Do vậy khi cơn sốt gạo xảy ra, mọi người phải ráo riết chạy đầu này đầu kia để mua tích trữ thứ lương thực ăn hàng ngày.

Câu chuyện sốt gạo từ trong nhà...

Thứ bảy ngày 26.4, khi nghe về cơn sốt gạo, dù tôi hoàn toàn đủ thông tin và hiểu biết để phân tích ra rằng đây là cơn sốt ảo được tạo dựng nên bởi những kẻ và những đơn vị đầu cơ trục lợi, nhưng tôi vẫn phải thận trọng gọi điện thoại về Pleiku để thông tin cho chị tôi vốn đang mở quán ăn trên đường Hai Bà Trưng.

Tôi chưa kịp nói, chị đã hỏi: "Thế nào, nghe nói ở Sài Gòn, các cửa hàng gạo đóng cửa không bán ra nữa phải không?". Nhà chị bán hàng cơm, mỗi ngày phải nấu vài chục ký gạo, bình thường trong nhà luôn trữ sẵn ít nhất một tấn gạo. "Nhưng vài ngày qua gạo trữ sắp hết, chưa kịp gọi điện bảo chủ sạp gạo chở tới thì đã xảy ra cơn sốt. Từ sáng đến giờ, phải chạy đôn chạy đáo mới vét được năm tạ, mà giá nhảy từ 9.500 đồng/kg lên 14.500 đồng/kg..." - chị tôi kể.

Tôi khuyên chị không nên quá lo lắng, rằng VN không hề thiếu gạo, không nên mua trữ quá nhiều lúc này, sẽ thiệt nặng khi vài hôm nữa có thể giá gạo sẽ xuống, đồng thời vô hình trung lại góp phần đẩy cơn sốt lên cao hơn nữa. Chị liền gạt: "Cậu cứ vô lo, chứ chị, vẫn còn ám ảnh cái thời ăn độn trước đây, nên giá nào cũng phải mua gạo trữ...". Chịu, để thay đổi những suy nghĩ không phải của riêng chị tôi, mà của bao người dân VN bình thường khác không phải là dễ, bởi chất gạo đã đi vào máu, đi vào tận những suy nghĩ từ bao đời...

Tối chủ nhật 27.4, nhân cơn sốt gạo, tôi về xem tình hình của người chị họ ở đường Âu Cơ, phường Phú Trung, quận Tân Phú, TPHCM. Vừa bước vào nhà đã thấy cả chục bao gạo loại vài chục cân (thú thật tôi không rõ lắm thường mỗi bao gạo như thế người ta đóng bao nhiêu cân) nằm ềnh giữa nhà, đi vào trong phòng lại thấy tiếp vài bao gạo nữa vứt chỏng chơ.

Chị vừa chào đón tôi, vừa cười: "Anh rể cậu cả hai hôm nay chờ chực ở vựa gạo mới lấy về được chừng đó. Cũng may, chỗ lấy hàng lâu nay quen thân, nên khi cơn sốt xảy ra rồi, người ta vẫn để cho mình theo giá cũ". Tất nhiên không phải riêng chị họ tôi, mà bao hàng quán khác dù lấy được hàng theo giá "ưu đãi" thì cũng sẽ bán ra theo thời giá trên thị trường.

"Mấy trăm ký này, bán ra chừng hai ngày là hết sạch" - chị cho biết. Nhà chị mở một sạp bán tạp hoá trong khu dân lao động. Người dân trong xóm vẫn hàng ngày đến đong gạo ký, cuối cùng bao gánh nặng tăng giá hay sốt ảo đều giội lên đầu họ mà thôi.

...ra ngoài ngõ

Anh rể tôi kể, trong hai ngày "đi quần gạo" từ các sạp bán gạo ở quận Tân Bình đến các vựa gạo ở khu Chợ Lớn, mới thấy bao cảnh xáo trộn mà chả biết do đâu. Những ngày qua, phương thức mua bán giao hàng tận nơi đã bị xoá bỏ. Ngược lại, "thượng đế" phải đến chầu chực tận cửa các sạp hàng gạo. 

Ở khu vực Chợ Lớn, một số hàng gạo đóng cửa sớm trong ngày vì "hết hàng" (?). Tuy nhiên cũng có tình trạng, nhiều chủ cửa hàng không dám mở cửa vì vừa mở cửa là người ta xông vào giành giật nhau mua, gây rối loạn mất an ninh. Giải pháp cuối cùng là địa phương phải cử cảnh sát đến trấn giữ tại các cửa hàng gạo để vãn hồi trật tự.

Chuyện "ngoài ngõ" trong cơn sốt gạo là hầu hết người dân phải mua gạo giá cao hơn vài chục đến 100%. Các chủ sạp gạo dĩ nhiên là đều lãi to và mở cờ trong bụng. Một chủ sạp gạo có quan hệ "cột kèo" với chị họ tôi, trong hai ngày 26-27.4 đã bán hết veo vài chục tấn gạo trữ sẵn chỉ trong hai buổi sáng, lãi to vài trăm triệu đồng, thế mà còn được "thượng đế" hàm ơn.

Sạp, vựa "hết gạo", nhiều người dân xoay sang mua mì gói tích trữ. Tuấn - một công dân làm nghề thợ hồ, nhà ở bên hông chợ Tân Bình - cho biết, trong vài ngày qua, vì tác động của cơn sốt gạo lan sang mà giá mì gói - đặc biệt là mì Hảo Hảo - cũng bị làm giá bán ra với giá tăng gấp đôi. Đa số người dân không biết thông tin, bị chi phối bởi thông tin nhiễu, nên dễ dàng mất tiền vào tay bọn đầu cơ làm giá.

Vẫn đó những chuyến ghe vận chuyển gạo từ ĐBSCL về TPHCM. Thế nhưng cơn sốt gạo vẫn diễn ra.

Nhưng cũng không ít người, dù trong ngày 27.4 đã đọc báo và xem truyền hình, biết thông tin rằng VN hiện giờ không hề thiếu lương thực, nhưng với đặc tính hay phòng xa của người Việt, họ vẫn lao vào cuộc đua mua mì, gạo để tích trữ.

Sáng thứ hai 28.4, ngày đầu tuần sau mấy ngày xảy ra cơn sốt ảo gạo gây rối loạn thị trường, tôi chọn ăn sáng món cơm tấm tại quán 60B Võ Văn Tần, quận 3, TPHCM. Chị Út - chủ quán - cho biết, giá gạo tấm cũng tăng từ 9.000 đồng/kg lên 12.000 đồng/kg. Theo chị, sau khi báo chí, truyền hình đưa đậm thông tin về cơn sốt gạo với xu hướng phê phán giới đầu cơ và trấn an người dân, thì cơn sốt có thể sẽ bị kìm lại.

"Nhưng giá gạo có xuống đi nữa cũng không nhiều đâu, vì những kẻ đầu cơ cũng sẽ lợi dụng tình hình lạm phát và tâm lý chưa ổn định lại hẳn trong dân chúng để ghìm giá" - chị nói. Giá cơm tại quán chị Út vẫn giữ nguyên như bao ngày qua nhờ lượng gạo trữ từ trước. Tuy nhiên nhiều chủ quán cơm cho rằng, nếu tăng giá cơm đột ngột trong thời điểm này có thể sẽ khiến khách hàng bỏ đi nơi khác.

Chị Út cho biết, khả năng chỉ tăng giá cơm nếu cơn sốt gạo tiếp tục kéo dài và giá gạo không được bình ổn. Tuấn làm hồ thường xuyên phải ăn ngoài bữa trưa, buột miệng: "Mọi ngày tụi em vẫn ăn ở hàng cơm "ăn đến no" không tính tiền cơm thêm. Nhưng trong cơn sốt gạo đang diễn ra, chắc chủ hàng cơm không cho tụi em được ăn cơm thoải mái như vậy nữa...".

Cần điều tra, tróc nã những kẻ đầu cơ!

Cơn sốt gạo đã diễn ra quá nhanh, khiến người dân bị động và mất thêm không ít tiền vì sự làm giá. Chính vì thế, dư luận dân chúng nói chung đang rất bức xúc và cùng quan điểm với chính quyền về nguyên nhân cơn sốt là do đầu cơ. Người dân muốn không chỉ nghiêm cấm đầu cơ lúa, gạo như Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo trong ngày 27.4, mà còn mong rằng Chính phủ tiến hành mở cuộc điều tra về cơn sốt gạo hiện nay và phải tróc nã những kẻ nào và đơn vị nào cố tình tạo ra cơn sốt ảo để đầu cơ trục lợi.

Một nữ đồng nghiệp nói với tôi một cách bực dọc, sau khi phải cố chạy mua cho bằng được vài chục ký gạo giá cao gấp đôi: "Cái bọn nào đầu cơ gây nên cơn sốt này thật mất hết nhân tính". Với đa phần người dân, đặc biệt là tầng lớp lao động thu nhập thấp, cơn sốt gạo tại TPHCM và các tỉnh phía nam đang diễn ra khiến họ nhớ lại thời kỳ hậu chiến và bao cấp khan hiếm lương thực của hai mươi năm về trước.

Tuấn thốt lên: "Cho dù không muốn nhớ lại thì những hình ảnh đầy khó khăn một thời cũng hiện về... Nhưng tôi nghĩ rằng, Chính phủ phải chỉ đạo ngành công an vào cuộc điều tra làm rõ đưa vài kẻ đầu cơ gây sốt gạo ra xử để răn đe, nếu không còn chưa biết chúng sẽ tạo ra thêm những cơn sốt gì nữa".

Cách nghĩ của Tuấn đang được dư luận chung đồng tình, vì như thế sẽ trấn an mạnh mẽ dư luận, khiến bọn đầu cơ chùn bước và thị trường thoát khỏi sự thao túng của giới đầu cơ. Giới đầu cơ trong cơn sốt gạo này, theo dư luận, không loại trừ có vai trò của các Cty kinh doanh và xuất khẩu gạo của Nhà nước. Chính phủ cần làm rõ và xử nghiêm những người lãnh đạo các Cty nhà nước đã góp phần tạo ra cơn sốt gạo, gây bất an cho xã hội và ảnh hưởng không tốt đến an ninh quốc gia trong bối cảnh lạm phát đang hoành hành.

Vâng, dân tình trong những ngày sốt gạo đang cùng chung bức xúc và ý chí với Nhà nước mong làm sao có cuộc sống ấm no và bình yên và phải truy cho ra những kẻ tung tin gây nhiễu, đầu cơ gây sốt để xét xử, răn đe trước xã hội.