Kỳ thực sau đó là những vụ mua bán đất rừng trái phép, "xí phần" chờ đền bù giá cao khi dự án caosu chính thức bắt đầu.
"Cày... chạy trước trâu"
Chỉ trong tháng 3.2008, kiểm lâm Đức Cơ đã phát hiện 14 vụ "phá rừng làm rẫy" với quy mô gần 1 ha/vụ ở Ia Kriêng. Ngày cuối tháng 3, chúng tôi có mặt tại ruột rừng Ia Kriêng - tiểu khu 703-704, thảm trạng phá rừng hiện rõ: Hàng loạt cây rừng có đường kính 30 đến... 100cm đã bị đốn hạ.
Dọc đường vào các tiểu khu, người dân vô tư vận chuyển các thân gỗ tròn và gỗ xẻ bằng xe công nông, xe độ chế; tiếng cưa máy vẫn giòn giã hoạt động, cắt xẻ gỗ như rừng vô chủ. Hiện trạng nóng bỏng này là đoạn cuối sau hơn hai tháng các cơ quan chức năng Đức Cơ phát hiện hàng loạt vụ phá rừng đón đầu dự án và "hứa hẹn" tiếp diễn...
Cuộc "thảm sát" phần còn lại của rừng Ia Kiêng diễn ra ngay sau thông tin UBND tỉnh cấp đất cho dự án 2.000ha rừng nghèo tại đây. Doanh nghiệp được cấp, theo tìm hiểu của chúng tôi, đã lập ban quản lý dự án với vài chục con người từ cuối năm 2007 đến nay mà không hề thoả thuận được gì bởi "chiến dịch vô chủ" nói trên.
Về phía huyện, UBND tức tốc lập đoàn thanh tra liên ngành, nhưng sau hơn một tháng (thời hiệu thanh tra đã kết thúc) vẫn chưa đưa ra được kết luận nào, lý do như bộc bạch của ông Hồ Phước Thành - Phó Chủ tịch UBND huyện: "Tình hình quá phức tạp và người dân có dấu hiệu bất hợp tác với chính quyền"(?). Quá trình này phát sinh từ tâm lý giữ chỗ đòi đền bù giá cao.
Nhiều nguồn tin khác từ Đức Cơ cho biết đã có không dưới 50% số hộ Kinh, gồm cả cán bộ huyện, xã, cán bộ các đơn vị thuộc Binh đoàn 15 đứng sau các vụ phá rừng do đồng bào bản địa thực hiện, chờ mua lại đất đón đầu dự án.
Liệu pháp mạnh và... chậm
Trong hai ngày 31.3 và 1.4, chúng tôi đã liên tiếp có cuộc gặp với "chức năng" - ông Nguyễn Văn Phong (Phó GĐ Sở NNPTNT; Chi cục trưởng Chi cục Lâm nghiệp GL) và ông Trần Quang Khanh (Chi cục trưởng Kiểm lâm GL), cả hai cùng "chưa biết gì". Ông Phong cho rằng: "Sở chưa được thông báo"; ông Khanh thì nói: Dự án chuyển rừng nghèo sang trồng caosu là phần việc của Chi cục Lâm nghiệp; việc phá rừng thuộc "hệ" kiểm lâm thì "huyện chưa báo tỉnh" (?).
Ngày 2.4, liên lạc với ông Phạm Duy Du - Chủ tịch UBND Đức Cơ, ông Du thừa nhận: "Hiện đã có khoảng 40ha rừng bị phá (theo tinh thần trên) từ việc "mở rộng" 30ha rẫy cũ; tồn tại theo dạng "da beo" ở rừng Ia Kriêng.
Huyện đã mời 39 hộ trực tiếp phá rừng lên làm việc (không nắm được các đối tượng đứng sau - PV) và xử phạt; một số biện pháp mạnh đã bắt đầu được áp dụng gồm: Thu hồi "rừng-rẫy" vô chủ; kiểm điểm UBND xã Ia Kiêng vì đã chứng nhận sang nhượng trái phép (ở vùng đất rừng nói trên)".