Những bất thường về cơ sở pháp lý
Dự án KCN Tân Phú Trung được Chính phủ cho phép thành lập ngày 23.6.2006 với diện tích là 552,3ha, trong đó có 30ha đất công, toạ lạc trên địa bàn xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi. Những bất thường về mặt pháp lý của dự án này bắt đầu bằng việc phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng KCN Tân Phú Trung được TP phê duyệt ngày 24.6.2004, chỉ sau 1 ngày kể từ khi được Chính phủ cho phép thành lập và trước thời điểm Luật Đất đai 2003 có hiệu lực 7 ngày.

Theo những người dân có đất bị thu hồi cho rằng đây là một trong những biểu hiện của việc chạy luật của chủ đầu tư dự án. Trong trường hợp của KCN Tân Phú Trung, TP đã áp dụng một quy trình ngược, duyệt phương án bồi thường trước khi duyệt dự án đầu tư. Đây chính là cơ sở để người có đất bị thu hồi tin rằng, chủ đầu tư đã vận động hành lang để UBND TP phê duyệt phương án bồi thường trước khi Luật Đất đai 2003 có hiệu lực để chạy luật. Việc chạy luật của chủ đầu tư đã ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người có đất bị thu hồi.

Cụ thể, nếu phương án bồi thường được phê duyệt sau khi có quyết định đầu tư ngày 16.12.2004 thì phương án bồi thường phải áp dụng theo Nghị định 197... và Luật Đất đai 2003 chứ không phải là áp dụng Nghị định 22 để bồi thường. Việc bồi thường theo Nghị định 22 và 197 sẽ tạo ra một sự khác biệt lớn về giá bồi thường. Căn cứ vào Nghị định 22, chủ đầu tư đã ấn định một mức giá bồi thường thấp một cách bất ngờ là 65.000 đồng/m2 đất nông nghiệp.

Giá bồi thường này được áp dụng một cách nhất quán từ năm 2004 đến nay mà không có bất cứ sự điều chỉnh nào. Hơn 70 DN, người dân có đất bị thu hồi đã làm đơn khiếu nại gửi nhiều nơi đề nghị làm rõ cơ sở pháp lý xung quanh việc thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường…Văn phòng Chính phủ đã 3 lần có văn bản đề nghị UBND TP tổ chức đối thoại với người dân, DN. Trong lần đối thoại gần đây nhất (ngày 18.1.2008) giữa UBND TP, UBND huyện Củ Chi, Ban quản lý các KCX, KCN, chủ đầu tư KCN Tân Phú Trung, một lần nữa vấn đề pháp lý của dự án, giá bồi thường được đưa ra nhưng đã không được giải đáp một cách thoả đáng.

Tuỳ tiện trong bồi thường
Cty cổ phần Song Tân được TP giao làm chủ đầu tư dự án KCN Tân Phú Trung. Năm 2006, những bức xúc xung quanh việc bồi thường giải phóng mặt bằng KCN Tân Phú Trung lên đến đỉnh điểm, đơn thư khiếu nại, tố cáo của người dân có đất bị thu hồi bay tới tấp đến các cơ quan chức năng, đoàn thể TP. Trong một buổi làm việc với HĐNDTP, Cty cổ phần Song Tân thừa nhận là cạn vốn nên không thể đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.

Sau đó, dự án KCN Tân Phú Trung có chủ đầu tư mới là Cty cổ phần phát triển đô thị Sài Gòn Tây Bắc thì tình trạng không có tiền để chi bồi thường mới chấm dứt. Nhưng đến đây lại phát sinh một vấn đề mới. Giá đất trên thị trường trong 2 năm đã tăng hơn 100%, những người đã ký thoả thuận bồi thường trước đây không chịu nhận bồi thường với giá 65.000 đồng/m2 đất trồng cây hàng năm. Một lần nữa công tác bồi thường giải phóng mặt bằng KCN Tân Phú Trung lâm vào bế tắc...

Trong khi đó, công tác áp giá bồi thường được thực hiện hết sức tuỳ tiện. Trường hợp của bà Ngô Thị Em, địa chỉ tổ 3, ấp Bến Đò 2, xã Tân Phú Trung là một ví dụ điển hình. Trong bảng chiết tính bồi thường lần 1 của bà Em, tổng số tiền bồi thường là 739,7 triệu đồng (đã làm tròn số). Nhưng sau đó, trong bản chiết tính lần 2, tổng số tiền được bồi thường chỉ còn 633,1 triệu đồng, mất hơn 106 triệu đồng.
 
Trường hợp của ông Trần Văn Hà, ngụ tại ấp Dân Thắng, Tân Thới Nhì, Hóc Môn, bảng chiết tính lần đầu, tổng số tiền bồi thường là 620,2 triệu đồng. Cầm bảng chiết tính, ông Hà đến nhận tiền bồi thường thì được bảo chưa có tiền. Vài tuần sau ông Hà trở lại nhận tiền bồi thường thì được thông báo toàn bộ hồ sơ chiết tính bồi thường đã bị mất nên phải làm lại. Khi quay trở lại lần 3, bảng chiết tính mới cho ra một kết quả khá bất ngờ, số tiền bồi thường chỉ còn 581,7 triệu đồng.