Cha tôi - một trong bốn thuyền trưởng được mệnh danh là bốn "sói biển" Từ-Hà-Đường-Khôi, của ngành hàng hải VN đã dạy tôi rằng: "Trên biển không có đường, người đi biển phải tự tìm lấy đường".

Hai ngày làm khách trên tàu Hoa Sen, phập phồng lo âu với từng con sóng, tôi đã chứng kiến con đường tàu Hoa Sen tự tìm: Sống lại "đường Hồ Chí Minh trên biển".

Ôtô đi... biển

Hơn năm giờ chiều ngày 18.4, Hoa Sen cập cảng Nhà Rồng. Con tàu như một toà nhà 8 tầng trắng, rộng 26m, dài 186m, lừng lững tiến vào bờ với những ô cửa sáng đèn, in lên hoàng hôn Sài Gòn như sao sa.

Bức vách phía cuối tàu từ từ được hạ xuống thành chiếc cầu làm đường lên, xuống cho xe ôtô. Từng đoàn ôtô tải Cửu Long, xe du lịch, xe tải nặng chở hàng, xe container chui từ bụng chiếc tàu khổng lồ leo lên cầu cảng và tiếp tục hành trình trả hàng ở Long An, Bình Dương, Kiên Giang, Cần Thơ...

Trong lịch sử ngành hàng hải VN, lần đầu tiên có một tàu biển chở ôtô - mà là ôtô tải 45-50 tấn, nối liền hai đầu đất nước.

Đón chúng tôi ở cầu tàu, nét mặt thuyền trưởng tàu Hoa Sen, Nguyễn Đình Sơn vẫn căng thẳng sau những phút gay cấn vượt bão biển số 1. Chất giọng xứ Nghệ nằng nặng, khàn vì sóng biển, vị thuyền trưởng được biết đến với chuyến biển vòng quanh thế giới trên chiếc tàu đầu tiên do VN đóng, rành rọt: "Ngày 17.4, tàu rời cầu khi nhận được tin báo bão số 1. Nếu tránh bão, hành trình sẽ chậm một tuần. Hàng loạt xe ôtô sẽ lỡ dịp giao hàng. Con đường ôtô trên biển vừa khởi đầu sẽ có một nốt hẫng...

Nghiên cứu đường đi của cơn bão và tốc độ hành hải của tàu, tôi quyết định cho tàu chạy cắt bão, chỉ phải chịu một chút sóng gió tại vùng biển Nha Trang. Và 135 ôtô, hơn 150 hành khách và cả thuỷ thủ đoàn đã về cảng bình yên".

"Một chút sóng gió" mà vị thuyền trưởng đã từng nếm nhàm gió bão với tốc độ 265km/giờ, những cột sóng lớn như trái núi, lừ lừ đổ trùm con tàu nhỏ bé, hệt vỏ trấu trên biển Thái Bình Dương. Khi ấy, gió giật trên cấp 11 với tốc độ 160km/giờ.

Tàu Hoa Sen được thiết kế có thể chịu được sóng gió cấp 7 và có cả đôi cánh ngầm xoè ra dưới nước để tránh sóng dồi lắc, nên hành khách dù chưa quen với sóng biển cũng chỉ chao đảo trong đoạn chạy cắt bão.

Lái xe 17K64-62 Nguyễn Văn Nam - chở hơn 40 tấn bột đá từ Quảng Ninh vào TPHCM lần đầu rời đường bộ, đi thử tàu theo lời mách của đồng nghiệp, nét mặt còn vương mệt mỏi sau cơn bão biển - so sánh: Cũng bị say sóng một lúc, khó chịu thật, nhưng nhìn chung đỡ mệt hơn so với chạy xe đằng đẵng mấy ngày. Song sự hấp dẫn cánh lái xe đường dài chúng tôi của tàu Hoa Sen lại nằm ở... hầu bao kia!

Quy luật "hầu bao"

15 giờ ngày 20.4, tàu Hoa Sen rời cảng Nhà Rồng ra Cái Lân (Quảng Ninh) với 114 chiếc xe tải lặc lè hàng và 195 hành khách. Để có chuyến hàng đầy nhóc xe, hai ngày đêm trước đó, các nhân viên chi nhánh Vinashinlines tại cảng Nhà Rồng hầu như không ngủ. Điện thoại của các chủ hàng lái xe từ Tây Ninh, Long An, Kiên Giang, Bình Thuận, Cần Thơ TPHCM... gọi đặt chỗ, mua vé không lúc nào ngớt.

Đêm 19.4, Nguyễn Thị Hồng Hạnh - nhân viên bán vé của chi nhánh - có mặt tại cầu tàu tíu tít hướng dẫn chủ xe. Hạnh không phải làm đêm, nhưng ra giúp việc cho vui vì: "Được làm như vầy mừng lắm, chẳng bù những chuyến trước khách vắng teo. Có chuyến, chỉ có một khách ghé Nha Trang. Nếu ghé tàu để trả khách phải tốn phí hàng chục triệu đồng. Bọn em đề nghị khách theo tàu về TPHCM rồi mua vé máy bay cho khách bay ngược ra Nha Trang.

Chị tính, vé tàu bọn em thu chỉ 450.000 đồng, trong khi vé máy bay từ TPHCM ra Nha Trang rồi chi phí taxi cho khách ra sân bay hết khoảng 700.000 đồng mà vẫn mừng hút chết. Bây giờ thì xe đăng ký nhiều mà tàu không chở được hết. Giá tuần hai, ba chuyến cũng vẫn đầy hàng".

Xe container lên xuống tàu tại cảng Nhà Rồng.

Ngồi bắt chân chữ ngũ trên ghế dựa ngay lan can tàu, vừa xuýt xoa khen hoàng hôn trên biển "hơn cả tuyệt vời", ông chủ xe Ngô Tiến Hệ khề khà: "Đi biển thế này, bọn tôi lợi đủ đường. Chi phí giảm 1/3 so với đi đường bộ. Chuyến này tôi đi 6 xe, mười hai lái xe. Thú thật, gửi ôtô đi đường biển nhẹ cả người. Gì thì gì, cái khoản tai nạn là khỏi lo rồi.

Tháng trước, tôi bị một xe đâm vào dải phân cách, đổ kềnh, may người không việc gì. Tính ra mất gần 400 triệu đồng. Còn tai nạn nhỏ đi tong 15-20 triệu đồng/vụ thì như cơm bữa. Lo ngay ngáy suốt ngày.

Đi biển, lái xe thì được dưỡng sức hai ngày, mà xe lại không hao mòn săm lốp. Có lẽ tôi sẽ mua thêm xe và đặt lái xe ở hai đầu bến. Chỉ có điều, tuần mới có một chuyến tàu thì hơi ít".

Đang tính toán công việc, ông Hệ quay ngoắt sang mơ màng với cậu lái xe trẻ Nguyễn Thế Huynh - cũng đang say sưa ngắm từng đợt sóng trắng xoá dưới mạn tàu: "Này, biển đẹp thật mày nhỉ. Tao lần đầu đi biển đấy. Đây là phương tiện tiên tiến nhất thế giới đấy".

Huynh quê Ninh Bình, ngây ngất trước cảnh mặt trời đỏ ối từ từ lặn xuống biển, toả ra những quầng ánh sáng da cam lóng lánh trên nền trời biếc thẫm, thốt lên ngỡ ngàng: "Tôi đi dọc đất nước, nhưng chưa một lần biết biển. Đẹp quá. Mà biển lại êm nữa, cứ như ngồi trên bờ. Lái xe bọn tôi hiếm khi được du lịch thế này".

Lợi ích mà các lái xe đều khẳng định là, đi biển họ thoát nạn mãi lộ. Khuôn mặt đen sạm, hằn sâu những nếp nhăn khắc khổ, thư thái hơn sau hai ngày đi biển, lái xe N.C.D bộc bạch: "Cánh lái xe tải chúng tôi không "làm luật" không được. Mỗi chuyến chạy Bắc - Nam mất chừng 3 đến 6 triệu đồng. Nếu chở đúng tải thì không đủ tiền dầu, tiền "làm luật" nên phải chở quá tải mới có lãi.

Xe tải 15 tấn chở 45 tấn. Xe container 14 tấn chở tới 60 tấn. Không chở quá tải cũng phải "làm luật".

Trạm Phan Thiết trước đây "làm luật" 20.000 đồng/xe. Từ khi báo chí nêu, phải "làm luật" tới 200.000 đồng/ xe mà còn khó khăn. Xe quá tải nhiều, chịu chi nhiều, qua trạm dễ dàng hơn xe quá tải ít mà chi ít.

Trạm Đồng Nai xe chở quá tải phải chi 600.000 đồng vẫn còn bị lập biên bản. Chúng tôi mệt mỏi vì đường đông, nhưng vẫn phải nát óc tính cách né "làm luật". Nhiều khi ngủ

ngày đi đêm mất 3 ngày đêm mới tới nơi, dễ xảy tai nạn, nhưng biết làm sao! Đi biển vẫn bị phạt ở hai đầu bến, nhưng đỡ hơn, lại chỉ mất 48 tiếng. Bây giờ chỉ lo không gặp tàu, phải chạy đường bộ là khổ rồi".
Sóng gió đã qua

"Tàu Hoa Sen bắt đầu hoạt động vào mùa đông, đúng thời khắc biển thường có sóng cấp 5, cấp 6, nhưng sóng biển hoá ra không dữ bằng sóng bờ - TGĐ Vinashinlines Trần Văn Liêm tâm sự. Mở ra một phương thức vận tải biển mới, kế thừa "đường mòn Hồ Chí Minh trên biển" trong kháng chiến cứu nước, tàu khách Thống Nhất, Hạnh Phúc những năm đầu nước nhà độc lập, song hiện đại hơn là có thể chở cả khách và ôtô, giảm áp lực cho đường bộ, chia sẻ gánh nặng với hệ thống quốc lộ 1A, giảm tai nạn giao thông đang trầm trọng là nhiệm vụ chính trị được Đảng và Chính phủ giao phó cho Tập đoàn Vinashin.

Ác một nỗi, tàu về đúng thời điểm cảng chuyên dụng của chúng tôi là Hòn Gai chưa đầu tư xong, xe ôtô không lên tàu được. Trong khi khách du lịch mới bắt đầu làm quen với loại hình du lịch tàu biển, lại gặp mùa biển động nên chỉ đông vài chuyến đầu rồi thưa thớt dần. Chúng tôi xây dựng kế hoạch lỗ thời gian đầu mà ruột vẫn như xát muối. Có chuyến vỏn vẹn hơn chục người khách, vẫn chạy.

Tàu Hoa Sen có thể nói hiện đại nhất VN vớ một khách sạn gần 80 phòng 300 giường, một gara ôtô 500 xe du lịch... biết bơi, mỗi chuyến biển chi phí tới tiền tỉ. Phải chữa cháy ngay bằng cách thuê cảng Cái Lân, khai thông luồng xe tải chở hàng Bắc - Nam.

Chuyến đầu tiên vẫn phấp phỏng: Liệu cánh chủ xe, lái xe có chấp nhận phương thức vận tải mới. Đến chuyến thứ tư, thì xe ùn ùn đặt chỗ. Chuyến 27.4, khánh thành cảng Hòn Gai, Hoa Sen đã chở tới 150 ôtô và 300 khách".

Khuôn mặt khắc khổ của TGĐ Liêm dường như anh ánh niềm vui: "Cứ đà này, hai tháng nữa có thể cân bằng thu chi. Cũng có thể tăng vòng quay của tàu lên 5-6 chuyến/tháng. Tương lai sẽ tính đến khả năng đóng tàu chở ôtô, tạo thành tuyến vận tải hàng ngày".

Quả thật, mỗi ngày hiện có hàng trăm lượt xe tải chở hàng nặng xuyên Bắc - Nam, một nguồn hàng tiềm năng cho Hoa Sen. Đây còn là giải pháp hữu hiệu cho đường bộ trong mùa mưa lũ. So với đầu tư cho một tuyến đường bộ dài hơn 2.000km trị giá hàng chục nghìn tỉ đồng, chi phí đầu tư cho một đội tàu biển thấp hơn, nhanh hơn. Lợi ích kinh tế mà Hoa Sen mang lại cho mỗi tấn hàng xuyên Bắc - Nam là đã rõ.

Song lớn hơn cả là Hoa Sen sẽ góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông đường bộ. Khi xưa, "đường mòn Hồ Chí Minh trên biển" đã bớt được biết bao máu xương chiến sĩ, cho cuộc chiến đấu thần thánh vì độc lập dân tộc sớm thành công. Hôm nay, Hoa Sen đã sống dậy con đường biển huyền thoại, cũng là để bớt đi máu xương vô ích của người dân Việt bởi tai nạn giao thông.

Lợi ích ấy có thể tính được bằng tiền... (?!).

>> Đại biểu "Đoàn tàu không số" thăm Cảng Sài Gòn
>> Thủ tướng phê duyệt quy hoạch bảo tồn lịch sử đường Hồ Chí Minh - Đông Trường Sơn
>> Những tiếng chuông nơi ngã ba Đồng Lộc
>> Thủ tướng chỉ đạo sớm quyết toán dự án đường Hồ Chí Minh