Vốn là làng gốm nổi tiếng của đất Kinh Bắc, nhưng giờ đây nghề gốm đã bị thất truyền do không đủ sức cạnh tranh, người dân làng Thổ Hà chuyển sang làm nghề tráng bánh đa, mì sợi để có thu nhập cao hơn. Nhưng hậu quả kéo theo đó là sự ô nhiễm, đang dần hủy hoại cuộc sống của chính người dân ở đây.

90% hộ dân trong làng làm nghề tráng bánh đa và nuôi lợn. Mỗi hộ nuôi khoảng 5-10 con lợn. Làng Thổ Hà chỉ rộng 20ha, dân lại đông, do vậy, người dân phải nuôi lợn xen lẫn với khu nhà ở của dân cư thậm chí ngay trong "hầm" nhà.

Chất thải, nước thải ở đây hoàn toàn chưa có biện pháp xử lý. Làng lại không có ruộng, toàn bộ chất thải sinh hoạt hay chăn nuôi đều được người dân thải ra các rãnh, mương lộ thiên chạy xung quanh làng rồi đổ ra sông, hồ ao. Việc này gây ô nhiễm trầm trọng môi trường, không khí, nguồn nước. Toàn bộ diện tích ao, hồ xung quanh làng Thổ Hà bị ô nhiễm nặng. Các chỉ số COD, BOD5, colifom tại nguồn nước ao, hồ ở Thổ Hà đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép.

Nghiêm trọng hơn, suốt 3 tháng mùa mưa, người dân làng Thổ Hà phải sống trong cảnh ngập úng (ảnh). Chất thải sinh hoạt, chăn nuôi theo đó lại dềnh lên. Để đi lại trong làng, người dân phải lội bì bõm qua các "con sông" lềnh bềnh những chất thải rất mất vệ sinh đó. Mùi phân, nước tiểu nồng nặc khó chịu, tạo nên ô nhiễm không khí trên diện rộng.

Đây là nguyên nhân chính khiến người dân trong làng có nguy cơ cao mắc các bệnh về mắt, đường tiêu hoá. Ông Vinh - một người đã gắn bó hơn 60 năm với làng Thổ Hà - bức xúc: "Tôi đã sống và đi nhiều nơi, nhưng chưa thấy ở đâu ô nhiễm như ở làng này; không chỉ nguồn nước mà không khí ở đây cũng ô nhiễm nghiêm trọng, ô nhiễm từ phân, rác thải, và cả ô nhiễm khí than nữa".

Người dân ở đây cũng cho biết, Trường Mầm non Thổ Hà đã phải đóng cửa hơn một tháng nay do đường vào trường đã bị biến thành "con sông", có lúc nước ngập hơn 1 mét, việc đi lại rất khó khăn; hơn nữa, nếu đi học sẽ rất nguy hiểm cho sự an toàn của các cháu.

Hiếm thấy ở nơi nào dân sống kề sát bờ sông như sân làng Thổ Hà: Tường nhà kề mép nước, công trình phụ đổ ra sông. Rác thải sinh hoạt cũng vậy, đổ thẳng ra sông hoặc chất thành những đống to đùng ven bờ sông, chờ mưa đến cuốn đi. Người dân nhiều năm nay không nhà nào dám dùng nước sông ăn uống, tắm giặt, mà phải dùng giếng khoan.

Người dân làng Thổ Hà cũng nhận thức được tác hại của ô nhiễm môi trường từ chất thải chăn nuôi ảnh hưởng tới sức khoẻ cộng đồng và mỹ quan của thôn làng, nhưng vì cuộc sống, mưu sinh nên họ vẫn phải chấp nhận.

Ông Vinh bày tỏ nguyện vọng: "Bà con chúng tôi rất mong được Nhà nước hỗ trợ về cơ sở hạ tầng để vừa phát triển được chăn nuôi ở quy mô lớn cho giá trị kinh tế cao, mà vẫn đảm bảo giữ cho môi trường trong lành". Đây cũng là nguyện vọng của đa số người dân làng Thổ Hà.