Bảo vệ môi trường đã trở thành một công cụ kinh tế quan trọng để điều tiết nền kinh tế, kích thích các hoạt động sản xuất, thương mại, đảm bảo sự công bằng xã hội thông qua việc hài hòa lợi ích của không chỉ giữa các nhóm người trong xã hội mà còn giữa thế hệ hiện tại với thế hệ mai sau.

Ở nước ta, quan điểm coi bảo vệ môi trường như một ngành kinh tế được Đảng và Nhà nước khẳng định tại Nghị quyết 41-NQQ/TW Bộ Chính trị, Chiến lược bảo vệ môi trường... Nhờ đó bảo vệ môi trường đang trở thành chính sách kinh tế điều tiết hoạt động phát triển.

Bảo vệ môi trường là bảo vệ sức khoẻ cho con người, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên - làm cho đất nước phát triển bền vững.

Đánh giá tác động môi trường (ĐTM), một công cụ trong phòng ngừa ô nhiễm và quản lý môi trường đã được sử dụng đúng với ý nghĩa, vai trò quan trọng của nó. Giờ đây, không chỉ có các dự án đầu tư buộc phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường mà các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển cũng sẽ phải tiến hành đánh giá môi trường chiến lược, coi đây là điều kiện tiên quyết để phê duyệt và tổ chức thực hiện.

Công tác kiểm tra, thanh tra, đặc biệt là kiểm tra sau ĐTM đã được triển khai một cách mạnh mẽ từ Trung ương đến địa phương. Trong năm 2007, đã có 311 cơ sở, trong đó có 49/140 cơ sở sản xuất hóa chất, 6 khu tồn lưu thuốc bảo vệ thực vật và 2 khu vực ô nhiễm xăng dầu do chiến tranh, 80 cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, các khu công nghiệp đang hoạt động trên lưu vực sông Thị Vải, 143 cơ sở sản xuất kinh doanh dọc lưu vực sông Nhuệ Đáy, 35 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng được Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các địa phương kiểm tra, thanh tra. Các cơ sở vi phạm đã bị phát hiện và xử lý một cách kịp thời.

Việc khoanh vùng các khu vực bị ô nhiễm, xác định nguyên nhân và đề xuất biện pháp cũng đã được triển khai một cách đồng bộ. Các điểm nóng, bức xúc về môi trường đã được đánh giá và xác định rõ nguyên nhân, trên cơ sở đó báo cáo kịp thời với Thủ tướng Chính phủ về tình hình thực tế cùng với các đề xuất giải pháp xử lý. Cụ thể như vấn đề ô nhiễm môi trường tại làng Thạch Sơn, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ; thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng; làng Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây, xóm 1, 2 xã Nghĩa Trung, huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An...

Một số hành vi lợi dụng những kẽ hở của pháp luật để nhập khẩu phế liệu, tàu cũ và chất thải bất hợp pháp vào Việt Nam cũng đã được xử lý nghiêm, trong đó đã buộc tái xuất trên 50 lô hàng ắc quy chì phế thải, các lô hàng thiết bị văn phòng đã qua sử dụng tồn đọng.

Năm 2008, ngành tài nguyên và môi trường tiếp tục xây dựng và củng cố hệ thống tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường từ Trung ương đến địa phương; hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, coi đây là trọng tâm ưu tiên hàng đầu tạo chuyển biến thực sự về nhận thức trách nhiệm và đạo đức đối với môi trường.

Công tác công bố thông tin môi trường sẽ được đẩy mạnh nhằm tạo  áp lực của cộng đồng đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường. Đồng thời, sẽ tiếp tục có các hoạt động đánh giá chính xác về chất lượng môi trường, các vấn đề môi trường bức xúc phục vụ cho công tác hoạch định chính sách về bảo vệ môi trường cũng như các chính sách về phát triển kinh tế - xã hội.

Để thực hiện các yêu cầu nói trên, Cục Bảo vệ môi trường đã đề ra các giải pháp cụ thể như: xây dựng một đội ngũ cán bộ có tính chuyên nghiệp cao; mở rộng và phát huy các mối quan hệ hợp tác hiệu quả với các lĩnh vực khác trong Bộ như vấn đề bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản; bảo vệ môi trường và chất lượng tài nguyên nước; lồng ghép môi trường trong các quy hoạch sử dụng đất đai; phát triển hệ thống thông tin địa lý về môi trường...; tiếp tục tranh thủ sự hỗ trợ hợp tác quốc tế; phát huy sự phối hợp với các tổ chức tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể. Với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp nêu trên, chắc chắn rằng công tác bảo vệ môi trường nước ta sẽ có những chuyển biến tích cực, thực sự trở thành trụ cột trong phát triển bền vững.