Làn sóng khai thác titan
Không phải chỉ có Cty cổ phần thương mại - đầu tư Hợp Long, với dự án (DA) khai thác mỏ titan lớn nhất nước, lấn sân các khu resort, đang bị các chủ đầu tư khiếu nại (Báo Lao Động số 109 ngày 16.5 đã phản ánh); trên thực tế, cách đây 4 năm, một làn sóng các nhà DN khai thác titan đã đổ về BT. Tới nay, có khoảng 20 DA đã đăng ký khai thác titan tại BT. Tuy nhiên, kèm theo làn sóng đầu tư này cũng gây ra không ít phiền toái, lo âu cho các nhà đầu tư thuộc nhiều lĩnh vực khác.
Chưa một thống kê nào cho biết việc khai thác titan đã mang lại nguồn lợi cho địa phương đến đâu, nhưng trước mắt, chỉ thấy quá nhiều kêu ca về sự tàn phá, gây ô nhiễm môi trường từ làn sóng khai thác titan này. Đơn cử, Cty Liên doanh khoáng sản quốc tế Hải Tinh được xem là DN khai thác titan bài bản nhất, cũng bị cơ quan chức năng "huýt còi" cảnh báo khi gây ô nhiễm môi trường trên diện tích 7,8ha - nơi sinh sống của 21 hộ dân ở thị xã La Gi. Ruộng lúa biến thành ruộng muối, nguồn nước sinh hoạt của người dân bị nhiễm mặn nặng nề...
"Du lịch" và "titan", chính quyền chọn ai?
Trước khi có làn sóng khai thác titan, phát triển du lịch mới là mục tiêu kinh tế mũi nhọn của địa phương. Khoảng 403 DA du lịch, với tổng vốn đầu tư 19.400 tỉ đồng đã đổ về tỉnh BT. Hàng trăm khu resort đã và đang được xây dựng dọc theo những đồi cát và bãi biển... Song, sự phát triển các khu du lịch này đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi những DA khai thác titan. Chính vì thế, hơn lúc nào hết, những nhà đầu tư du lịch không khỏi lo lắng, suy tư.
Ông Nguyễn Văn Thu - Phó Chủ tịch UBND tỉnh - thừa nhận với báo chí "Chúng tôi đang vô cùng khó xử". Ông Thu cho biết BT nổi tiếng với du lịch, nhưng cũng là địa phương có trữ lượng giàu quặng titan nhất nước, dễ khai thác nhất nước. Hơn nữa, khai thác titan bỏ vốn ít, thu hồi vốn nhanh, vì thế thu hút nhiều nhà đầu tư... Nhưng thật oái oăm, khai thác titan đồng nghĩa ảnh hưởng xấu tới du lịch.
Ông Thu thừa nhận: "Các nhà đầu tư vào du lịch lo ngại là hoàn toàn có cơ sở. Song, trong tình huống hiện nay, tỉnh không thể chọn du lịch mà bỏ titan; hoặc chọn titan mà coi nhẹ du lịch". Cơ cấu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh từ nay đến năm 2010 xác định tỉ lệ công nghiệp phải chiếm 40%, du lịch - dịch vụ 40%, còn lại là những ngành khác. Bởi vậy, "chúng tôi phải tìm cách dung hoà cả hai ngành du lịch và khai thác khoáng sản".
Ông Thu cũng thừa nhận, cái bất cập hiện nay là các DA du lịch cấp trước là do tỉnh cấp. Nhưng các DA khai thác khoáng sản, theo thẩm quyền, lại do Bộ Tài nguyên - Môi trường (TNMT) cấp. Vì vậy, có không ít DA khoáng sản, Bộ TNMT cấp chồng lên DA du lịch. Sắp tới, tỉnh sẽ làm việc với Bộ TNMT tìm giải pháp chấn chỉnh lại tình trạng bất cập này. Tuy nhiên, trấn an của lãnh đạo tỉnh vẫn không làm các nhà đầu tư du lịch yên tâm.
Bà Trần Thị Thanh Mai - Chủ tịch HĐQT Cty TNHH du lịch Thành Tiến - nói: "Khai thác titan xong, làm sao khôi phục lại cảnh quan môi trường; khi mà hoạt động khai thác titan tàn phá hàng loạt đồi cát, hàng triệu cây xanh tồn tại trong thiên nhiên hàng trăm năm? ...Ngành du lịch chúng tôi phải tồn tại trong điều kiện môi trường, cảnh quan nguyên vẹn. Nếu chính quyền chọn titan, thì ngành du lịch chúng tôi phải ra đi".