắng vẻ, chỉ một ít sinh viên có việc ở lại trường, phần lớn về với gia đình. Đoàn học sinh tới, khu ký túc xá lại trở nên nhộn nhịp. Các nữ sinh Bến Tre được hướng dẫn lên tầng hai.

Tại phòng số 2, sinh viên năm thứ nhất Nguyễn Thị Phi Yến (quê huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre) và hai bạn cùng phòng đã chuẩn bị chu đáo để đón các thí sinh vào ở trọ. Yến cho biết, phòng có 6 giường tầng cho 12 sinh viên ở, vào kỳ nghỉ hè chỉ còn 3 người ở lại trường để học thêm, 9 giường trống còn lại được dành cho Chương trình CTMP.

Yến đã bất ngờ và thú vị khi biết các học sinh đến ở với mình là người Bến Tre. Sau vài phút hỏi han, họ đã nhận ra chỗ bà con, quen biết. Người đón, kẻ đến đều vui mừng rộn rã, làm biến mất những âu lo của các "sĩ tử".

Tại VP ĐBSCL vào lúc 5 giờ 30 phút sáng 2.7 đã có mặt nhóm 9 sinh viên tình nguyện phục vụ Chương trình CTMP. Trong đó có sinh viên năm thứ nhất Trần Thị Chanh (quê huyện Thạnh Phú - Bến Tre). Vào mùa thi 2007, em Chanh cũng từng bỡ ngỡ trong đoàn thí sinh nghèo được tỉnh Bến Tre đưa về Cần Thơ theo Chương trình CTMP. Được lo chu đáo trong những ngày thi đã là một bất ngờ đối với Chanh. Hạnh phúc không dừng lại ở đó, bởi sau khi đậu đại học, Chanh được một nhà hảo tâm ngưỡng mộ Chương trình CTMP nhận nuôi suốt 4 năm học.

Bà Nguyễn Thị Thu Nga - một cán bộ về hưu ở huyện Vị Thanh - Hậu Giang, người nhận làm mẹ đỡ đầu cho Chanh - đã thầm cảm ơn Chương trình CTMP, vì qua đó bà có một đứa con nuôi "vừa hiền, vừa học giỏi". Hiện Chanh ngày đi học, buổi tối làm "gia sư". Tiền dạy kèm cùng số tiền 500.000 đồng/tháng của "mẹ Nga" tài trợ, cô bé đã tự trang trải chi phí học tập cho mình; cha mẹ nghèo nơi quê nhà vì thế mà có thể nuôi đứa em kế của cô tiếp tục đến trường.

Tại VP ĐBSCL sáng 2.7, khi đoàn học sinh Bến Tre đến nhận chỗ trọ, Chanh đã hạnh phúc đến rớm nước mắt khi biết trong đó có nhiều người quen. Chanh cầu mong họ cũng được hạnh phúc như mình.

Viết tiếp câu chuyện 10 năm

Cty CP vật tư & kỹ thuật nông nghiệp Cần Thơ là đơn vị tài trợ cho Chương trình CTMP ngay từ ngày đầu, ở lần cuối cùng này tiếp tục là đơn vị tài trợ chính. Tổng Giám đốc công ty - ông Phạm Văn Tuấn - cho biết, Chương trình CTMP là một ý tưởng hay, dễ tạo sự đồng cảm của xã hội. Ngay từ đầu khi được mời gọi, ban lãnh đạo công ty đã hưởng ứng ngay và duy trì suốt 10 năm qua. Ông Tuấn đề nghị nên nghiên cứu một chương trình, hình thức nào khác giúp đỡ học sinh nghèo thay cho Chương trình CTMP đã hoàn thành nhiệm vụ.

Bệnh viện 121 Cần Thơ cũng là đơn vị nặng tình cùng chương trình với từ 500 - 1.000 chỗ trọ mỗi năm. Thiếu tướng Trần Thanh Quang - Giám đốc bệnh viện - cho rằng, đây là chương trình rất thiết thực, góp phần nâng "sự học" trong vùng lên. Ông Nguyễn Thái Hùng - Tổng Giám đốc Cty may Tây Đô, đơn vị tài trợ chính cho chương trình - cũng mong muốn được tiếp tục giúp học sinh nghèo thông qua Quỹ Tấm lòng vàng. Ông Nguyễn Thái Âật - Phó Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Trà Vinh - cho biết, chương trình nhận được sự hưởng ứng của các huyện và các DN trong tỉnh, nên năm nào Trà Vinh cũng tổ chức cho các học sinh đi thi chu đáo.

Thời gian đầu, Chương trình CTMP chỉ thu hút các cơ quan, DN ở ĐBSCL tham gia. Càng về sau, tính "xã hội hoá" của chương trình càng cao, nhiều người dân thường, các DN ở ngoài ĐBSCL cũng tham gia chương trình. Một nhà hảo tâm ở tận Hà Nội cũng nhận tài trợ học đại học cho 1 học sinh. Hàng chục sinh viên khác cũng được tài trợ học phí từ các nhà hảo tâm tham gia chương trình...

Em Bùi Khánh Minh từng là học sinh được Chương trình CTMP hỗ trợ khi em vào Đại học Cần Thơ. Sau này khi trở thành kế toán trưởng một đơn vị ở Trà Vinh, Minh tiếp tục gắn bó cùng chương trình với tư cách người đi trước giúp thế hệ đi sau.

Những người gắn bó với Chương trình CTMP đều có chung suy nghĩ: "Công trình của trái tim" này không thể biến mất mà phải chuyển sang một hình thức khác cho phù hợp với điều kiện thực tế (không còn kỳ thi đại học). CTMP trong kỳ thi có thể thay thế bằng CTMP cho sinh viên nghèo trong suốt những năm đại học? Có thể trợ cấp học tập cho sinh viên nghèo hiếu học? Hay giúp đỡ việc làm cho sinh viên sau khi tốt nghiệp?...

Con của CNVC-LĐ nghèo và gia đình chính sách khó khăn khu vực ĐBSCL luôn cần sự giúp đỡ trong học tập; yêu cầu nâng cao trình độ dân trí, đào tạo nhân tài cho ĐBSCL ngày càng cao hơn... Câu chuyện về "Chương trình CTMP" vì vậy mà chắc chắn sẽ còn viết tiếp ở tương lai!