Ấy mà tại thị trấn V của Pháp, cái chết của một người lại có một tác động nhất định đến cả một cộng đồng nhỏ, đó không phải là một người nổi tiếng, một người có công trạng, mà chỉ là một cô bé 10 tuổi: Hoa Bìm Bìm, con gái chủ quán Bourrache.

Giống như nhan đề của tiểu thuyết, màu xám là màu chủ đạo và xuyên suốt toàn bộ tác phẩm: Đường sá, không khí tỉnh lẻ ảm đạm, yên tĩnh và đầy bí ẩn, cô đơn và lo lắng, toà lâu đài tường gạch và ngói đá đen, nhà máy rộng lớn với những ống khói chọc trời, đời sống nội tâm của người kể chuyện, sự bí ẩn trong con người ông kiểm sát trưởng... Nhân vật Hoa Bìm Bìm xuyên suốt chiều dài tác phẩm là lý do để những nhân vật khác nổi lên trên nền phông màu xám của ngôn ngữ.

Phơi bày những cái chết nơi hậu phương, tưởng chừng không bao giờ khắc nghiệt như tiền tuyến nhất là trong bối cảnh Chiến tranh Thế giới thứ Nhất để thấy rằng cái chết ở đâu cũng hà khắc như nhau. Nếu ngoài chiến trường con người đối diện với cái chết từng giờ từng phút thì ở thành phố V, chỉ cách đó một quả đồi, cái chết cũng bao trùm mọi nẻo.

Cái chết của một bé gái khiến cho mọi người xôn xao thương tiếc, thậm chí nghi ngờ nhau. Đi tìm hung thủ gây nên cái chết của cô bé để rồi từ đấy hàng loạt nhân vật khác hiện hữu, và cuối cùng đều có chung kết quả: Cái chết! Những người đã chết chỉ còn là những cái tên gần như bị xoá nhoà trên bia đá: Hoa Bìm Bìm, Lysia, Destinat, Nghiêm Trọng, Barbe, Adélaide Siffert, thằng nhóc người Bretagne và tay thợ máy in, Mierck, Gachentard, vợ Bourrache, Hyppolyte Lucy, Mazeulles, Clémence... Cái chết của Hoa Bìm Bìm là trục xoáy trước những cái chết khác.

Ai là hung thủ? Ai cũng đáng bị nghi ngờ cả. Viên thẩm phán với những hành động bí ẩn là đáng nghi nhất nhưng lại không phải là kẻ giết người. Một tên lính đào ngũ người Bretagne chịu hình thức tra tấn người thời Trung cổ dưới trời đông rét mướt phải thú nhận mình là kẻ giết người, một sự thú nhận mà lúc đầu khiến độc giả tưởng như nó không chịu nổi sự hành hạ dã man nên mới nhận tội. Để rồi cuối cùng độc giả mới ngớ người ra chính gã là thủ phạm hiếp dâm, rồi bóp cổ chết, và vứt xác cô bé đáng thương bên bờ kênh.

Giọng văn khô chát, cụt hẫng, chuẩn xác, lạnh lùng, tinh tế và cụ thể từng chi tiết miêu tả đem đến cho độc giả một cảm giác nặng nề, tò mò như đang đọc truyện trinh thám khó lòng dứt bỏ con chữ.

Thế nhưng đây không phải là một tiểu thuyết trinh thám, tác phẩm không chủ ý xoáy sâu vào việc điều tra ra hung thủ đã giết bé gái 10 tuổi kia mà lấy nó làm cái cớ đi tìm nhân vật làm nổi bật lên chủ đề tác phẩm.

Đặt trong bối cảnh Chiến tranh Thế giới thứ Nhất, nhưng nhà văn không miêu tả chiến tranh với súng đạn bom mìn một cách trực tiếp. Chiến tranh vẫn diễn ra hàng ngày hàng giờ nhưng lại với những hình ảnh đoàn quân ra trận mỉm cười với niềm lạc quan vô căn cứ, với hy vọng mình có thể đẩy lùi cuộc chiến, những người bị thương què cụt cho mình là người hạnh phúc, đoàn quân bị thương, tiếng vọng của bom đạn từ chiến trường vọng lại...

"Những linh hồn xám" phục dựng một thế giới bụi bặm, tranh tối tranh sáng, đang lụi tàn và đầy sức mạnh mê hoặc; một thế giới đặc quánh những bí mật, những lặng im và những mặc cảm tội lỗi; một thế giới mà khi đã đặt chân vào đó người ta sẽ bước ra với một tâm hồn rúng động đến tận những góc khuất sâu kín nhất".

Philippe Claudel sinh ngày 2.2.1962 tại Dombaske-sur-Meurthe, Pháp, là giáo sư văn chương tại Nancy. Ông đã đoạt nhiều giải thưởng văn học: "J'abandonne" (giải France Télévision 2000), "Les Petties mécaniques" (giải Goncourt truyện ngắn 2003), "La Petile de Monsieur Linh", "Le Rapport de Brodech" (giải Goncourt 2007)...

"Những linh hồn xám" được trao giải Renaudot và được bình chọn là một trong những cuốn sách hay nhất năm 2003. Đến năm 2005, đạo diễn Yves Angelo chuyển tác phẩm thành phim.