Tổng thiệt hại do dịch tai xanh gây ra ước tính đến chiều 5.4 đã lên tới trên 30 tỉ đồng. Hàng vạn con lợn bị nhiễm dịch phải tiêu hủy hoàn toàn để tránh lây lan sang các vùng khác. Song, một số huyện, xã chưa nhận thức rõ sự nguy hiểm của bệnh dịch này, nên tính đến hết chiều 5.4, mới có hơn 1.000 con lợn bệnh được tiêu hủy.

Nỗi đau của người chăn nuôi

Về xã Thiệu Viên, huyện Thiệu Hóa, đâu đâu cũng nghe bà con bàn tán về dịch tai xanh trên đàn lợn. Đây là một trong những xã xuất hiện dịch sớm nhất với tổng số khoảng trên 500 con lợn nái và hàng trăm con lợn lỡ, lợn con bị ốm nặng... trong đó có nhiều con lợn mắc dịch tai xanh đã chết.

Gia đình ông Nguyễn Văn Thuyết ở thôn 4, xã Thiệu Viên có một lợn nái mới đẻ được 8 con. Phát hiện dấu hiệu dịch bệnh lạ bắt đầu xuất hiện tại địa phương, ông Thuyết phải bán vội 8 con lợn sữa, vớt vát được 1,4 triệu đồng. Ông Thuyết nói trong nước mắt: "Cả nhà trông chờ vào con lợn nái, nếu bình thường, 8 con lợn con có thể bán được từ 4-5 triệu đồng, giờ bán vội được hơn triệu bạc không đủ bù vốn. Chưa hết, con lợn mẹ từ ngày 3.4 tiếp tục không ăn, da nổi mẩn đỏ. Cả nhà tôi đang đau đầu với con lợn nái này, nó mắc dịch thì phải tiêu huỷ. Song tiêu huỷ rồi thì lấy gì để nuôi đây?".

Ông Nguyễn Bá Luận cùng ở xã Thiệu Viên nuôi mỗi lứa khoảng 10 con lợn. Bầy lợn nhỏ ông mới bắt cách đây chưa đầy tuần lễ tính đến ngày 5.4 đã đồng loạt gọi nhau chết, làm ông mất trắng 2,8 triệu đồng tiền giống, chưa kể thức ăn. Trước mắt chúng tôi là bầy lợn choai 6 con, mỗi con khoảng 35-40kg của ông Luận cũng đang chuẩn bị phải vận chuyển đến hố chôn chung. Nhà chị Lê Thị Yến có con lợn nái mua đúng lúc chị sinh hạ cháu Lê Bá Thực. Đó cũng là món tài sản giá trị của mẹ con chị trong suốt 6 năm qua. Cậu bé Thực thấy chúng tôi đến thăm cứ ngỡ khách đến mua lợn nên ngồi bần thần vuốt ve con nái, còn chị Yến thì rơm rớm nước mắt.

Hoàn cảnh gia đình chị Lê Thị Lượng ở thôn 1, Yên Cách, xã Tế Thắng, huyện Nông Cống còn xót xa hơn. Chị Lượng gào khóc khi thấy đoàn công tác do ông Trịnh Văn Chiến - Giám đốc Sở NNPTNT dẫn đầu về kiểm tra đúng lúc chính quyền địa phương đang bắt 2 con nái nặng gần 4 tạ của chị đưa đi chôn.

Hoàn cảnh của chị Lượng khá đặc biệt, chồng bỏ từ khi 2 đứa con gái còn thơ dại. Mình chị ở vậy nuôi con, nuôi dưỡng bố mẹ đẻ tuổi cùng, lực tận. Ông cố Lượng, tuổi 90 run rẩy lần từng lát gậy bước xuống sân rồi ngơ ngác hỏi: "các bác đang làm chi rứa?". Ông cố nào đâu biết được đôi nái, món tài sản giá trị nhất nuôi sống cả gia đình mình trong nhiều năm qua đã bị mắc dịch tai xanh, lực lượng chức năng đang bắt đưa đi tiêu huỷ.

Chưa đầy một năm trời, thiên tai, dịch họa đã liên tục viếng thăm tỉnh nghèo xứ Thanh. Đầu tiên là trận lũ lịch sử tháng 10.2007, rồi đợt rét đậm rét hại kéo dài làm chết hàng nghìn con trâu, bò, lợn, làm hàng trăm nghìn hécta lúa bị hư hại phải cấy lại. Giờ đây, lần đầu tiên, "cơn bão không gió" dịch tai xanh xảy đến như muốn vùi dập tất cả thành quả lao động của người nông dân!

Chống dịch như chống giặc

Suốt cả ngày thứ 7, chủ nhật (5-6.4), PV Báo Lao Động đã liên tục xuống nhiều địa phương để tận mắt chứng kiến cảnh tượng đau lòng nhưng bất khả kháng. Đâu đâu cũng thấy cảnh vận chuyển, cân đo đong đếm lợn trước khi tiêu hủy. Địa phương nào cũng dựng lên các chốt canh phòng của lực lượng công an xã, huyện nhằm ngăn cấm người dân vận chuyển lợn bị dịch ra khỏi địa bàn. Chính ông Mai Văn Ninh - Chủ tịch UBND tỉnh cũng nhận định: "Đây là một trận chiến.

Trận chiến này không có tiếng súng nổ, không cảnh đầu rơi máu chảy nhưng nó đang âm thầm tiêu diệt nền kinh tế, tiêu diệt trực tiếp vào đời sống của đối tượng dân nghèo, tiêu diệt đàn nái sinh sản, điều này nguy hiểm chẳng kém gì súng đạn. Do vậy việc triển khai nhanh chóng, triệt để tiêu huỷ đàn lợn nhiễm bệnh là hết sức khẩn thiết".

Sáng 5.4, tôi bám theo xe ông Trịnh Văn Chiến - Giám đốc Sở NNPTNT về các huyện Nông Cống, Triệu Sơn kiểm tra chống dịch. Tại xã Dân Lực, huyện Triệu Sơn, chính quyền địa phương thuê máy múc về đào một hố chôn "tập thể lợn" trên một khu đất trống ở giữa cánh đồng. Người ta đã vận chuyển cả cân bàn lớn và thành lập hội đồng để "minh bạch" trong việc tiêu hủy lợn, sau này còn nhận tiền hỗ trợ của Nhà nước. Những con lợn nái to bự nặng trên dưới trăm cân lần lượt lên bàn cân rồi nhanh chóng được đẩy xuống hố chôn lớn. 

Sang xã Dân Lý, huyện Triệu Sơn, bà con đang ùn ùn chở lợn bằng xe máy, xe đạp rồi cả xe công nông đưa ra bãi tập. Một người dân tâm sự: "Từ ngày 4.4 về trước, chúng tôi chưa biết nếu mang lợn đi chôn có được hỗ trợ không, do đó nhiều nhà có lợn ốm băn khoăn để liều. Hôm nay, (5.4) nhận được thông tin là UBND tỉnh đã thông báo sẽ hỗ trợ với mức 20.000 đồng/kg lợn hơi phải tiêu hủy, ai cũng ồ ạt mang lợn đi nộp".