Gấu ngựa thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm nhóm 1B tại Quảng Ninh.

Luật không thống nhất

Tại cuộc họp, ông Hà Công Tuấn - Cục trưởng Cục Kiểm lâm - đưa ra 5 lý do khiến cơ quan chức năng chưa thống nhất áp dụng pháp luật trong việc xử lý số gấu vi phạm được ngay, mà phải đề nghị Bộ NNPTNT đề xuất Thủ tướng xem xét chỉ đạo hướng xử lý.

Những lý do đó là: Theo Điều 190 của Bộ luật Hình sự năm 1999 thì hành vi nuôi nhốt động vật hoang dã, quý hiếm không cấu thành tội phạm, nên không thể xử lý hình sự đối với các hộ nuôi nhốt gấu trái phép.

Thứ hai, Nghị định 139/2004/NĐ-CP, ngày 25.6.2004 của Chính phủ về xử lý phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản lại quy định phải truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi "xâm hại đến thực vật hoặc động vật hoang dã nhóm IA, IB...".

Thứ ba, Nghị định 159/2007/NĐ-CP, ngày 30.10.2007 thay Nghị định 139/2004/NĐ-CP đã bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi nuôi nhốt động vật rừng nguy cấp, quý hiếm nhóm IB trái phép. Tuy nhiên, nghị định này lại có hiệu lực thi hành ngày 24.11.2007, sau thời điểm kiểm tra, phát hiện vi phạm.

Thứ tư, theo quy định hiện hành về bảo tồn động vật hoang dã trong điều kiện nuôi nhốt - nhất là với trường hợp tịch thu động vật nuôi với số lượng lớn, thú hung dữ - trách nhiệm bảo đảm các điều kiện nuôi như tiêu chuẩn chuồng trại, kỹ thuật chăm sóc, kinh phí còn chưa cụ thể để bảo đảm thực hiện thống nhất.

Thứ năm, dù Bộ NNPTNT đã ban hành Quyết định 47/2006/QĐ-BNN, quy định về quản lý gấu nuôi, nhưng do những vướng mắc trong quá trình áp dụng pháp luật về xử lý hành vi vi phạm nên Bộ NNPTNT phải báo, xin ý kiến Thủ tướng.

Sau khi lấy ý kiến từ các bộ: Công an, Tài chính, Tư pháp, ngày 10.3.2008, Bộ NNPTNT đã có công văn số 568/BNN-KL trình Thủ tướng xem xét chỉ đạo cho phép áp dụng Nghị định 159/2007/NĐ-CP để xử lý vi phạm hành chính người vi phạm; áp dụng biện pháp giải quyết tang vật gấu sống phù hợp với thực tiễn.

4 lý do để tồn tại?

Cũng theo ông Tuấn, có 4 cơ sở để đề xuất việc tiếp tục nuôi gấu, đó là: Các cá thể gấu nuôi nhốt trái phép tại Quảng Ninh đã rất lâu, không xác định chính xác về nguồn gốc xuất xứ, nên không thể tái thả lại rừng. Việc cứu hộ đối với gấu phải nuôi chúng suốt đời. Nhà nước chưa có cơ sở cứu hộ, nuôi gấu tập trung với số lượng lớn...

Quỹ Động vật Châu Á (AAF) mới hỗ trợ Cục Kiểm lâm xây dựng Trạm cách ly - cứu hộ gấu tại Vườn quốc gia Tam Đảo với sức chứa thiết kế là 50 cá thể gấu. Tuy nhiên, đến nay chưa có bất kỳ cam kết nào với tổ chức này về việc thu 80 cá thể tại Quảng Ninh để chuyển toàn bộ về Trạm cách ly - cứu hộ gấu tại Vườn quốc gia Tam Đảo. Nếu áp dụng biện pháp tiêu huỷ số gấu tịch thu là không phù hợp với mục đích bảo tồn.

Ngày 31.3.2008, Thủ tướng Chính phủ có văn bản số 478/TTg-NN chỉ đạo việc xử lý nuôi nhốt trái phép động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm, Bộ NNPTNT đã có công văn đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh xử phạt hành chính đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm trong việc nuôi gấu theo quy định.

Bắt vụ vận chuyển trái phép 3 con gấu tại Quảng Ninh 20 giờ 30 phút ngày 11.5.2008, tại đoạn biên giới mốc 6.500+ thuộc khu 7, phường Hải Yên, thị xã Móng Cái, lực lượng Đồn biên phòng 11 phối hợp với Đội kiểm soát liên hợp số 1 - thị xã Móng Cái, đã bắt quả tang đối tượng Từ Quốc Dưỡng - trú tại Quảng Tây, Trung Quốc - đang vận chuyển 3 con gấu ngựa còn sống nhốt trong lồng sắt từ Việt Nam sang Trung Quốc. rong đó, con nhỏ nhất có trọng lượng 90kg, con lớn nhất 110kg. 3 con gấu này chưa rõ nguồn gốc, không có bất cứ một giấy tờ gì chứng minh nguồn gốc kèm theo.