Ấy là lý do để ngày hôm sau tôi quyết chí lội rừng cùng ông...

Dịch săn gỗ hương

Rừng Yôk Đôn là rừng khộp, mùa này cây trụi hết lá, nên đi giữa rừng mà nắng chang chang. Nhưng nhờ vậy mà tầm mắt có thể phóng xa để nhìn thấy đâu là cây gỗ dầu, đâu là cà chít, cam xe, đâu là gỗ hương - thứ gỗ lâm tặc đang săn lùng chặt trộm, gây nên cuộc động rừng ở Yôk Đôn hiện nay. Sáng 11.4, chúng tôi xuất phát vào rừng, cùng đi có ông Thiện, ông Hồ Văn Cầu - Phó Giám đốc, Phó Bí thư Đảng uỷ vườn, ông Nguyễn Văn Hiệt - Trạm trưởng Trạm kiểm lâm số 4 của vườn.... Ông Thiện bảo: "Lần đi rừng này là để kiểm tra cụ thể, nhằm thực hiện quyết tâm của Đảng bộ vườn, không giấu giếm việc mất rừng mà phải làm rõ yếu kém ở đâu, trách nhiệm thuộc về ai, điều gì vườn phải tự giải quyết, điều gì phải có sự hỗ trợ của các cấp chính quyền, sự đồng thuận của cả xã hội... Từ đó mới có thể có giải pháp hữu hiệu để bảo vệ vườn"...

Con đường vào tiểu khu 441 thuộc vùng lõi của vườn ngoằn ngoèo băng qua hàng chục con suối, mùa này cạn trơ đầy đá lởm chởm, băng qua hàng chục đồi cao ken dày rặt một loại gỗ dầu, thỉnh thoảng mới thấy vài thứ cây khác lạc loài xen vào. Rừng yên ắng. Mãi khi vào tới tận suối Két (Đắc Na), cách xa trụ sở vườn khoảng 25 cây số, chúng tôi mới nghe tiếng mang tác ầm ĩ. Ông Thiện bảo: "Rừng có vẻ đang bình yên đấy, nhưng đi mấy trăm mét nữa, anh sẽ thấy đang bị động rừng ghê gớm lắm"...

"Tiểu khu 441 đã ở trước mặt chúng ta" - ông Hiệt dẫn đường giơ tay chỉ. Vẫn là một khu rừng khộp, nhưng ở đây xen lẫn khá nhiều gỗ hương. Mùa này hương ra lá mới, xanh non, hoa vàng mơ thấp thoáng trong kẽ lá, rơi như dệt hoa văn trên mặt đất. Tuyệt đẹp. Âậy là những cây tốt số chưa bị lâm tặc sát hại. Đập vào mắt chúng tôi ngay tức thì khi mới lọt vào tiểu khu này độ trăm mét là những cây hương bị đốn trộm nằm chỏng chơ.

Rừng Yôk Đôn bị chặt đốt tan hoang (ảnh chụp tại tiểu khu 458).

Có cây đã bị lâm tặc kéo đi một phần, có cây còn nằm dài trên mặt đất nguyên vẹn, lâm tặc chưa kịp bốc. Cành lá đã khô. Nhựa cây từ gốc trào lên đen đặc bám quanh miệng vết cưa, trông tựa như con mắt oan khuất mở to nhìn lên bầu trời. Chỉ một vạt rừng nhỏ ở đây đã có tới 12 cây hương bị chặt, cây nhỏ nhất đường kính gốc cũng trên 50cm, nhiều cây đường kính tới gần 1m. Có súc gỗ suôn óng, dài tới gần chục mét. Ông Thiện cho hay: Những khúc nạc như thế này xẻ thành hộp, đưa ra phố cầm chắc mấy chục triệu như chơi...

Không chỉ ở tiểu khu 441 mà tại tiểu khu 458, chúng tôi cũng tình cờ thấy 4 cây hương bị chặt hạ. Có cây dài tới 12m, đường kính tới gần 1m. Lửa của lâm tặc nhóm bếp nấu ăn vẫn còn cháy âm ỉ trong những cây gỗ mục và lan ra xung quanh. Những khúc gỗ hương lâm tặc chưa kịp lấy đi bị cháy đen. Ai cũng xuýt xoa, tiếc của trời...

Tất cả các cây hương đều được đốn hạ bằng cưa máy hiện đại. Vết cắt ngọt, phẳng lì. Chỉ cần nổ máy gí lưỡi cưa vào gốc, 5 phút sau cây gỗ lớn đường kính cả mét đã lăn kềnh giữa đất. Chỉ cần vào rừng một ngày, khoảng 2 tên lâm tặc đã có thể đốn hạ, cắt lóng, xẻ hộp (có nơi xẻ thành tấm) hàng chục cây gỗ lớn. Sau đó gỗ có thể lên lưng voi, lên xe công nông, xe máy, luồn lách theo lối mòn ra ngoài.

Ông Đoàn Xuân Thiện còn định dẫn chúng tôi vào tiếp tiểu khu 447 (tức là đi thêm 10 cây số nữa), nhưng vì không kịp thời gian, chúng tôi đành quay lui. Nhưng theo ông Thiện thì phải vào 447 mới thấy được sự cướp bóc tài nguyên của lâm tặc khủng khiếp như thế nào. Chỉ trong một khoảnh 4-5ha đã có tới hàng trăm cây gỗ hương đường kính lớn bị chặt. Tổng lượng gỗ hương từ tháng 7.2007 đến nay của vườn bị thiệt hại lên tới cả ngàn mét khối, trong đó lượng gỗ chúng đã lấy đi không dưới 500m3.

Ông Thiện cho biết: "Về công tác ở vườn hơn chục năm rồi, nhưng chưa bao giờ thấy việc phá rừng (mà chỉ rặt phá gỗ hương) quái ác như thời gian gần đây. Vừa căm phẫn, vừa buồn, vừa xót xa... Và cũng vì vậy, đây là lần đầu tiên Đảng uỷ vườn phải trực tiếp vào cuộc, nội bộ phải đấu tranh với nhau gay gắt nhất". Ông là người thẳng thắn đấu tranh, yêu cầu làm rõ trách nhiệm để mất rừng của từng bộ phận, từng cán bộ. Biết là có người ghét, có kẻ tìm cách trả thù, nhưng ông bảo: "Nhìn rừng mà xót, không đấu tranh, không tìm cách ngăn chặn được nạn phá rừng hiện nay thì chỉ 2 năm nữa Vườn quốc gia Yôk Đôn sẽ không còn một cây gỗ quý nào".